Pais hiperalertas: o desafío de crecer sen etiquetas na era dixital

As consultas de psicoloxía e os departamentos de orientación escolar detectaron un cambio significativo na actitude dos proxenitores cara ao desenvolvemento dos seus fillos. O que outrora se consideraba unha fase "complicada" ou un trazo de personalidade, hoxe chega a miúdo aos especialistas baixo a demanda dunha etiqueta clínica específica. Profesionais do sector advirten que a sociedade comezou a perder de vista que o crecemento infantil é, por definición, un proceso "desordenado e desigual".

Begoña Castro, psicóloga e presidenta da Sección de Educación no Colexio Oficial de Psicoloxía de Galicia, sinala que existe unha exposición crecente a todo tipo de trastornos a través da rede. Segundo a experta, evidénciase unha obsesión por buscar síntomas en Google ou redes sociais antes de acudir a unha valoración profesional, o que deriva nun "medicamento de consumo" onde se medicalizan aspectos que non son propiamente enfermidades. Esta visión coincide coa de figuras internacionais como Jeremy Hunt, exsecretario de Sanidade do Reino Unido, quen sostén que o desexo de garantir a felicidade dos mozos maniféstase ás veces en impulsos excesivos de diagnosticar o rutineiro, minguando a capacidade de perseveranza dos menores.

O peso da etiqueta: Do TDAH ás altas capacidades

Na actualidade, moitos pais acoden aos especialistas cun diagnóstico xa preestablecido na súa mente. Fenómenos como o TDAH, a hiperactividade ou o Asperger son termos frecuentes nas demandas iniciais. Con todo, os profesionais advirten que non se pode partir dunha etiqueta para realizar unha valoración. A sospeita de que un neno é "diferente" estendeuse mesmo ao ámbito das altas capacidades. Begoña Castro explica que, en ocasións, a inquietude e curiosidade natural dos nenos pequenos confúndese con hiperactividade, cando en realidade pode ser unha precocidad que aínda debe cristalizar.

Esta tendencia vese alimentada por un "positivismo exacerbado" onde parece obrigatorio que todos os nenos sexan "mega felices e mega listos". As familias, que agora adoitan ter menos fillos, focalizan toda a súa preocupación e estímulos nun só descendente, o que xera unha presión inédita no desenvolvemento infantil. As consecuencias deste sobrediagnóstico son graves: non só se etiqueta erroneamente ao menor, condicionando o seu autopercepción, senón que pode derivar nun "sobretratamiento". O resultado é unha sociedade infantil "hipermedicada", con menores que crecen sentir diferentes e cunha bajísima tolerancia á frustración ao non recoñecer as súas propias limitacións.

O paradoxo das pantallas: Alerta por diagnósticos, silencio polo consumo dixital

Fronte á urxencia por diagnosticar trastornos, os profesionais da saúde mental en Galicia observan unha preocupante contradición: non existe a mesma obsesión por limitar o uso de pantallas, a pesar do dano demostrado que causan no cerebro en formación. Begoña Castro é tallante respecto diso: o consumo excesivo de tecnoloxía está a xerar efectos secundarios nas funcións executivas e a socialización que a miúdo se confunden con patoloxías como o TDAH.

A sobreestimulación dixital produce inquietude, nerviosismo e agresividade nos nenos, xa que o cerebro se afai a unha inmediatez que a realidade non ofrece. Mentres que un diagnóstico de TDAH real implica alteracións profundas no procesamiento da información, moitos casos de "inquietude" son simplemente o resultado dunha exposición tecnolóxica excesiva.

A recomendación do Colexio Oficial de Psicoloxía de Galicia é clara: "Cero pantallas" até os seis anos. Os expertos instan as familias a recuperar a calma e permitir que os nenos crezan en ambientes naturais e sans. En lugar de buscar patoloxías en Internet, a clave reside en establecer rutinas, normas e límites, e acudir unicamente a profesionais colexiados cando existan sinais de alerta reais. A prioridade, segundo os especialistas, debe ser "#ocupar en lugar de preocupar", protexendo o dereito dos nenos a desenvolver sen a carga de etiquetas innecesarias.