Drogas entre mozos galegos: baixa o consumo de cannabis pero soben o vapeo e os psicofármacos

O panorama do consumo de sustancias adictivas (drogas) entre os mozos galegos de 14 a 18 anos está a mutar. Os datos da décimo sexta edición da enquisa ESTUDES, publicada en novembro de 2025 polo Goberno, debuxan un escenario de claroscuros. A pesar de que o consumo das sustancias máis estendidas tende a estabilizar ou descender, emerxen novos riscos asociados á saúde mental e a dispositivos tecnolóxicos que escapan ao control tradicional. O alcol segue sendo, cunha diferenza abafadora, a droga máis consumida polos adolescentes (71% no último ano), seguida do tabaco (21,2%) e o cannabis (15,5%).

A pesar deste liderado, 2025 marca un fito: diminúe ou se estabiliza o consumo de practicamente todas as sustancias psicoactivas, con caídas especialmente notables no tabaco e o cannabis. Os motivos do consumo varían, pero o alcol segue vinculado ao lecer ("é divertido", "desinhibirse"), mentres que no caso das mozas aparece un factor preocupante: unha maior porcentaxe consome alcol ou hipnosedantes porque cren que lles axuda cando senten deprimidas. O risco de adicción persiste, especialmente co auxe do binge drinking (consumo por atracón) e o uso sen receita de psicofármacos, que xa se sitúan como a cuarta sustancia máis presente na vida dos estudantes.

A precocidad do primeiro contacto: o alcol aos 13 anos

Segundo os datos de ESTUDES 2025, parece existir unha xerarquía na idade de inicio: as drogas legais próbanse moito antes que as ilegais. O alcol é a sustancia máis temperá, cunha idade media de inicio de 13,8 anos en mozos e 13,9 en mozas. Séguenlle de cerca o tabaco (14,1 anos) e os cigarros electrónicos (14,1-14,2 anos).

Idade media de inicio por sustancia (ESTUDES 2025):

Alcol: 13,8 - 13,9 anos 

Tabaco: 14,1 anos 

Cigarros electrónicos: 14,1 - 14,2 anos 

Hipnosedantes (sen receita): 14,0 - 14,3 anos 

Cannabis: 14,8 - 14,9 anos 

Cocaína: 14,6 - 15,1 anos 

En comparación con estudos anteriores, obsérvase unha estabilización nestas idades, pero preocupa que sustancias como os hipnosedantes sen receita xa teñan un inicio tan cedo como o do tabaco.

O "boom" dos psicofármacos e a moda do vapeo

Expertos como Manuel Isorna sinalan que, aínda que o consumo de alcol e cannabis tradicional baixe, estamos ante un "punto de reflexión" cos psicofármacos. Isorna explica este auxe a través de tres teorías: unha maior prevalencia de problemas de saúde mental tras a pandemia, unha "medicalización da vida" onde non se tolera a tristeza cotiá, e a falta de resiliencia ante a tensión. Pola súa banda, Jorge Carballido advirte que, aínda que o tabaco convencional cae, os "vapers" están totalmente descontrolados.

Estes hábitos responden en gran medida a referentes culturais. Mentres que as "drogas modernas" como a éxtase ou o MDMA alarman pola súa innovación pero o consumo das mesmas segue sendo residual (ao redor do 1,6%). O verdadeiro referente actual é o dispositivo electrónico e a pastilla para "paliar" o malestar emocional.

Marihuana: menos consumo, pero máis potencia e risco

Un fenómeno relevante na evolución das sustancias é a mutación do cannabis. Aínda que o número de consumidores baixou, o patrón cambiou: diminúe o consumo de marihuana (herba) e aumenta o de resina (haxix). Con todo, o risco percibido ha crecido: por primeira vez desde 2010, os mozos consideran o cannabis máis perigoso que o tabaco.

Os expertos subliñan que a marihuana actual non é a de hai décadas. Presenta un aumento significativo de THC (tetrahidrocannabinol), o seu principal compoñente psicoactivo, o que incrementa os efectos prexudiciais a nivel mental. Jorge Carballido destaca que o THC non é unha "droga branda" e que os seus efectos poden ser altamente prexudiciais para o desenvolvemento cerebral adolescente.

Legalización ou regulación? O debate entre prohibición e saúde

Ante a pregunta de si a legalización é unha vía realista, as opinións son cautas. Jorge Carballido reflexiona sobre o paradoxo das sustancias legais: o tabaco e o alcol son as máis consumidas precisamente pola súa accesibilidade. "Interésanos ter unha terceira droga, o THC, a nivel recreativo?", pregúntase, suxerindo que a palabra "prohibición" é negativa e que o camiño debería ser a regulación estrita.

En Galicia , a nova lei autonómica xa permite sancionar non só a venda a menores, senón tamén o transporte e consumo, tratando de pechar brechas legais que antes deixaban aos menores nun "limbo" se xa posuían a sustancia.

Cadro Resumo: Prevalencia e Tendencias (Últimos 12 meses)

Conclusións: Cara a unha nova xestión do malestar

A reportaxe dos datos de ESTUDES 2025 e as voces expertas conclúe que o modelo de prevención debe cambiar. Xa non basta con alertar sobre os perigos da heroína ou a cocaína (con consumos inferiores ao 1%). O reto actual reside na xestión das emocións dos mozos para frear o consumo de psicofármacos e na regulación de novos dispositivos de vapeo que normalizan a adicción á nicotina baixo unha aparencia inofensiva. A caída no consumo de cannabis e alcol é unha boa noticia, pero o aumento da potencia das sustancias e a vulnerabilidade emocional da mocidade galega obrigan a non baixar a garda.