Cando os políticos normalizan o que non debería ser normal

Se deixásemos de lado a lei e as ideoloxías, poderíase cumprir o devandito popular de que, nalgúns aspectos, «todos os políticos son iguais». O alcalde de Pontevedra, Miguel Anxo Fernández Lores, é o rexedor dunha capital de provincia que máis tempo leva no cargo; agora, referendado de novo pola asemblea local do BNG, vai camiño de cumprir 28 anos na alcaldía e 40 na corporación municipal. Séguelle Francisco da Torre, do Partido Popular, que suma xa polo menos cinco mandatos. Son só dous exemplos que demostran como, nisto, conservadores, socialistas e nacionalistas danse a man.

Chegados a este punto, a Lei Orgánica do Réxime Electoral Xeral (LOREG 5/1985) debería modificar nalgúns dos seus artigos para evitar un abuso da mesma. Ao non existir límite de mandatos, os candidatos e os seus cargos de confianza perpetúanse, o que leva que os partidos patrimonialicen as institucións e maquíllense congresos «á búlgara». Con iso, o único que se 

consegue é devaluar a calidade democrática do país, a pesar de que España ocupa o posto 21 —subindo dúas posicións— no que a liberdades se refire, segundo datos de 2025 do Economist Intelligence Unit (EIU).

A xestión política —local, autonómica ou nacional— non debería estar condicionada polos aparellos dos partidos, os egos nin os personalismos. Perpetuar aos candidatos electos por tempo indefinido pode derivar en corrupción e tráfico de influencias, onde familias afíns copan a administración en todos os seus niveis. Existen, ademais, informes independentes de organismos internacionais que consideran esta estrutura pouco eficiente e sobredimensionada, aínda que isto daría para outro artigo.

Os elixidos mediante as urnas deben dar un exemplo non só legal, senón tamén ético e moral. Cando se cree nun proxecto político, débese crer no equipo e saber buscar unha substitución que o continúe. Evitar a normalización dun candidato que ostenta un posto de maneira indefinida é vital; pola contra, cando este finalmente se retire polo cansazo e hartazgo do electorado, producirase unha alternancia cara a outra formación por mera saturación. Isto, que é algo natural en democracia, ocorre cando se trata a política de forma personalista e egoísta, sen unha visión global e colectiva. Moitas veces, o electorado vota «co nariz tapado» á súa propia opción política ao non existir unha alternativa mellor.

Normalizamos o que non é normal: a corrupción, o tráfico de influencias, a judicialización da política, os parentescos na administración pública, a perpetuidad nos postos de confianza e as portas xiratorias. Alcaldes, presidentes de deputacións, senadores e directores xerais rotan por distintos postos ata que deciden, a miúdo de forma tardía, retirar cunha boa xubilación tras ocupar cargos en ocasións pouco produtivos.

A redución do número de concellos, o adelgazamento da administración e a modificación da LOREG para limitar os mandatos deben ser prioritarios. Non podemos normalizar esta anomalía na que unha parte da sociedade benefíciase de políticos que xeran hábitos viciado e «chiringuitos» para os seus.

Volvendo ao comezo, os dous exemplos citados ilustran unha España de castes —non ideolóxicas no sentido estrito, senón de intereses— onde perpetuar é o fin dunha ambición persoal. Esta excesiva exposición mediática e o intercambio de favores danse en todas as formacións, abusando da lei e alimentando a eses «estómagos agradecidos» que despois votan en primarias e congresos. Esta bicefalia tóxica devalúa a democracia interna e fai ver como normal o que é unha anomalía sistémica.

Saber retirar a tempo é unha decisión individual. Aludir á «disposición do partido» é a escusa de quen busca ocultar as súas carencias tras as siglas para non abandonar o poder. Coa actual lei electoral, sen limitación de mandatos, os partidos e as institucións mestúranse nunha forma personalista de entender a democracia que só se resolvería con máis transparencia e unha reforma legal valente.