O silencio das prazas: a crise de credibilidade sindical

A participación nas distintas manifestacións do Primeiro de Maio en España mostra un descenso sostido. Ante este escenario, a mirada debe dirixir aos organizadores: os sindicatos. A pregunta incómoda que flota no aire xa non é só «por que hai menos xente?», senón «confía a cidadanía en quen convocan?».

A resposta, aínda que doia ás centrais tradicionais, apunta a un non rotundo, ou polo menos, a unha desconfianza cada vez máis estendida. O desencanto cara aos sindicatos maioritarios (#UXT e CCOO) eríxese como o factor invisible máis potente detrás do baleiro relativo nas rúas este 1 de Maio.

Durante a última década, os grandes sindicatos asumiron un rol de copartícipes do sistema. Asinaron acordos sociais, participado en mesas de diálogo tripartitas e logrado avances lexislativos innegables, como a reforma laboral ou a subida do SMI. Con todo, ese éxito institucional ten un custo alto: a perda da identidade combativa. Para gran parte da base traballadora, especialmente a máis nova e precaria, os sindicatos deixaron de ser vistos como defensores férreos para converter en xestores moderados da realidade laboral. A percepción predominante é clara: «Se están sentados co goberno e a patronal, xa non están comigo na rúa». Acéptanse as negociacións como necesarias, pero se interpreta que os sindicatos se volveron excesivamente compracentes.

A isto súmase un segundo fallo estrutural: a lentitude para adaptar ás novas formas de traballo. Mentres o sindicalismo clásico segue ancorado en convenios colectivos industriais, millóns de traballadores españois navegan a economía de plataformas: autónomos, riders, condutores de VTC e creadores de contido. Son traballadores illados, sen compañeiros presenciais, cuxos xefes non son persoas, senón algoritmos. O seu inimigo non é un responsable de RRHH, é un código informático.

Os sindicatos maioritarios han chegado tarde a esta batalla. A pesar dos seus intentos por organizar estes sectores, a sensación entre os afectados é que as estruturas sindicais tradicionais son burocráticas e desconectadas da súa realidade inmediata. Fronte a iso, prefiren a axilidade de colectivos horizontais, asembleas de barrio ou movementos dixitais espontáneos. Dicía Max Weber que "A burocracia é a morte do espírito." 

Este desencanto non implica renuncia á loita. Ao contrario, emerxen novas formas, até colectivos sectoriais específicos e mobilizacións autoconvocadas en redes sociais. A conclusión é evidente: a xente non está desencantada da xustiza social, senón da marca sindical tradicional.

Ademais, existe un cambio filosófico de fondo. Mentres as xeracións anteriores (boomers, Xene X) entendían o benestar como un proxecto colectivo («si loitamos xuntos, melloraremos todos»), as xeracións máis novas (millennials, Xene Z) priorizan un benestar individual e inmediato: saúde mental, equilibrio vital e experiencias persoais agora. A protesta percíbese como algo afastado e de resultado incerto, mentres que o lecer ofrece recompensas tanxibles. O activismo compite con Instagram, o sendeirismo ou unha cea con amigos; e a miúdo, perde. Non por falta de conciencia política, senón por xerarquía de prioridades vitais.

O 1 de Maio de 2026 actúa como espello desta crise. As prazas menos cheas non son só síntoma de cansazo, senón o reflexo dunha ruptura de confianza. Se os sindicatos queren recuperar a súa presenza, non basta con mellorar a loxística das marchas. Deben recuperar a credibilidade perdida e demostrar que non son meros interlocutores do poder, senón a voz indomable de quen non a teñen. Mentres sexan percibidos como parte do establishment, a cidadanía preferirá o silencio do seu fogar á marcha oficial. E nese silencio resoa un berro de cambio que os sindicatos ignoran baixo o seu propio risco.