Son conscientes os políticos da desafección política da cidadanía?

Desde hai uns anos, uns cantos, a confianza nos partidos políticos por parte da cidadanía foi baixando até cotas realmente preocupantes. Un estudo da Fundación BBVA, do pasado ano, sobre a confianza en España, indica que as institucións políticas están na cola da confianza cidadá. Nunha escala do 0 ao 10, os partidos políticos obteñen unha nota do 2,5; o Goberno de España, un 3,5; os parlamentos, un 3,8; e os gobernos autonómicos non chegan ao 4. O que significa que ningunha destas institucións aproba. Con estes datos, que coñece perfectamente a clase política, poucas son as cousas que fan para cambiar esta deriva preocupante: a desconfianza cara ás institucións democráticas xera, segundo os expertos, unha sociedade cínica, propensa ao populismo e ás solucións autoritarias. A cidadanía ten a impresión de que as institucións que deben representar e protexer o ben común son vistas por unha boa parte da cidadanía como un problema máis que como unha solución.

A pesar desta situación, os partidos políticos e os seus líderes viven nas minchas, coma se non pasase nada ou o tema non fóra con eles. Os espectáculos diarios afianzan máis esa desconfianza social, vendo como os enfrontamentos que se protagonizan nos parlamentos, que parecen pelexas veciñais, con descualificacións que dan vergoña, degradan o debate político. Iso demostra, entre outras cousas, que a política se baleira de contido e a desconfianza cidadá crece máis.

Mentres os políticos non se decatan, o esforzo fiscal das clases medias sobe como a espuma. Segundo datos da Oficina Estadística da Unión Europea (Eurostat), entre 2018 e 2023, España foi o terceiro país da Unión Europea onde máis creceu a presión fiscal, só superada por Chipre e Lituania. Nestes momentos, o esforzo fiscal medio roza xa o 55 % do salario bruto. Unha situación que puxo en perigo á clase media, motor económico deste país.

Con esta situación, os populismos dalgúns partidos políticos están a facer tremer os alicerces da democracia: as novas xeracións e barrios obreiros están a apoiar a VOX nas súas subidas electorais. Algúns non entenden os cambios, pero falando cun expolítico de esquerdas comentábame, sobre este tema, que está claro por que sobe a ultradereita: sinxelamente porque a esquerda non resolve os problemas reais que teñen. A culpa é dos partidos, non da xente, que o único que fai é buscar outra opción política nova que lle solucione os seus problemas cando aos que votaron non o fan nin cumpren co prometido nas campañas electorais. Máis os obxectivos internos dos partidos, que se centran só en desfacer do contrario (exteriormente tamén), a política estase empobreciendo a pasos axigantados.

A sensación dos votantes é que os partidos políticos só pensan en conseguir ou manter unha cadeira de brazos que lles reporte un bo salario, poder e benestar. Con eses obxectivos esquécense do que realmente deben facer. O ben común circunscríbese a eles e a súa contorna. Agora temos un exemplo: hai 14 formacións de esquerda que están a tentar ir xuntas ás eleccións para “frear á ultradereita”. A pregunta é: Por que 14 e non 2? Unha cifra realmente incomprensible. Dese número, Podemos non se quere unir a esa proposta e está a dar respostas que non se aguantan, cando a resposta é simple: porque teñen un “negocio montado de tres” con estómagos agradecidos ao seu ao redor que non lles levan a contraria; son submisos ao que mandan. O que vén demostrar que tanto partido non é un tema ideolóxico, senón de vaidades, de controlar un partido para asegurar un cargo.

Coa desafección da cidadanía cara á política, os gobernos con tics “narcisistas”, que non contan coa xente, á que consideran que non deben tela en conta nin dotala de instrumentos participativos reais (non unha pantalla de imaxe falsa), as cousas ponse cada vez peor, con risco de cargar a democracia, aínda que algúns vendan que non é así. Moitos se preguntan: Ten solución este panorama gris? Pode ser posible, evidentemente cunha rexeneración política que debe producir fóra dos partidos políticos. Non o poden facer os mesmos que xeraron a situación, sinxelamente porque hai demasiados intereses creados, demasiada compracencia, demasiada prepotencia e ausencia total de crítica interna, por medo a non “saír na foto”, que dicía Alfonso Guerra.

A cidadanía non debe deixar sós aos políticos que deciden; deben reaccionar, pode abrir o camiño cara a unha verdadeira rexeneración democrática. Mentres iso non ocorra, siga no seu mundo individual, resignado, todo seguirá así. Non vale que algúns vaian pregoando que veñen eses e hai que impedir que a ultradereita goberne, coma se a culpa fóra da xente e eles non tivesen nada que ver co que está a suceder. As cousas non son así, e esa coacción para que os voten non vai diso, porque o único que ocorre é que non se vaia a votar. O progreso político non está á vez do progreso moral. Dicía Antonio Machado que “En política só triunfa quen pon a vela onde sopra o aire".