Almacenamento enerxético, un recurso para renovables e contra apagamentos: “Achega fiabilidade ao sistema”

Desde o alto, podemos atoparnos placas solares en moitos máis tellados dos que a priori cabria esperar. Tamén en longos terreos onde esprememos cada pinga de sol que baña o territorio. Con todo, tendemos a crer que, se non hai sol, xa non hai enerxía. Isto sería así se non existisen os sistemas de almacenamento enerxético presentes en moitas instalacións a modo de batería, de maneira que poidamos gardar toda esa enerxía xerada e racionarla, xa non só na solar, senón con outras formas de enerxía renovable.

CADA VEZ MÁIS PRESENTE E SEN MOLESTIAS

A do almacenamento enerxético é hoxe unha das industrias en franco crecemento e diso dá fe María Pérez Medel, responsable de proxectos de almacenamento enerxético de Naturgy, enfocada nestes procesos para “gardar enerxía durante un tempo determinado para, logo, devolvela ao sistema cando resulte máis axeitado”. “É un concepto sinxelo”, recoñece Pérez, que no entanto puntualiza que “é a tecnoloxía a que o complica un pouco máis”.

O sistema eléctrico nacional permite o concepto de hibridación que consiste en instalar distintas instalacións compartindo o mesmo punto de acceso á rede. Aínda que regulatoriamente todas as instalacións son “hibridables”, si poden existir limitacións dependendo “do espazo existente na instalación, ou si non o hai, da viabilidade medioambiental das áreas próximas”, o que dificulta que algunhas instalacións poidan someter a este proceso de hibridación.

Os sistemas de almacenamento poden incorporar a moitos proxectos de xeración de enerxía, tanto futuros como xa existentes. “Os proxectos xa instalados xa superaron correctamente toda a tramitación e as súas correspondentes avaliacións ambientais. Cando están operado é porque quere dicir que xa chegaron a bo porto e teñen unha boa aceptación social”, o que fai estes proxectos óptimos para hibridar, reflexiona Pérez. 

Nesa liña, desde Naturgy sosteñen que incorporar os sistemas de almacenamento a infraestruturas xa consolidadas non supón ningún impacto adicional “máis aló do paso puntual de camións para o transporte dos equipos” durante o tempo que dure a obra, que se basea en instalar os colectores de almacenaxe. “Ao final ten a súa repercusión positiva, porque moves traballo, xeras emprego, e os impostos revértense no municipio no que está situado o sistema de almacenamento”, abunda Pérez. 

“PERMITE DAR MOITOS SERVIZOS ADICIONAIS”

Neste contexto, e con todas as posibilidades que ofrece España, a actualidade pasa por establecer dunha vez por todas as regras que van rexer este xogo, onde até o momento os límites resultaban algo difusos para o desenvolvemento da industria. Recentemente o Goberno de España aprobou o Real Decreto para potenciar o almacenamento enerxético e garantir a estabilidade do sistema, un impulso que desde unha enerxética punteira como Naturgy celebran e entenden dentro da progresión que vén dando nos últimos anos. 

“É unha orde ministerial moi importante, porque unha das das cousas que se poden destacar son as facilidades de tramitación coas que se quere potenciar na hibridación. Ao final, a hibridación o que che permite é aproveitar os recursos xa existentes na instalación de almacenamento, de forma que podes optimizar a infraestrutura de evacuación existente”, detalla Pérez, que pon como exemplo os proxectos que xa vén desenvolvendo Naturgy “onde expomos que ese desenvolvemento de almacenamento fágase dentro da planta xa existente”.

“O que facemos é reducir moitísimo o impacto que poidan ter estes estes proxectos. Non temos que ocupar novo solo, non temos que facer novas instalacións de liña e de transporte. A hibridación o que permite é que esteamos a dar un servizo extra ao sistema, que é moi necesario, co mínimo impacto en desenvolvemento”, agrega. 

A necesidade de contar con este recurso extra vén dada por episodios como o rexistrado a primavera pasada polo gran apagamento que provocou un auténtico terremoto no sector enerxético, obrigando a toda a industria a levantar o sistema practicamente de cero nunha circunstancia que nunca antes se deu no territorio nacional. Tras este suceso, a tese de implementar máis sistemas de almacenamento trasladouse a toda a necesidade, pois estes “non só trasladan enerxía, senón que permiten dar moitos servizos adicionais”. 

“Cada vez o sistema eléctrico é máis complexo e necesita máis servizos. O almacenamento enerxético pode xogar un papel importante, porque pode dar tanto fiabilidade como capacidade firme ao sistema”, comprende Pérez, que pide tamén “máis regulación” para habilitar que estes sistemas “poidan dar servizos” e colaborar, en ocasións excepcionais como a que se deu o pasado mes de abril, “no reinicio do sistema desde o ‘Black Start’ ou para dar control de tensión”. 

As enerxías renovables permiten este almacenamento de enerxía, co exemplo máis claro da enerxía solar, pois hai unha boa parte do día onde non pode sacar toda a rendibilidade a ese recurso da fotovoltaica. “En España as industrias, o sector servizo ou os fogares necesitan consumir enerxía durante moitas máis horas. O almacenamento axuda a que esa enerxía, que é a máis económica, póidase trasladar a outras horas do día, dando ademais fiabilidade e estabilidade ao sistema”, razoa Pérez. 

Nos próximos anos estes sistemas prometen camiñar da man coa Intelixencia Artificial, xa tan presente na maioría de sectores. O almacenamento enerxético permite dar servizos practicamente inmediatos e a IA pode ser unha ferramenta para acelerar aínda máis esa reacción en canto chegue o sinal necesario. “Tamén nos pode permitir ver en que mercados é máis necesaria. Os sistemas intelixentes poden permitirnos optimizar o funcionamento, axudarnos a que estes activos non só operen e dean servizo, senón que sexan máis rendibles”, infere.

GALICIA, UN LUGAR IDEAL PARA O DESENVOLVEMENTO DO ALMACENAMENTO

Con todos estes ingredientes, en Galicia danse todas as condicións para que poidan pór en marcha máis proxectos capaces de xerar e almacenar enerxía, tendo en conta o potencial dunha comunidade que resulta “moi importante en canto a xeración renovable”. A comunidade galega eríxese como un elemento fundamental para a transición renovable, con cada vez máis proxectos que ven neste territorio todas as oportunidades que pode ofrecer o almacenamento enerxético en campos como a eólica, coa referencia do proxecto de almacenamento caseta alone, conectado directamente a rede, en Vigo.

As administracións públicas parecen ser sensibles tamén á realidade do sector e proba diso é o anuncio que fixo a ministra Sara Aagesen para a asignación de 840 millóns de euros a máis de 140 proxectos que reforzarán o almacenamento enerxético, unha mostra para Pérez de que “se está apostando forte polo almacenamento como un factor crave da transición enerxética”. 

“Iso traduciuse en regulación para que o almacenamento sexa unha realidade e estase apostando para axudar a que o sector sexa viable economicamente e poida desenvolver”, sostén Pérez, lembrando o uso de fondos FEDER, as axudas Next Generation do PERTE para impulsar, de maneira definitiva, o almacenamento enerxético como unha garantía de enerxía contida e disposta para os usuarios.