Rueda busca reforzar a súa imaxe para o DEA a pesar das denuncias de incumprimentos desde a oposición

O Parlamento de Galicia acollerá a semana do 6 ao 12 de abril o Debate sobre o Estado da Autonomía (DEA), coas quinielas apuntando ao 8 e o 10 de abril como datas máis probables. Para Alfonso Rueda, trátase do seu segundo debate deste tipo na XII Lexislatura e o terceiro desde que chegou á presidencia da Xunta. A convocatoria, ademais, chega nun momento simbólico: o 13 de abril cumpriranse dous anos da súa toma de posesión tras a maioría absoluta cultivada nas eleccións do 18 de febreiro de 2024 .

O DEA chega, por tanto, no ecuador da lexislatura. Rueda presentarase ante a Cámara cun dobre obxectivo: facer balance do executado e fixar os eixos que guiarán a segunda metade do mandato. Pero tamén funcionará como termómetro de acordos entre o PPdeG e os grupos da oposición —#BNG, PSdeG e Democracia Ourensá—, cuxa disposición ao entendemento estará no foco durante toda a sesión.

A herdanza do debate anterior

Do anterior Debate de política xeral, celebrado tamén en abril de 2025, saíron máis de medio centenar de propostas de resolución aprobadas. A Xunta asegura cumprir ao redor do 85% desas resolucións, aínda que unha gran parte das consideradas cumpridas son peticións dirixidas ao Goberno central, non actuacións propias do executivo autonómico. Entre as completadas figuran melloras na rede ferroviaria, novas rebaixas fiscais, a ampliación do calendario de vacinas ou a subscrición á resolución do Parlamento Europeo de condena aos totalitarismos. Tamén se deron por pechas demandas ao Executivo central como os Orzamentos Xerais do Estado ou o traslado da necesidade de descentralizar os fondos europeos.

Con todo, seguen pendentes compromisos relevantes. A nova lei de Administración local, cuxo anteproxecto xa se presentou pero que non chegou a aprobar en 2025, segue no aire. O plan para construír 24 novas residencias de maiores fóra das grandes cidades —un dos anuncios estrela do debate anterior— non rexistra novidades segundo o PSdeG, que lembra que un ano despois do anuncio non hai avances visibles. Tamén continúan sen resolver o persoal da Unidade Adscrita da Policía Autonómica, a presidencia da Confederación Miño-Sil ou a cofinanciación estatal para a gratuidade das escolas infantís.

O que a oposición levará ao debate

A oposición avisou xa das súas intencións. A viceportavoz parlamentaria do PSdeG, Elena Espinosa, advertiu que aínda que Rueda recorra ao triunfalismo, "a realidade vai doutra banda" . Os socialistas sinalaron que hai 378.749 persoas nas listas de espera do Sergas e que os servizos sociais acumulan atrasos que afectan especialmente ás persoas maiores dependentes. O PSdeG tamén denunciou que os orzamentos da Xunta para 2026 inclúen bonificacións fiscais de 797 millóns de euros que só benefician ao 4,2% da poboación, cuestionando así o modelo fiscal do PPdeG.

Os socialistas defenden unha negociación do financiamento autonómico que teña en conta as particularidades de Galicia, como o envellecemento, a dispersión territorial e o despoboamento, e propoñen a condonación de 4.000 millóns de débeda para liberar recursos destinados a servizos públicos. O BNG, pola súa banda, non realizara declaracións públicas sobre o debate no momento de publicar esta información.

O que Rueda porá sobre a mesa

Desde o PPdeG, o portavoz parlamentario Alberto Pazos destacou o investimento histórico de 10.600 millóns en gasto social en 2026 e o avance na política de vivenda, con 4.000 novos pisos públicos comprometidos para antes de 2028. O partido gobernante prevé que o DEA deixará en evidencia o que chaman o modelo do "non" da oposición fronte á folla de ruta do executivo galego. Pazos augurou que o debate servirá para que Rueda fixe os obxectivos a curto e medio prazo do resto de lexislatura.

Entre os asuntos con máis percorrido político figuran a #AP-9, cuxa transferencia segue sendo unha demanda histórica sen resolver, e a reforma do sistema de financiamento autonómico, onde a Xunta insiste en defender criterios que favorezan a Galicia. O novo contexto arancelario derivado das políticas comerciais da administración Trump tamén estará previsiblemente no debate, con Rueda creando xa un equipo de análise de impacto no Instituto Galego de Estatística.