Os transportistas gañan un pulso ao Goberno: novo decreto para combustibles fronte ao “engano” anterior

O sector do transporte por estrada en Galicia e no resto de España respira, aínda que con cautela, tras días de negociacións maratonianas polas bonificacións no combustible. O que comezou como unha “medida estrela” do Goberno para paliar a crise enerxética derivada da inestabilidade internacional —especialmente polos conflitos en Oriente Medio— acabou converter nunha polvoreira. Os transportistas pasaron da incredulidade ao coñecer unhas bonificacións que tacharon de "engano", a sentar nunha mesa de negociación permanente cos ministerios de Transportes, Facenda e Economía esixindo medidas reais e non “propaganda”. Con iso querían verse beneficiados de forma real para poder manter a súa actividade, pois vían en perigo moitos postos de traballo e o peche de empresas.

A bonificación "pantasma"

Ante a posibilidade dunha crise pola subida do petróleo, sobre todo debido ao conflito no Golfo Pérsico, o Goberno central anunciou inicialmente unha bonificación de 20 céntimos por litro de combustible para axudar ao sector do transporte a soportar a escalada de prezos. Esta medida entraba en vigor o 1 de abril e manteríase até o 30 de xuño. Con todo, a reacción dos profesionais, especialmente en Galicia, foi dun rexeitamento absoluto. Natalia Blanco, da asociación APETAMCOR, foi tallante ao sinalar que a medida adoecía de "falta de rigor".

A realidade matemática que denunciaban os transportistas distaba moito dos anuncios oficiais. Segundo Branco, a bonificación real non alcanzaba os 20 céntimos, senón que quedaba en 15,1 céntimos. O motivo principal era que o Executivo, á vez que anunciaba a axuda, eliminaba ou anulaba dereitos previos, como o gasóleo profesional, o que convertía a medida nun xogo de suma cero. "É un insulto que un sector estratéxico sexa tratado cunha campaña pública de datos erróneos", lamentaba a portavoz de APETAMCOR, lembrando que tras a pandemia o transporte parece perder o seu status de servizo esencial para a administración.

O "sinsentido" das axudas e o risco de asfixia

As asociacións de transportistas, representadas por voces como a de Natalia Blanco ou Alberto Vila (Secretario Xeral de Vieiros, Unidade Galega de Transportistas), coincidiron en que o primeiro decreto lei non só era insuficiente, senón gravoso para o profesional.
 

Un dos puntos máis polémicos foi a vinculación das axudas ao mantemento do emprego. O decreto establecía que se unha empresa despedía a un traballador antes do 30 de xuño, debía devolver a bonificación íntegra. Alberto Vila cualificou isto como un "sinsentido", argumentando que en unha situación de crise extrema onde o combustible supón o 40% dos custos de explotación, o despedimento de traballadores materialízase “por pura supervivencia, non por deporte".

Ademais, os transportistas criticaron que a rebaixa do prezo final no chafariz beneficiaba principalmente aos particulares, pero prexudicaba ao profesional. Ao reducir o prezo mediante a baixada do IVE (un imposto neutro para as empresas) e doutros tributos, invalidábase a cláusula de indexación do gasóleo, a única ferramenta legal que tiñan os transportistas para actualizar as súas tarifas segundo subise o carburante. En Galicia, onde o 95% das mercadorías móvense por estrada, o risco de "asfixia económica" puxo ao sector ao bordo dun referendo para a folga, ante a imposibilidade de seguir traballando a perdas.

Un novo marco legal para blindar a rendibilidade

Ante o ultimato do Comité Nacional do Transporte por Estrada (CNTC), o Goberno viuse obrigado a recapacitar e abrir unha vía de diálogo efectiva o pasado 30 de marzo. Os resultados desta negociación materializaranse nun novo real decreto-lei que busca corrixir as limitacións do anterior marco normativo.
 

O acordo final introduce cambios estruturais de calado. En primeiro lugar, unha nova fórmula de revisión, así, o prezo do transporte quedará vinculado directamente ao prezo do combustible antes de impostos. Isto achega transparencia e evita que futuras subidas ou baixadas fiscais distorsionen o custo real do servizo.

O peso do combustible no cálculo das tarifas sobe do 30% ao 40%, reflectindo mellor a realidade operativa do transportista actual. Ademais, será obrigatorio detallar en cada factura o axuste pola variación do carburante. Isto impide que os cargadores impoñan contratos que ignoren estas fluctuaciones.
 

Por último, prohíbese expresamente que as bonificacións ou axudas públicas compútense para reducir o prezo do transporte. Desta forma, asegúrase que o diñeiro público chegue ao peto do transportista e non acabe beneficiando indirectamente ao cliente final mediante tarifas artificialmente baixas.
 

Este novo decreto tamén incluirá un tipo sancionador específico para penalizar a quen incumpran estas medidas de revisión de prezos, garantindo que o pactado no papel cúmprase na estrada. Ademais, o Goberno confirmou que as bonificacións se estenderán a combustibles sostibles como o hidrobiodiésel (HVO) e o biodiésel.

Aínda que quedan temas pendentes na mesa de negociación —como a xubilación anticipada, o recoñecemento de enfermidades profesionais ou axudas para a renovación de flotas non eléctricas—, o sector valora este paso como unha vitoria necesaria para evitar o peche masivo de pemes e autónomos en Galicia. Agora debe ser Bruxelas quen dea a autorización para superar os límites de axudas de Estado e permitir que os fondos cheguen con axilidade ás empresas.