Os estreitos límites da innovación actual

Pablo Rodríguez Canfranc
Economista

ProfesorRobertJ.Gordon


Hai quen pensa que o carácter pouco transcendente da innovación actual impedirá o despegamento dun novo modelo produtivo, como os que coñeceron épocas pasadas. O profesor Robert J. Gordon da Northwestern University é un dos defensores desta visión desesperanzadora. Expuxo as súas teorías en diversos artigos e nun libro, The American Standard of Living Since the Civil War (Princeton University Press).


A súa tese é tan simple como contundente: a pesar da aparentemente elevada taxa de innovación que estamos a experimentar na actualidade, esta non vai producir un novo modelo de crecemento económico que dure décadas e décadas. Os efectos da revolución dixital xa tiveron lugar e deixámolos atrás.


Gordon razoa que o modelo económico de crecemento que coñeceu o século XX xestouse ao redor de inventos e descubrimentos que teñen lugar entre 1875 e 1900. Trátase de achegas como a lámpada eléctrica (1879) e o xerador eléctrico (1882) de Edison ou o primeiro motor de combustión interna de Karl Benz (1879), por citar uns poucos.


A revolución que trouxeron consigo estes enxeños é espectacular e marca unha diferenza abismal entre a vida no século XIX e no XX: luz eléctrica nas rúas e nas casas, auga corrente nos fogares, novos tipos de transporte (automóbil, avión), mellora cualitativa dos sistemas de transporte existentes, automatización nas fábricas...


Tras a Segunda Guerra Mundial prodúcese outro salto importante nas sociedades avanzadas cando moitos dos desenvolvementos tecnolóxicos realizados con fins bélicos se trasladan ao sector civil: o motor a reacción, a enerxía nuclear ou os materiais sintéticos, entre outros. É un modelo que dura de 1945 ata principios da década dos setenta, cando empeza a mostrar síntomas de esgotamento.


A xuízo de Robert Gordon a revolución dixital comeza nos anos setenta, cando os computadores comezan a substituír á forza de traballo humana e permiten que a economía (el fai referencia a EE.UU.) manteña a taxa media de crecemento do 2% como en todo o resto anterior do século. Xa nos 60 a informática comeza a entrar no sistema financeiro e nos 70 as máquinas de escribir electrónicas con memoria permiten reducir o número de oficinistas; nos 80 chega o computador persoal co procesador de textos e a folla de cálculo simplificando excesivamente o traballo administrativo. Finalmente, nos 90 chega a era da internet e aparecen empresas/produtos/conceptos como Amazon (1994), Google (1998) e Wikipedia (2001).


Pero en opinión do profesor Gordon, desde 2002 toda a innovación non se orientou cara ás transformacións sociais ou económicas, senón cara á miniaturización dos dispositivos, e pon o exemplo de o iPhone, que combina funcións de teléfono móbil e de ordenador portátil anteriores a 2002 nun cacharro anano. Independentemente de que o autor expoña argumentos que poden ser discutibles, hai que recoñecer que a súa teoría é interesante.


Robert Gordon prevé obxeccións á súa teoría, como que si que se produce innovación de calado no sector do coidado da saúde. Por exemplo, descubrimentos relacionados co xenoma humano. Pero afirma que a miúdo esas técnicas non chegan a nada e fracasan antes de converterse nun produto ou tratamento.


No caso da industria farmacéutica, cada vez é menor o retorno do investimento de desenvolver novos medicamentos: o custo é moi elevado e o número de beneficiarios reducido. Se falamos do cancro, por exemplo, polo amplo espectro de enfermidades distintas baixo o mesmo paraugas con necesidades de tratamentos completamente diferentes.


Tamén se argumentan os éxitos recentes con novas técnicas de prospección e extracción de petróleo e gas. Neste caso Gordon non ve unha fonte de crecemento económico futuro senón a 'suavización' do declive do modelo anterior. Durante décadas as economías desenvolvidas cargaron con importantes sobrecustos no consumo de combustibles fósiles e estas técnicas soamente veñen abaratar algo sumamente gravoso, que en calquera caso deberá ser substituído como fonte principal de enerxía a medio prazo.


As cifras que expón parecen confirmar as súas ideas. Analizando as taxas de crecemento da produtividade do traballo de EE.UU. en distintos intervalos de tempo seleccionados, comprobamos que o período 1891-1972 presenta unha media do 2,33%, o de 1972 a 1996 1,38%, o da época do despegamento da internet 1996-2004 un 2,46%, pero o dos anos recentes 2004-2012 apenas 1,33%.


Resumindo, o profesor Gordon sitúanos nunha época de violación tecnolóxica, no que se produce innovación, pero non de suficiente calidade como para poñer en marcha un novo modelo de crecemento produtivo.

Sen comentarios

Escribe o teu comentario




Non está permitido verter comentarios contrarios á lei. Nos reservamos o dereito a eliminar os comentarios que consideremos fora de tema.

Máis opinión
Opinadores

Galiciapress
Praza da Quintana, 3; 15704 Santiago de Compostela
Tlf (34)678803735

redaccion@galiciapress.es o direccion@galiciapress.es
RESERVADOS TODOS OS DEREITOS. EDITADO POR POMBA PRESS,S.L.
Condicións de uso Consello editorial
Powered by Bigpress