A recente alerta por hantavirus en España, aínda que epidemiológicamente acoutada e de baixo risco para a poboación xeral segundo os informes técnicos e as directrices da Organización Mundial da Saúde, volveu a pór en evidencia unha dinámica que, máis que o propio axente patóxeno, debería inquietarnos como sociedade: a transformación sistemática da emerxencia sanitaria en terreo de batalla partidista.

Nun contexto onde a coordinación institucional, a comunicación baseada en evidencia e a prudencia deberían ser os eixos da resposta, certos sectores da oposición optaron pola estratexia do ruído, convertendo protocolos de vixilancia en narrativas de caos e desgobernación. Esta actitude non só confunde a crítica democrática lexítima coa deslealdade institucional, senón que ignora un principio ético fundamental que Max Weber xa delineó con claridade meridiana: a política esixe unha ética de responsabilidade, non unha ética de convicción que mide os seus actos pola pureza do xesto e non polas súas consecuencias reais sobre a vida colectiva.

Cando un brote de alcance limitado se instrumentaliza para obter rédito inmediato, traizóase o mandato primario de todo representante público, que é velar polo interese xeral, mesmo —e especialmente— cando o escenario non favorece a confrontación. Hannah Arendt lembraba que a política é o ámbito onde os seres humanos asumen mutuamente a responsabilidade do mundo que habitan; reducila a un espectáculo de sospeitas infundadas e descualificacións sen sustento técnico non é exercer a oposición, é abandonar o compromiso cívico que dá sentido á vida pública.

En España, onde as feridas da pandemia aínda non han cicatrizado do todo, a memoria colectiva segue marcada pola incerteza e fatígaa; a polarización convértese nun luxo perigoso que a cidadanía non pode permitir. María Zambrano advertía que o poder só lexitímase cando se recoñece como servizo á vida en común, non como ferramenta de dominio nin como escenario de rifas estériles; ignorar este principio nunha crise sanitaria, por controlada que estea, implica un custo democrático que se paga en desconfianza institucional e na erosión do tecido social.

Non se reclama silencio nin submisión, senón rigor, lealdade aos feitos e respecto cara a unha poboación que merece claridade no medio da incerteza. A saúde non ten ideoloxía, e a súa xestión require madurez, non oportunismo. Se os partidos non son capaces de elevar o debate por encima do cálculo electoral, terminarán socavando a propia credibilidade do sistema que din defender. En tempos de fraxilidade, a oposición construtiva non é a que ataca a diario, senón a que vixía con altura, esixe con fundamento e comprende que a política é, ante todo, un acto de coidado colectivo. E coidar esixe, como nos lembrou José Ortega e Gasset, que cada cal asuma a súa circunstancia con dignidade e responsabilidade, pois «eu son eu e a miña circunstancia, e si non a salvo a ela, non me salvo eu».

A política española ten unha débeda pendente coa altura de miras; superar este episodio sen caer na tentación do escándalo fácil, sen converter a vixilancia científica en arma arreboladiza, sería un primeiro paso para honrar esa débeda. Jürgen Habermas sostiña que a lexitimidade das decisións públicas depende da súa capacidade para someter ao debate racional e á proba da verdade; cando o ruído político substitúe ao argumento, cando o medo se comercializa en lugar de xestionar, crébase ese pacto implícito que nos permite convivir.

A responsabilidade en política non consiste en sinalar erros reais ou imaxinarios con fins tácticos, senón en construír respostas que salvagarden o ben común incluso cando iso esixe moderar o instinto partidista. A historia lembrará non tanto a magnitude dos brotes, senón a calidade moral de quen os xestionaron e de quen os observaron. O PP, partido que aspira a gobernar, non pode deixar arrastrar pola dinámica de Vox, formación cuxo obxectivo principal parece ser o desgaste sistemático do goberno de Pedro Sánchez, mesmo en episodios nos que o Executivo non ten responsabilidade algunha.

Que este episodio sirva, polo menos, para lembrar que a oposición non é o reverso do goberno, senón o seu complemento necesario dentro dun marco de lealdade institucional; que a crítica debe estar ao servizo da mellora, non do desgaste; e que, en última instancia, a política é un exercicio de responsabilidade compartida que non admite atajos cando está en xogo a saúde, a confianza e a convivencia. Só desde esa conciencia ética será posible transitar da polarización estéril á democracia adulta que España merece e necesita.