Alfonso Basterra sae do cárcere por vez primeira en 11 anos

Alfonso Basterra Camporro leva máis de once anos entre reixas desde que en setembro de 2013 o corpo da súa filla adoptiva Asunta Basterra Porto apareceu sen vida nos arredores de Santiago de Compostela, a cidade galega onde a familia residía e onde o crime conmocionou a toda España. Agora, un maxistrado de Salamanca deu un paso que poucos esperaban axiña que: estimar o recurso presentado polo propio Basterra contra a decisión de Institucións Penais de denegarlle un permiso ordinario de saída. A resolución, con todo, non é aínda executable.

Segundo confirmou o gabinete de prensa do Tribunal Superior de Xustiza de Castela e León a Europa Press, o preso non poderá facer uso do permiso ata que a decisión xudicial adquira firmeza. Iso ocorrerá unicamente en dous supostos: que ningunha das partes recorra a resolución no prazo establecido, ou que, en caso de ser recorrida ante a Audiencia Provincial de Salamanca, esta confirme o ditado polo xuíz de instancia.

Catro días con control policial diario

Se o permiso chegase a facer efectivo, Basterra disporía de catro días de liberdade vixiada sometido a condicións estritas. O recluso tería que facilitar á administración penal unha dirección de aloxamento para estar en todo momento localizado, e estaría obrigado a presentar a diario ante a comisaría de policía máis próxima, de modo que quede constancia do seu paradoiro. As institucións penais deben garantir en todo caso que non existe risco de fuga antes de que calquera interno abandone o centro.

O bo comportamento en prisión foi determinante para chegar a este punto. Segundo informou o programa Festa de Telecinco, Basterra atópase na actualidade nun módulo de respecto do cárcere de Topas, en Salamanca, reservado para internos con conduta exemplar e alta implicación nas actividades do centro. Ese historial de convivencia positiva sería un dos factores que máis pesaron na balanza a favor da concesión do permiso.

Non é a primeira vez que Basterra tenta obter unha saída. A primeira solicitude foi rexeitada en 2018, cando cumprira unha cuarta parte da condena. Tamén se lle denegou o terceiro grao penal en 2024, unha solicitude que o xuíz José Antonio Vázquez Taín descartou porque o condenado non reunía os requisitos esixidos, entre eles o arrepentimento, que Basterra nunca manifestou.

Once anos desde o crime de Santiago

O caso Asunta marcou un antes e un despois na crónica negra de Galicia. Asunta desapareceu a tarde do 21 de setembro de 2013 e o seu corpo foi achado ao día seguinte nos arredores da capital galega. A autopsia revelou que a nena, de doce anos, fora sedada con lorazepam antes de ser asfixiada. As investigacións apuntaron desde o principio aos seus pais adoptivos, o xornalista Alfonso Basterra e o avogada Rosario Porto.

Ambos foron detidos, xulgados e condenados a 18 anos de prisión por un xurado popular en 2015. As condenas foron ratificadas posteriormente polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia e, en última instancia, polo Tribunal Supremo, polo que a sentenza é firme e inapelable. Basterra comezou a cumprir condena no centro penal de Teixeiro, na Coruña, na mesma Galicia onde cometeu o crime, aínda que en febreiro de 2025 solicitou e obtivo o traslado á prisión de Topas, en Salamanca, tras a autorización da Xunta de Tratamento do penal e da Secretaría Xeral de Institucións Penais.

A outra condenada, Rosario Porto, non chegou a ver o final da súa condena. A nai adoptiva de Asunta quitouse a vida na prisión de Brieva, en Ávila, en novembro de 2020. Ningún dos dous recoñeceu xamais matar á nena nin desvelou os motivos do crime, un silencio que segue pesando sobre o caso doce anos despois. O tribunal tampouco logrou establecer un móbil claro, o que deixou abertas moitas preguntas sen resposta que desataron toda unha marea de especulacións.

Unha novela desde o cárcere

Mentres agarda a firmeza da resolución xudicial, Basterra continuou coa actividade literaria que iniciou durante a súa estancia en Teixeiro. Hai unhas semanas transcendeu a publicación da súa primeira novela, titulada Cito, editada por Edicións Vitruvio e dedicada a Asunta. A obra narra unha historia de amor e desamor ambientada no mundo rural de Castela e León nos anos corenta, con elementos de realismo máxico, a través do personaxe dun médico de pobo. A editorial informou de que Basterra traballa xa nunha segunda parte, e de que a escritura se converteu nunha ferramenta de apoio para o seu día a día en prisión.

A publicación do libro reavivou o debate sobre os límites do dereito á expresión dos condenados por crimes especialmente graves, e chegouse a especular con que o xornalista podería aproveitar un eventual permiso de saída para participar nun proxecto documental, algo que non foi confirmado por ningunha parte implicada. A produtora da miniserie O caso Asunta (Operación Nenúfar) non se pronunciou sobre a participación de Basterra no documental.