Médicos de familia contra o plus das baixas médicas: “Hai pacientes que non necesitan un doutor, necesitan un sindicato”

Nos Acordos de Xestión que o SERGAS vén de asinar con cada área incorporouse unha cláusula coa que, de maneira nova, un plus de produtividade para aqueles médicos que axusten as baixas dos seus pacientes de maneira que non excedan o que, cualifican, como "duración estándar". A polémica proposta foi acollida con moito excepticismo polos profesionais médicos, agora no ollo do furacán e no medio da cruzada da Xunta e os empresarios contra o absentismo laboral. Colexios médicos e sindicatos do ámbito da sanidade forman parte do crecente número de voces que cargan contra esta proposta da Consellería de Sanidade que antepón a produtividade á saúde. 

"UNHA CUESTIÓN POUCO ESPECÍFICA, BASTA..."

Os primeiros en alzar a voz contra esta medida foron os médicos de familia pertencentes á Asociacion Galega de Medicamento Familiar e Comunitario (AGAMFEC). Jesús Sueiro, portavoz do colectivo, non pode esconder a súa sorpresa cando descubriu que unha cuestión como a duración dunha baixa médica puidese contemplar nos pluses de produtividade. “Eu non tiña idea de que isto formase parte dos obxectivos”, recoñece, á vez que tacha de “barbaridade” a medida nun contexto no que “se poden tomar certas medidas para axilizar un tema como o das baixas”.

“Pero unha cuestión como a duración, tan pouco específica, que non significa nada, resulta tan basta…”, critica Sueiro, que pon en solfa o termo “#estándar” tan empregado pola Xunta de Galicia nos últimos días. “As persoas somos moi diferentes. Un lumbago é distinto aos 30 que aos 60”, razoa o galeno, que incorpora outros factores crave como a profesión do enfermo: “Se tes lumbago e traballas cargando peso, a cousa é completamente distinta, non se pode comparar nin medir cos mesmos números, porque as características de cada persoa son diferentes”. 

Nese sentido, un avogado ou un xornalista cunha perna rota terían unha baixa diferente á dun albanel, por exemplo. Non existe ningún criterio universal para pór un número concreto de semanas dependendo de cada patoloxía, senón que responde unha serie de factores que van desde a idade até o tipo de fractura. “Pode depender, mesmo, de si é o brazo dereito ou o esquerdo”, matiza, considerando que “nun traballo manual, se te rompes un brazo, o natural é que non traballes en moito tempo”. 

“Non podemos crer que unha fractura tarda o mesmo en soldarse nunha persoa de 25 anos que unha de 60. Eu tiven unha fractura con 25 e volvín xogar ao fútbol, pero se a tivese agora igual me quedaba amolado para o resto da miña vida, porque os ósos non consolidan igual”, expón, considerando “iso dos estándar un brinde ao sol”. “Como vas a finar a duración dunha baixa? Non ten ningún sentido”, insiste Sueiro, que ve detrás de toda esta polémica unha “motivación clara” desde os empresarios, aos que ve “preocupados polo incremento das baixas”. 

“Soa feo, pero parece que o SERGAS é a correa de transmisión da patronal”, manifestan desde AGAMFEC, que lembran que a principal preocupación do SERGAS debese ser “a saúde das persoas” e non as propias “dunha empresa que ten que facer caixa”. “O que temos que pensar é que medidas podemos ter para que a xente se recupere antes, porque non é cousa do médico de cabeceira, porque se alguén vén cun problema no xeonllo e necesita rehabilitación ten por diante unha lista de espera de seis meses. E non podemos facer nada”, lamenta Sueiro. 

Nese sentido, cre que os esforzos da Xunta deberían orientar a buscar solucións “para que a xente poida recuperar antes a súa saúde” e, consecuentemente, volver ao seu posto de traballo o máis pronto posible. En cambio, os movementos do Goberno de Galicia o que fixeron é pór dalgunha forma aos sanitarios na diana, podendo chegar até a cidadanía unha perigosa mensaxe, xa que poden interpretar que a súa baixa laboral dependerá do ben ou o mal que caia ao seu médico ou das necesidades económicas do mesmo, pois seguir os criterios que persegue a Xunta pode ter premio. 

MÁIS CASOS DE ANSIEDADE Ou DEPRESIÓN

Desde AGAMFEC subscriben a denuncia dalgúns sanitarios que han visto que o SERGAS os pon “aos pés dos cabalos”. “Parece que somos os únicos responsables dun asunto como o das baixas cando hai moitos”, achaca. O traballo diario nos hospitais, coas longas listas de espera, ou mesmo a presión que exercen as empresas son determinantes, a xuízo de Sueiro. 

O doutor de cabeceira anima ás autoridades a acudir aos centros de saúde para comprobar de primeira man que o que relata é algo que “se ve todos os días na consulta”. “Moitas veces os empresarios tratan mal aos traballadores. Canta xente vemos en consulta que vén porque sofre un acoso laboral tremendo, persoas derrubar, chorando na consulta, porque están moi puteados e, ás veces, os putean para que deixen o seu traballo e non ter que indemnizalos”, afirma. 

“Os empresarios, que van de campións do mundo, tamén teñen responsabilidade. Se tes a unha persoa cunha secuela ou un problema de saúde e poden adaptarlle o seu posto para que poida traballar mellor… Pero non teñen esa consideración, e as unidades de riscos laborais non se implican máis nestes temas”, censura. Ante este panorama, o diagnóstico ao enfermo en moitos casos é o mesmo: “Hai pacientes que non necesitan un médico, necesitan un sindicato”.

A experiencia de Sueiro levouno a percibir un aumento considerable de baixas relacionadas coa tensión, a ansiedade ou a depresión. “Hai psiquiatras que din que a ansiedade non existe, que a depresión é ‘a vida’, pero ves a xente moi puteada, ansiosa e deprimida, pero o médico non pode resolverlles o seu problema coa empresa. A baixa alivia, pero o que teñen é que pelar para que a precariedade e o acoso laboral desaparezan”, medita.

Nestes momentos, desde a asociación descoñecen si hai algunha canle de diálogo aberto ou algún encontro programado dos médicos coa Xunta para poder trasladar o sentir xeral do colectivo. A esperanza de Sueiro é que, unha vez vista a reacción, desde San Caetano “recollan velas”, pero tamén admite que imaxinar ao SERGAS rectificando os seus pasos “é moito pensar”. 

TAMÉN Os MÉDICOS COLLEN A BAIXA

Así, chaman a esperar e ver a evolución dos acontecementos, despois de meses de protestas e folgas na Atención Primaria galega e ante o temor de que unha nova polémica poida desviar o foco de asuntos verdadeiramente importantes, como a falta de sanitarios ou a deterioración do servizo. No medicamento de familia entenden que todo forma parte dun mesmo proceso, onde a sobrecarga das consultas provoca que se dedique menos tempo á atención dos pacientes para “enfocar mellor os problemas”. 

“Se cadra recorremos a prolongar as baixas porque non temos tempo a avaliar as situacións, ten que ver coa sobrecarga, coa acumulación, con atender pacientes que non son da túa cota polas baixas ou xubilacións… Pola falta de planificación, de cobertura e de financiamento na Atención Primaria”, razoa. Esa precariedade tamén está a provocar que os propios sanitarios teñan que pedir a baixa, chamuscados por todas as circunstancias que teñen que vivir tras moitos anos vendo como se deteriora o SERGAS. 

“O persoal dos médicos tamén envellece. Tamén as baixas fanse máis prolongadas. As consultas antes eran moito máis tranquilas e levadías. Agora é unha pasada: empezas con 30 e acabas con máis de 40. É bastante difícil”, apunta, coa factura psicolóxica que está a pasar aos sanitarios.

Desde AGAMFEC ofrécense para ser a intermediación entre as dúas partes, sabedores de que son o sindicatos os que, en todo caso, teñen que pór sobre a mesa as medidas de presión que consideren convenientes se a Xunta non cambia de rumbo. “Nós temos capacidade de diálogo. Somos unha sociedade científica, teremos unha xunta directiva e valoraremos, pero só os sindicatos poden convocar mobilizacións”, resolve.