Antón Masa (Defensa dá Ría): "A política forestal de Galicia e a súa eucaliptización está en mans de Ence"

Este domingo 24 de maio en Pontevedra volverase a gritar, de maneira unánime e como cada ano, "Ence fora dá ría". Tamén se esixirá enterrar definitivamente o proxecto de Altri en Palas de Rei e, en definitiva, o fin de todos os proxectos lesivos para o medioambiente e a natureza de Galicia. A Asociación Pola Defensa dá Ría e a Plataforma Ulloa Viva son as organizacións que encabezan esta mobilización na cidade do Lérez, onde espérase que acudan miles de persoas nun momento de gran axitación social e de presión cidadá ás administracións públicas para que rexeiten a posta en marcha desta iniciativa.

MOITO QUE CELEBRAR

Á fronte da mobilización levando as pancartas que rezarán 'Nin Ence na ría nin Altri na Ulloa' estará, como cada ano, Antón Masa, presidente da Asociación Pola Defensa dá Ría, que di ter “moi boas expectativas” de face ao domingo, considerando que a protesta conta co apoio de “a práctica totalidade dos colectivos” que conforman o movemento ‘Altri Non’ e críticos coa presenza de Ence en Lourizán, polo que nesta edición esperan, se cabe, unha mellor acollida, coa confianza ademais de que o clima respecte aos manifestantes.

As distintas entidades que participan están a traballar no dispositivo para que aquelas persoas que se atopan fóra de Pontevedra poidan acudir, co exemplo dos veciños de Palas de Rei, moitos dos cales se están articulando xunto á Plataforma Ulloa Viva para desprazar até a cidade do Lérez de forma masiva.

Non será, en calquera caso, unha protesta como á que nos teñen afeitos na Boa Vila, coa meta ante a pasteira. Nesta ocasión, os organizadores consideraron que todo o asunto ao redor de Altri “adquiría unha importancia especial”, considerando que se iniciou o proceso para arquivar o proxecto, antes de que onte mesmo Greenfiber presentase alegacións sobre a bucina, xusto cando ía concluír o prazo para notificar o recurso. 

Desde APDR xa manifestaron o seu parecer a este diario sobre estas alegacións que, ao seu xuízo, “non cambian nada”, polo que o sentimento xeneralizado é satisfacción polo éxito da resposta social, clave para combater proxectos prexudiciais como o de Altri, do que din aínda existen “condicionantes que haberá que estudar”.

Ao ter Altri a súa sede en Pontevedra e “moi preto do edificio administrativo da Xunta”, como lembran, salientando as “relacións existentes entre eles, que son ben coñecidas”, os promotores da mobilización consideraron que este ano o percorrido da marcha tiña que terminar ante a sede da firma, facendo ademais que a propia protesta sexa máis accesible para todas as idades, respondendo a unha demanda habitual de “traer a mobilización á cidade”, xa que o percorrido até Ence supuña converter unha protesta en dúas: unha de ida; outra de volta. 

DATA DE CADUCIDADE DE ENCE?

Para Masa resulta evidente que existen “intereses económicos” que conectan á Xunta coa firma lusa, pero tamén na permanencia de Ence na súa localización actual. Para coñecer as dimensións desa relación desde a Asociación Pola Defensa dá Ría reclamaron no seu momento o acceso á documentación sobre Altri, pero até agora a súa solicitude sempre caeu en saco roto. “Non temos ningún tipo de resposta”, lamenta o presidente da organización, que con todo di estar “bastante afeito” a que a Xunta conceda o silencio por resposta.

Neste escenario, a asociación tamén denunciará as verteduras de Ence nun momento no que a continuidade da pasteira está máis en dúbida que nunca, especialmente porque a Comisión Europea esixe a España adaptar a Lei de Costas á lexislación comunitaria, deixando no aire a conveniencia das prórrogas concedidas, o que podería pór o horizonte de Ence en 2033 como tope.

Con todo, desde a APDR recoñecen que o Goberno ten “dificultades” para poder realizar as modificacións, pero cren que de levarse a cabo, o cambio suporía un xiro substancial á estabilidade de Ence na ría de Pontevedra, pois tería efectos sobre as instalacións en dominios público marítimo-terrestre, como é o caso, sen superar un máximo de 75 anos, cumprindo o tope en sete anos, pois a modificación tamén contempla a súa aplicación con efecto retroactivo, segundo detalla Masa.

“A aquelas instalacións, como no caso de Ence, nun dominio público marítimo-terrestre, poderíaselles fixar un novo prazo, aínda que teñan concedida unha prórroga, e se a empresa non acepta, revogaríaselle a concesión e indemnizaríaselle”, abunda, un extremo que á asociación resúltalle “interesante”, pois non se pechan nin se opoñen a unha eventual indemnización a Ence se, en contrapartida, logran a súa expulsión de Lourizán. 

“O que hai que facer é recuperar a ría, aínda que se indemnice a Ence. Estariamos moi contentos si así se fixese”, afirma Masa. As posibilidades multiplícanse si temos en conta que hai outro suposto que afecta a Ence: “Ningunha instalación en dominio público que estea afectada pola crecida do mar, e por tanto que poida ser inundable, pode seguir en dominio público marítimo-terrestre”. Este inverno xa tivo lugar máis dunha vez a inundación dos tramos de estrada que conectan coa factoría, polo que, se o regulamento salgue adiante nestes termos, sería outra circunstancia moi a ter en conta. 

“Hai moitas causas para sacar a Ence da ría. O gran problema acaba sendo sempre o choque coas autoridades xudiciais”, lamentan. Entre as causas está a eucaliptización do territorio, evidenciado nos resultados do último Inventario Forestal, onde se constatou que, a pesar da moratoria do Goberno de Galicia, as hectáreas de eucalipto non fixeron máis que crecer nos últimos anos, un dato que para a asociación proba que “a política forestal está en mans de Ence”.

“Ence marca a política forestal do Partido Popular e da Xunta de Galicia. E estando en mans de Ence, loxicamente unha moratoria non vai ir nunca adiante”, subliña Masa, que pon o foco tamén sobre Altri, empresa que “non pode plantar eucaliptos en Portugal” e que busca facer ese negocio en Galicia.

"COMO SERÍA A RÍA SEN A CELULOSA?"             

Para contornas como o da ría de Pontevedra as consecuencias por esta política forestal chegan até as economías que viven do mar por actividades como a de Ence, cuxos verteduras están a afectar de maneira clara á biodiversidade. “A ría de Pontevedra foi unha das rías máis ricas de Galicia, non só pola extracción dos recursos marisqueiros e pesqueiros, senón tamén desde o punto de vista turístico”, apunta Masa, que pon en valor a capacidade da zona para ser un polo de atracción de turismo familiar, sepultado por unha industria “montada sobre o maior banco marisqueiro da ría de Pontevedra”.

A continuación, Masa incide en que no apartado económico o adeus de Ence non tería máis efecto que “nos soldos dos 290 empregos directos” e permitiría recuperar a actividade marisqueira, que nos anos 50 empregaba “a 18.000 persoas que traballaban no marisqueo na ría de Pontevedra”. “Agora son unhas 400”, engade, sobre un cambio que cualifica como “nefasto” e que agora podería traducir na recuperación da ría.

“Como podería ser esta ría se no canto de pór a celulosa dedicouse a unha explotación máis racional da extracción de marisco e da pesca de baixura?”, pregúntase Masa. A resposta, seguramente, sería unha ría menos contaminada. A proposta de dragar o Lérez tamén se atopa coa oposición de distintos colectivos porque os depósitos de áridos e lodo hai materiais nocivos, como o mercurio, que se desprazan xunto cos sedimentos e que, neste proxecto, serían levados a outros puntos da costa, afectando a máis bancos marisqueiros segundo a tese de PDRA.

Nesa utopía que expoñen sen Ence os efectos chegarían tamén até os montes, pois o modelo forestal viuse condicionado por esta actividade. O seu eco atopámolo tamén nos incendios hiperdestructivos do pasado verán, que afectaron tamén á ría coas cinzas que chegaron ás canles dos ríos coa escorrentía. “O panorama sen Ence sería moi distinto. O monte galego sería moi diferente, non habería estes incendios tan voraces, o monte tería outros usos non só forestais, senón que tamén sería pasto, por exemplo, e proporcionaría unha calidade de vida maior e máis seguridade á xente do rural, cunha economía moito máis sostible e non só terreos invadidos polo eucalipto”, opina Masa.

Se a situación non cambia e a Xunta mantense de perfil ante estes proxectos, desde a asociación avanzan que seguirán co seu traballo diario “loitando pola saída de Ence de Pontevedra”, pero non exclusivamente polo peche da pasteira. “A asociación ten moita vida por diante. Hai moitos problemas ambientais que afectan a esta comarca e un deles é a presenza de eucaliptos nos montes galegos que provocan incendios, os incendios provocan cinzas e que, coa escorrentía, normalmente acaban chegando aos ríos”. Son moitos as frontes abertas e o domingo toca volver ás trincheiras en Pontevedra.