Jaime Fraga: “Estamos a observar un descenso no consumo de tabaco e alcol importante”

-Observáronse cambios no consumo de drogas entre menores de 18 anos segundo o último ESTUDES?

Dentro das drogas legais as máis consumidas son o tabaco, o alcol e os vapeadores. En xeral, con respecto ao ano 2023 os consumos descenderon en todas estas sustancias, con todo, dentro dos vapeadores o descenso foi menor. No que respecta ao consumo de tabaco común, nos últimos doce meses pasamos dun consumo do 30,9% ao 24,7%.

-Cal é a explicación que pode dar sobre este descenso?

Entendemos que os programas realizados en centros educativos e os realizados coas familias están a dar resultado. Este descenso parece ser unha tendencia xeral porque no resto do Estado tamén se reduciron as porcentaxes de consumo. Insisto, o descenso é máis pronunciado no cigarro convencional que no electrónico. Sobre o alcol, aínda que tamén descendeu durante os últimos 30 días de 2025 en Galicia, temos un 51% de consumo en menores de 14 a 18 anos. É unha cifra elevada, a pesar de que o consumo descendeu pero debemos seguir traballando para reducilo.

-Ese descenso no consumo de alcol pode ligar ao cambio de hábitos entre xente nova, persoas que prefiren outro tipo de bebidas non alcohólicas?

Non temos datos sobre ese punto. Si temos datos, por exemplo, de que o consumo de bebidas enerxéticas con alcol, que se incrementou, durante o último ano foi descendendo. Desde os equipos de prevención transmítesenos que hai un tempo este tipo de mestura non se facía pero agora é moi frecuente a mestura de bebida enerxética con alcol. As bebidas enerxéticas “enmascaran” os efectos do alcol. 

 Con respecto ao ano 2023 os consumos descenderon en todas estas sustancias, con todo, dentro dos vapeadores o descenso foi menor

-O descenso no consumo de alcol pode obedecer a que parte da mocidade rexeite esta sustancia, que opte por outras alternativas? Observaron un comportamento así entre a xente nova?

O certo é que ese comportamento en concreto non, de momento só temos os datos das enquisas. Tampouco desde os equipos de prevención sinalóusenos nada nese sentido. 

-Sobre as bebidas enerxéticas, como se pode controlar que non se lles venda a menores de 18 anos en grandes superficies comerciais ou outros establecementos?

En primeiro lugar, dentro dos supermercados debe estar sinalizada a prohibición. Por outra banda, debemos traballar coas tendas pequenas para que o sinalicen tamén e, ademais, está prohibido o consumo e a posesión. Isto contrólao a Policía Local, a Garda Civil e a Policía Autonómica. Se se sospeita que unha persoa é menor de idade pódese pedir a súa identificación e sancionala se está a consumir.

Aínda que tamén descendeu durante os últimos 30 días de 2025 en Galicia, temos un 51% de consumo en menores de 14 a 18 anos

-Os resultados destas medidas punitivas obsérvanse a medio ou a longo prazo?

Non debemos velas só como accións punitivas. As sancións pódense substituír pola participación nun programa preventivo ou nun programa de accións en beneficio da comunidade. Realmente interésanos máis a formación e educación da mocidade, por iso, se desexan entrar nun programa de acción débese solicitar que se lle substitúa a sanción. Por exemplo, ao chegarlles a notificación poderán solicitar a substitución e, a partir de aí, entrarían nun programa de tres ou catro sesións. Tamén poden entrar nun programa de accións en beneficio da comunidade. 

-A parte disto, a modo de prevención pensouse en abrir centros deportivos, comunitarios etc., para que os mozos socialicen dunha forma distinta sen recorrer ao consumo de bebidas ou uso de drogas?

Si, en realidade temos previstos programas que inclúen deportes e a apertura de pavillóns municipais ou de centros educativos, todo iso dentro de programas de lecer alternativo. De momento temos un programa que se vai a presentar no mes de maio chamado 'Adestrar sen pantallas' (Adestrar sen Pantallas). Trátase de tomar a un grupo de adolescentes que participan en equipos de diferentes disciplinas deportivas, formar aos adestradores para que estes transmitan os perigos das pantallas, non responder correos descoñecidos, non enviar imaxes, facer un bo uso das redes sociais e controlar o tempo diante das pantallas.

O consumo de bebidas enerxéticas con alcol, que se incrementou, durante o último ano foi descendendo
 

-Cales son os factores que máis lles preocupan en relación co uso de aparellos móbiles con pantallas?

Por unha banda, os contidos e por outra, os tempos. Realizáronse algunhas enquisas de ámbito nacional, como a realizada por UNICEF, onde se observaba que os mozos pasaban moito tempo ante as pantallas durante a semana e máis durante o fin de semana. Non se trata de dicir: “non se pode xogar”, o que queremos dicir é que se deben administrar os tempos. Nisto teñen un papel moi importante as familias ás que tamén se debe ir educando falándolles das ferramentas de control parental e, se non desexan usar esas ferramentas, que teñan un control do tempo de uso coas pantallas. Os mozos deben ter un tempo para as tarefas escolares, para exercicio físico e para durmir o tempo necesario. Isto en relación aos tempos, pero por outra banda están os contidos pois moitas veces acceden a contidos inadecuados ou pornográficos. Nese aspecto, o control debe ser maior e, aínda que non están moi evolucionados, en algo axudan as ferramentas de control parental. É por iso que os pais deben preguntar e estar pendentes de que aplicacións e programas usan. Non só no referente á pornografía senón tamén con xogos para maiores de 18 anos. Para iso están as clasificacións internacionais e que se tomen en serio, digo isto porque ás veces, durante os dous primeiros minutos parecen xogos inocentes, pero si existen controis é porque de fondo hai elementos que prexudican aos menores. 

Temos previstos programas que inclúen deportes e a apertura de pavillóns municipais ou de centros educativos, todo iso dentro de programas de lecer alternativo
 

-Que resultados esperan obter do traballo que están a realizar sobre prevención de adiccións, polo menos a medio prazo?

É difícil de determinar porque estes procesos van moi amodo. Esperamos que coas novas leis acelérese a baixada do consumo de sustancias, aínda que as nosas previsións observan un descenso progresivo tal como estao facendo agora de face ao 2027. Esperamos unha baixada importante nas bebidas enerxéticas e ademais, faremos unha enquisa para monitorear a cantidade de bebida enerxética que se consome, e xa nos anuncian que vai ser alto.