Directores de servizos sociais cifran o déficit de prazas en residencias en Galicia: 11.509

A Asociación de Directores e Xerentes de Servizos Sociais advertiu do aumento do déficit de prazas residenciais. Segundo as estimacións da entidade, son necesarias máis de 50.000 prazas máis para atender a demanda actual de persoas con dependencia severa e gran depedencia e case 100.000 para alcanzar o cociente de cinco prazas por cada 100 maiores de 65 anos.
 

Así o reflicte un informe que analiza a 'Situación e evolución de llos servizos residenciais para persoas maiores en España e en cada unha das comunidades autónomas' no período 2010-2024, que apunta a que Galicia tiña 25.017 prazas residenciais para persoas maiores en centros públicos e privados en 2024, o que supón un déficit de 11.509 prazas para cumprir o cociente de 5 prazas por cada 100 persoas de máis de 65 anos.

Pese ao déficit, a ocupación media das prazas residenciais en Galicia situouse no 76,1%, por baixo da media do conxunto de España (82,4%). Así mesmo, cada residencia tiña dun tamaño medio de 78,5 prazas, por encima do estatal (73,5).

A Consellería de Política Social indicou, ante o informe, que o dato sobre o déficit de prazas residenciais en Galicia "baséase nun cociente de cinco camas por cada 100 maiores de 65 anos que non é válida para a Organización Mundial dá Saúde (#OMS), que insta a cada territorio a ter en conta as características "propias" e aposta "pola desinstitucionalización dos coidados".

Ademais, o departamento da Xunta incide en que, no caso de Galicia "hai que valorar o envellecemento da poboación e que a maioría das persoas maiores prefiren ser atentidas en casa". Para atender a esa preferencia, sinala que aposta por servizos e programas como o SAF ou 'Xantar na Casa' e que implantou outros como o 'Bono Coidado non Fogar', que, dous anos despois da súa entrada en vigor, conta xa con máis de 38.400 persoas beneficiadas.

En todo caso, a Consellería engade que o informe apunta que Galicia "supera as 19.000 prazas de residencias públicas, máis do triplo que en 2009". Unha cifra, conclúe, "que segue aumentando grazas aos sete centros impulsados pola Fundación Amancio Ortega (900 prazas), as novas residencias do Barbanza e Antas de Ulla (150 prazas), as prazas creadas co 'Plan de investimentos en centros municipais' (560 prazas) e as 1.800 prazas das 24 novas residencias proxectadas pola Xunta en toda a comunidade".

DATOS ESTATAIS 

No conxunto estatal, segundo o informe dos directores de Servizos Sociais, a ocupación total de centros residenciais alcanza o 82,4% das prazas existentes. Un total de 339.655 persoas viven en residencias, 62.634 máis que o ano anterior (+15,9%). Nos catro anos posteriores á pandemia, as prazas residenciais han aumentado en 23.075, mentres que a poboación maior de 65 anos incrementouse en máis de 800.000 persoas.
 

Segundo os últimos datos oficiais, 32.842 persoas con Grao II e 15.686 con Grao III de dependencia están en lista de espera para unha praza de residencia, máis outros 57.091 persoas que están pendentes de valoración e que previsiblemente obterán un deses graos.
 

Se se aplica a porcentaxe de persoas atendidas en residencias (34% de grao III e 21% de grao II) a demanda actual dun servizo residencial en praza concertada ou prestación vinculada sería de 32.241 persoas en situación de dependencia severa ou gran dependencia. Ademais, hai 6.652 programas individuais de atención (PIAS) non efectivos de residencias e 12.070 PIAS non efectivos para prestacións vinculadas para residencias. A estes datos hai que engadir as revisións de grao solicitadas por empeoramento. "De aí a estimación de que serían necesarias non menos de 50.000 prazas residenciais só para atender a demanda da lista de espera da dependencia", argumentou a entidade de directores e xerentes.

CCAA CON MÁIS DEMANDA

As comunidades con maior déficit de prazas seguen sendo Andalucía e Valencia, con 36.327 e 26.929 respectivamente; entre as dúas supoñen as tres cuartas partes do déficit (65,3%). Mentres que en sete comunidades hai un exceso de prazas, entre as que destaca Castela e León, con 16.712, e, noutro cinco hai unha ocupación case completa das súas prazas residenciais con porcentaxes superiores ao 95% --Estremadura, Canarias, Castela-A Mancha, Baleares e Madrid--.

En opinión da asociación, estes datos suxiren "unha inadecuada distribución das súas prazas residenciais ou un elevado custo das mesmas que as fai inaccesibles para boa parte de quen as necesitan, como Asturias, País Vasco e a Comunidade Valenciana".

Respecto a tipoloxía das prazas residenciais, o 71,1% das destinads a persoas maiores son de financiamento público --un total de 292.986--, fronte ás 119.123 exclusivamente privadas. As prazas de financiamento público inclúen aquelas que están en centros públicos, as concertadas en centros privados as que se financian coa prestación vinculada ao servizo.

Tanto o número como a porcentaxe de prazas de financiamento público aumentou desde 2015, até alcanzar 2,88 prazas por cada 100 persoas maiores de 65 anos, a máis elevada até a data, aínda que por baixo do cociente de cinco prazas. As comunidades con maior cobertura de prazas de financiamento público son Castela e León e Castela-A Mancha, seguidas de Estremadura e Aragón e as que menos son Canarias, Murcia e Valencia.
 

Respecto da estratexia do Ministerio de Dereitos Sociais para desinstitucionalizar os coidados das persoas dependentes, os directores e xerentes lamentaron que non se deu pasos neste sentido. Como exemplo, mencionou os "datos tan pobres e a escasa evolución dos últimos anos" da cobertura da asistencia domiciliaria. A media de horas de atención e coidados alcanza 23,8 mensuais, "nin sequera tres horas máis que no ano 2012".