O PPdeG reclama na Fegamp liberdade para os concellos para gastar os fondos do PÉ

España leva xa tres anos sen aprobar uns Orzamentos Xerais do Estado, e esa parálise ten consecuencias directas e cotiás para os concellos galegos. O grupo do PPdeG na Federación Galega de Municipios e Provincias (#Fegamp) esixiu este domingo ao Goberno central que outorgue plena liberdade aos municipios para dispor dos incrementos nos ingresos procedentes da Participación nos Ingresos do Estado (PÉ), tanto das entregas a conta previstas para 2026 como da liquidación definitiva correspondente ao exercicio 2024.

A reclamación parte do vicepresidente primeiro da Fegamp e portavoz do grupo popular nesa institución, Anxo Moldes, quen trasladou a posición dos concellos a través dun audio remitido aos medios de comunicación. Moldes advertiu de que as contías que os concellos recibirán en 2026 polo PÉ serán, previsiblemente, maiores que as do ano anterior, do mesmo xeito que ocorrerá coa liquidación de 2024, un escenario que debería traducir en máis marxe financeira para os consistorios.

Con todo, esa maior dispoñibilidade de recursos queda en suspenso pola postura do Ministerio de Facenda. Segundo explicou Moldes, os concellos trasladaron as súas dúbidas á carteira que dirixe María Jesús Montero, e desde o ministerio comunicóuselles que, polo momento, non ten previsto autorizar o uso libre deses fondos mentres exista a posibilidade de presentar un novo proxecto de Orzamentos Xerais do Estado. O Ministerio de Facenda non emitiu ningún comunicado público adicional respecto diso.

Tres anos de incerteza

Esta situación non é nova. Xa en 2024 e 2025, e ante a imposibilidade de contar con contas xerais do Estado aprobadas, o propio Ministerio sinalara que os ingresos adicionais do PÉ non quedaban suxeitos á regra de gasto, o que implicaba que os consistorios non estaban obrigados a destinar eses excedentes exclusivamente a reducir o seu endebedamento. Os populares galegos lembran ese precedente para defender que a mesma lóxica debería aplicar en 2026.

O representante do PPdeG na Fegamp denunciou que a prolongada incerteza orzamentaria está "a condicionar e castigando" aos concellos galegos, que poderían empregar eses incrementos de ingresos en mellorar servizos públicos ou en executar investimentos prioritarios para a cidadanía. En palabras de Moldes, xa estamos en marzo de 2026 e a situación segue sen resolver.

A problemática non é exclusiva de Galicia, aínda que aquí ten un impacto notable dado o elevado número de municipios pequenos que dependen de forma significativa das transferencias estatais. A escala estatal, concellos doutras comunidades como Guadalaxara xa alertaron en meses anteriores de que non coñecerían as cantidades provenientes da participación en ingresos do Estado até ben avanzado o ano 2026, o que obriga a elaborar orzamentos locais "a cegas".

Unha demanda que supera ao PPdeG

A esixencia de desligar o financiamento local da aprobación dos orzamentos estatais transcende, neste caso, as siglas políticas. A comezos de 2026, a propia Fegamp, presidida entón por Alberto Varela, considerara necesario que o Goberno central aprobase un mecanismo que permita desligar as entregas a conta que reciben os concellos da aprobación dos Orzamentos Xerais do Estado, subliñando ademais que os consistorios non podían quedar á marxe do debate sobre o financiamento autonómico.

En outubro de 2025, os concellos galegos mostrábanse "expectantes" e "esperanzados" ante os cambios previstos para 2026 no seu financiamento, coa nova lei de administración local aínda en tramitación e o fondo de cooperación local da Xunta alcanzando en 2026 o seu nivel histórico máis elevado, con 187 millóns de euros segundo os orzamentos autonómicos aprobados en decembro. Esa estabilidade no financiamento autonómico contrasta co baleiro que xera a ausencia de contas estatais.

O transfondo do conflito é tamén político. O conselleiro de Facenda, Miguel Corgos, reivindicou a "estabilidade" de Galicia para aprobar os seus orzamentos de 2026, contrapondo a situación galega á incapacidade do Goberno central de sacar adiante os seus. Galicia foi, de feito, a primeira comunidade autónoma en contar con contas aprobadas para o exercicio en curso.

Que está en xogo para os concellos

O PÉ é unha das principais fontes de financiamento dos concellos españois. Representa en torno ao 21% dos ingresos totais dos municipios, situándoa á vez do Imposto sobre Bens Inmobles como alicerce das facendas locais. Para os concellos galegos, especialmente os de menor tamaño e con escasa capacidade recadatoria propia, esa participación resulta determinante para soster servizos tan básicos como a asistencia domiciliaria, o mantemento de infraestruturas ou a atención social.

A regra de gasto, o mecanismo que limita o incremento do gasto das administracións públicas, é a clave do litixio. Sen orzamentos estatais aprobados, non queda claro que marxe teñen os municipios para gastar os ingresos adicionais que lles corresponden por lei. A posición do Ministerio de Facenda, de non autorizar polo momento o uso libre deses fondos, xera unha situación kafkiano: os concellos reciben máis diñeiro pero non poden gastalo con liberdade.