Piden o cesamento do exalcalde de Noia, investigado por Contas, días despois de ser nomeado xefe territorial de Educación

Apenas uns días despois de que o Diario Oficial de Galicia publicase o martes 17 de marzo o seu nomeamento como director territorial da Consellería de Educación, Ciencia, FP e Universidades na provincia da Coruña, José Santiago Freire Abeijón xa afronta unha tormenta política de gran calado. O BNG rexistrou unha iniciativa parlamentaria reclamando o seu "cesamento inmediato", no que supón o primeiro gran choque institucional ao redor dunha figura que chega á administración educativa galega directamente desde a alcaldía de Noia, da que foi apartado por unha moción de censura en agosto de 2025.

Freire Abeijón, veterinario de profesión e político do Partido Popular durante décadas, acumula unha dilatada traxectoria municipal. Foi rexedor de Lousame entre 2003 e 2012 e posteriormente alcanzou a alcaldía de Noia, que gobernou desde febreiro de 2016 até a súa caída o pasado verán. No seu novo posto, substitúe a Indalecio Cabana, un referente da comunidade educativa coruñesa que acumula máis de trece anos á fronte do cargo e que agora se xubila. A Coruña concentra unha parte moi significativa dos centros de ensino de Galicia, o que converte esta dirección territorial nun posto de considerable responsabilidade operativa.

A traxectoria de Freire, con todo, arrastra unha serie de controversias públicas que alimentaron a reacción do BNG. Segundo información publicada por distintos medios, nos actos do Día Internacional da Muller de 2017 o entón alcalde de Noia realizou declaracións que foron cualificadas de machistas. A iso súmase que, de acordo co recolleito en distintas informacións, Freire utilizaría imaxes do ditador Francisco Franco nas súas redes sociais para celebrar vitorias electorais do PP.

INVESTIGADO

As críticas non se circunscriben ao terreo ideolóxico. En outubro de 2025, unha investigación de elDiario.é sacou á luz o uso de fondos municipais durante o mandato de Freire para abonar gastos en bares, restaurantes e servizos de catering por un importe próximo aos 30.000 euros, xustificados en boa parte como reunións de traballo. Segundo as informacións difundidas, a interventora municipal emitiu reparos sobre parte de devanditos gastos. O entón novo goberno local cualificou a situación de "moral e politicamente insosteible" e anunciou que estudaría accións legais.

É precisamente sobre ese conxunto de antecedentes sobre o que o #BNG constrúe a súa iniciativa parlamentaria. Os nacionalistas sosteñen que Freire carece do perfil axeitado para representar institucionalmente á Consellería de Educación, e sinalan que o seu nomeamento, realizado polo procedemento de libre designación, "premia a unha persoa que usa imaxes de Franco nas súas redes sociais para festexar vitorias do PP". A portavoz de Educación do BNG, Cristina Fernández, rexistrou ademais unha petición de comparecencia do conselleiro Román Rodríguez no Parlamento para que explique os criterios que guiaron este nomeamento.

O BNG lembra tamén que foi precisamente a súa formación, xunto ao PSdeG-#PSOE, Marea Cidadá e o concelleiro non adscrito Luís Alamancos, quen impulsou a moción de censura que en agosto de 2025 apartou a Freire da alcaldía de Noia, onde gobernaba desde 2016 en minoría tras a saída de Alamancos do grupo popular.

DEFENSA DA XUNTA

Fronte ás críticas, o conselleiro de Educación, Román Rodríguez, saíu en defensa de Freire con contundencia. En declaracións aos medios este venres, Rodríguez subliñou que o novo director territorial é funcionario público de carreira cunha experiencia "moi vinculada" á xestión pública, e asegurou que "cumpre os requisitos" esixidos para o cargo. O conselleiro instou a non facer valoracións precipitadas e pediu esperar a ver como desempeña as súas funcións antes de emitir xuízos: realizar críticas de forma preventiva, dixo, "é un exercicio superficial". Tamén destacou a capacidade de Freire para "escoitar e resolver problemas".

Pola súa banda, o propio Santiago Freire non realizou declaracións públicas sobre a polémica desatada ao redor do seu nomeamento. Si confirmou, en declaracións recollidas polo Correo Galego, que manterá a súa acta de concelleira no concello de Noia e que non descarta presentar de novo ás próximas eleccións municipais, aínda que matizou que esa decisión dependerá en última instancia da dirección do seu partido. O PP de Galicia non emitiu ningunha valoración pública sobre o nomeamento nin sobre as críticas formuladas polo BNG.

O asunto chegará previsiblemente ás próximas sesións do Parlamento de Galicia, onde o BNG espera que o conselleiro Román Rodríguez dea explicacións sobre os criterios que rexen as designacións na administración educativa. A iniciativa abre unha fronte política nun ámbito, o da educación, especialmente sensible para a cidadanía galega, e sitúa no centro do debate a pregunta de si os cargos de libre designación na Xunta responden a criterios de mérito e capacidade ou, como denuncia a oposición, á fidelidade política.