ASGADeD acusa á Xunta de pasar do control das residencias e deixarllo á Policía e Inspección de Traballo

A Asociación en Defensa do Sistema Público dá Dependencia e Discapacidade (ASGADeD) lanzou hoxe unha dura crítica contra a Consellería de Política Social, á que acusa de inacción no seu deber de supervisar e controlar as residencias de maiores e outros centros asistenciais en Galicia. Segundo a organización, nos últimos meses de 2025 detectáronse diversas situacións de neglixencia que obrigaron a intervir a outros organismos como a Inspección de Traballo e as forzas de seguridade, ante o que tachan de pasividade dos servizos autonómicos de inspección.

ASGADeD afirma que estes feitos evidencian unha falta de dilixencia institucional que puxo en risco a atención das persoas residentes e destaca que, en varios casos, as actuacións máis urxentes producíronse só tras avisos de particulares ou dos concellos afectados, non por iniciativa da Xunta.

Política Social veu defendendo nos últimos anos que si cumpre co seu deber de inspeccionar as residencias e actuar cando detecta problemas. Ante críticas de sindicatos e colectivos, a Xunta adoita insistir en que prioriza os casos máis graves e que os seus procedementos internos garanten o control das residencias, e nega que exista pasividade sistemática. 

Casos recentes en Ourense e A Limia

Un dos exemplos sinalados pola asociación é o peche da Vivenda Comunitaria Xardín, no municipio ourensán de Amoeiro, o pasado outubro. Segundo a información solicitada por ASGADeD e que tamén foi difundida polos medios, clausúraa do centro non se debeu a unha inspección da Xunta senón á denuncia dun particular. A partir desa advertencia, o Concello de Amoeiro activou unha inspección laboral e a intervención das forzas de seguridade, que constatarían unha falta de coidados axeitados ás persoas residentes.

Só despois destas actuacións, e tras a presión doutros organismos, a Consellería de Política Social implicouse no proceso de peche. Desde ASGADeD critican ademais que, durante eses días, a subdirectora de Inspección atopábase de vacacións, o que interpretan como unha mostra de desinterese institucional, tendo en conta que unha inspección previa apenas dúas semanas antes non resolveu a situación.

Días máis tarde, o 14 de outubro, a Xunta clausurou outra vivenda comunitaria, San Gabriel, en Xinzo de Limia, por presunta sobreocupación. A asociación pregúntase si esta medida foi unha reacción para “xustificar” a xestión do caso de Amoeiro, lembrando que existen outros centros en Galicia con situacións similares que seguen abertos.

Novas alertas sobre deficiencias

A crítica de ASGADeD chega nun momento en que seguen saíndo á luz problemas en residencias galegas, algúns deles denunciados por sindicatos como #CCOO ou #CSIF. En novembro, CCOO expuxo deficiencias “insalubres e insosteible” na residencia DomusVi San Lázaro, en Santiago de Compostela, un dos centros que rexistrou máis mortes por COVID-19 —41 nos primeiros meses da pandemia—. Segundo o sindicato, a situación segue sen mellorar e a consellería mantivo unha postura de inacción.

Tamén a Inspección de Traballo interveu na residencia de maiores de Oleiros, por mor dunha denuncia de CSIF despois da fuga dunha persoa usuaria. O informe laboral recolle carencias materiais, organizativas e estruturais, así como a ausencia de protocolos claros de actuación.

ASGADeD pide responsabilidades

Ante esta sucesión de casos, a organización solicita que a conselleira Fabiola Rodríguez e o seu equipo asuman responsabilidades, incluíndo aos mandos intermedios da Subdirección e o Servizo de Inspección de Maiores. Para ASGADeD, a estrutura de control depende cada vez máis de actuacións externas, transformando a inspección autonómica en “un ente decorativo” sen capacidade real para garantir a dignidade e seguridade das persoas maiores e dependentes. 

Noutras ocasións, a Consellería de Política Social respondeu ás críticas defendendo a normalidade e suficiencia do seu labor inspector. Adoita subliñar que existe un calendario de inspeccións, actuacións programadas e visitas “cando hai indicios de irregularidades”, e que o sistema galego de supervisión cumpre a normativa autonómica e estatal.

Cando se cuestionaron as inspeccións noutras residencias ou vivendas comunitarias, a liña argumental de Política Social foi insistir en que actúa priorizando os casos máis graves e que moitos expedientes se resolven mediante requirimentos escritos e emendas internas, non sempre visibles publicamente. Tamén recalcou que a responsabilidade do día a día corresponde ás empresas xestoras e que as sancións ou peches deben estar moi fundamentados xuridicamente para evitar posibles recursos.