O rearranque en Alcoa San Cibrao completouse "de maneira exitosa" nun momento de crise do aluminio

A fábrica de aluminio de Alcoa en San Cibrao, no municipio lucense de Cervo, volveu operar ao cento por cento da súa capacidade de electrólise o pasado martes 7 de abril. Ese día quedou conectada a última das 512 cubas do complexo, pondo fin a un proceso de reactivación que arrincou en xaneiro de 2024 tras máis de dous anos de hibernación controlada. A propia compañía cualificouno este mércores de fito completado de forma segura e exitosa, e destacou o nivel de compromiso e profesionalidade mostrado polo persoal ao longo de todo o proceso.

A multinacional e o seu socio na empresa conxunta, Trento EQT —anteriormente denominado Ignis EQT—, confirmaron nun comunicado que o rearranque cumpre ademais unha parte crave dos compromisos recolleitos no acordo de viabilidade asinado cos traballadores. O presidente do comité de empresa, José Antonio Zan, xa adiantara o martes que a reactivación se completou nos prazos estimados para esta última fase, co que o complexo recupera a produción de aluminio primario na súa totalidade, incluíndo as 35 cubas que xa estaban paradas antes mesmo da hibernación de 2022.

UN FITO CON SOMBRAS

Con todo, o xúbilo ten matices importantes. A reactivación chega con seis meses de atraso respecto ao calendario pactado no acordo de viabilidade, que establecía que o cento por cento das cubas debía estar operativo en outubro de 2025. O principal responsable dese adiamento foi o apagamento eléctrico que deixou sen subministración a toda España o 28 de abril de 2025. 

Aquela interrupción, que se prolongou durante horas, provocou que o aluminio solidificase en 27 cubas. Alcoa alegou entón causas de forza maior para deter o proceso, unha decisión que o comité cuestionou xuridicamente por considerar que esa cualificación corresponde á autoridade laboral e non á empresa. O rearranque non se retomou até mediados do verán pasado.

Pero máis aló do atraso, o comité cualifica leste rearranque de fito agridoce, porque mentres a electrólise recupera a súa plena actividade, a planta de electrodos permanece paralizada, practicamente desmantelada tras demoler o antigo forno para deixar espazo a un novo que nunca chegou a instalar.

A consecuencia é que os ánodos necesarios para producir aluminio teñen que importar desde China, chegando por barco ao porto de Vigo para daquela ser transportados en camión até San Cibrao, no que o comité calcula como uns 5.700 traxectos anuais.

O FORNO DE ÁNODOS, A GRAN MATERIA PENDENTE

A ausencia do forno de cocción de ánodos é, para os representantes dos traballadores, a principal ameaza sobre o futuro da planta. O presidente do comité quixo diferenciar entre o rearranque e o porvir do complexo, subliñando que son dúas cuestións distintas. 

Zan urxiu á empresa a aprobar os fondos para construír o forno canto antes, advertindo de que si en 2026 non se inician os traballos preparatorios, a situación podería volver moi grave, dado que este tipo de obras requiren polo menos tres anos de planificación previa. 

O comité tamén denunciou xudicialmente varios incumprimentos do acordo de viabilidade, entre eles precisamente a falta deste investimento, considerada a máis relevante das contempladas no pacto. Os representantes dos traballadores reclamaron reiteradamente que os gobernos central e autonómico obriguen a Alcoa a executar tanto as obras do forno de ánodos como as relacionadas coa ampliación do depósito de barros vermellos, infraestrutura crave para prolongar a vida da planta de alúmina. 

O PESO DO COMPLEXO NA MARIÑA

A planta de San Cibrao é unha das industrias máis relevantes da comarca da Mariña lucense e un dos complexos de produción de aluminio primario máis grandes de Europa. O seu hibernación en 2022, motivada polo disparado prezo da electricidade, xerou unha enorme inquietude social e laboral na zona, que se traduciu en mobilizacións, protestas e peches. 

O acordo asinado entón cos traballadores prevía protección laboral e investimentos a cambio de paralizar temporalmente a produción, un pacto cuxo cumprimento segue sendo obxecto de controversia entre a empresa e o comité.

A reactivación completa da electrólise representa, polo menos, o regreso á normalidade produtiva que a comarca leva anos esperando. Se os compromisos pendentes —especialmente o forno de ánodos— terminan materializar, será a diferenza entre un futuro industrial para A Mariña ou a consolidación dunha vulnerabilidade estrutural que o comité leva meses pondo sobre a mesa.