As dúas caras da investigación en Galicia: soldos precarios para investigadores de vangarda

A #CIG-Saúde reaccionou con preocupación ao anuncio do Servizo Galego de Saúde (#SERGAS) de impulsar a captación de persoal investigador co obxectivo de potenciar a creación de empresas e a xeración de patentes. O sindicato advirte de que esa formulación parte dun diagnóstico erróneo sobre a situación real da investigación sanitaria en Galicia, e reclama que antes de atraer novo talento garántanse condicións dignas para quen xa traballan no sistema.

O plan do SERGAS encádrase no contrato plurianual de xestión da Axencia Galega para a Xestión do Coñecemento en Saúde (ACIS), dotado con case 19,5 millóns de euros para o período 2026-2029. O obxectivo é captar 15 investigadores cada ano até 2029, aos que se sumarán outros 15 sénior de ampla experiencia que xa lideran os seus propios equipos. 

A propia axencia recoñeceu que a ausencia dunha carreira profesional definida limita a retención de talento, e comprometeuse a aprobar este ano un marco regulador para o ascenso profesional dos investigadores.

Fronte a ese enfoque, a CIG lembra que Galicia conta xa cunha rede consolidada de institutos de investigación sanitaria acreditados: o Instituto de Investigación Sanitaria Galicia Sur, o Instituto de Investigación Sanitaria de Santiago (IDIS) e o Instituto de Investigación Biomédica dá Coruña (INIBIC). Estas estruturas levan anos xerando spin-off, protexendo resultados mediante patentes e captando financiamento competitivo, con persoal altamente cualificado.

A PRECARIEDADE BLOQUEA A INNOVACIÓN

O sindicato sinala que o principal obstáculo non é a falta de capacidade para innovar, senón a precariedade estrutural na que traballa o persoal investigador: contratos temporais ligados a proxectos, ausencia de itinerarios claros de carreira profesional e unha carga burocrática desproporcionada que recae sobre os propios científicos. Segundo a CIG, mentres persistan esas condicións, calquera intento de atraer ou reter talento terá un impacto limitado.

Os delegados e delegadas do sindicato nos institutos de investigación advirten ademais do risco de duplicidades innecesarias se se crean novas estruturas paralelas sen reforzar as xa existentes. Para a CIG, o ecosistema galego de I+D+i sanitaria non necesita empezar de cero, senón coordinar e fortalecer mellor o que xa funciona. A central reclama a consolidación do emprego investigador dentro do sistema público, o desenvolvemento dunha carreira profesional específica para este colectivo e o reforzo das unidades de apoio á innovación e transferencia nos institutos actuais.

UNHA ESTRATEXIA INCOMPLETA

O SERGAS e a Xunta non se pronunciaron sobre as críticas da CIG no momento de publicar esta información. O Goberno galego ha defendido o seu plan como unha aposta por situar a Galicia nunha posición competitiva ante a revolución biofarmacéutica, a xenómica e as tecnoloxías baseadas en intelixencia artificial. A Xunta traballará para asinar 60 contratos competitivos de captación ou retorno de talento durante o período vixente do plan.

Para a CIG, con todo, unha estratexia integral de innovación debe pór no centro ás persoas e non só aos resultados. O sindicato conclúe que sen condicións laborais dignas non hai innovación posible, e que Galicia ten xa demostrada a súa capacidade para xerar coñecemento e impacto económico desde os seus institutos sanitarios, pero necesita que esas estruturas poidan operar en condicións óptimas e sostibles.