Bandadas enteiras de frailecillos mortos nas praias por mor de temporais ou gripe aviaria

En praias como Liméns (Cangas), Ancoradouro (Bueu), Testal (Noia) ou Castro (Ribeira), voluntarios e servizos de emerxencia recolleron nos últimos días exemplares de arádevos e frailecillos, moitos deles sen signos de contaminación visible. 

A Coordinadora para ou Estudo dous Mamíferos Mariños (Cemma) calcula que entre 30 e 50 aves mortas ao día foron atopadas en distintos areais, unha cifra que desbordou a súa capacidade de resposta. Segundo o portavoz da entidade, Alfredo López, os continuos temporais que azoutan o Atlántico galego desde decembro poderían explicar o enfraquecemento ou esgotamento extremo dos animais, aínda que non descartan outras causas.

A situación fíxose patente co achado de corpos sen vida en areais específicos como o de Liméns, en Cangas, onde se contabilizaron polo menos media ducia de aves, ou na zona de Ancoradouro e a contorna de Cabo Udra, en Bueu. Non son casos illados, pois a alerta se estende cara ao norte; na praia de Testal, pertencente ao municipio de Noia, tamén se reportaron varios destes animais orillados.

Desde o Grupo de Emerxencias e Protección Civil de Ribeira confirmaron a recuperación de varios exemplares na praia de Castro, en colaboración con axentes medioambientais da Xunta. A situación repítese ao longo de toda a franxa costeira, desde Ou Morrazo até Corrubedo, onde veciños e ecoloxistas alertaron de novas aparicións cada día.

Precaución ante un posible brote de gripe aviaria

A Consellería de Medio Ambiente mantén activado o protocolo sanitario de vixilancia fronte á gripe aviaria, en coordinación co Ministerio de Agricultura. Os técnicos lembran que esta enfermidade causou nos últimos anos graves mortaldades entre aves mariñas do Atlántico Norte, como as rexistradas nas illas Farne (Reino Unido) e en Islandia entre 2021 e 2023, aínda que non existen evidencias de que o virus estea a afectar agora de forma masiva aos frailecillos que se achegan ás costas galegas.

Algunhas poboacións de frailecillos do Atlántico Norte sufriron retrocesos de até un 20 % tras os brotes máis virulentos de gripe aviaria. Outras colonias, con todo, mostran signos de recuperación ou resistencia, o que suxire unha posible adaptación destas aves ao virus. 

Hai décadas desgraciadamente que se extinguiron nas nosas costas. Na Península Ibérica, o frailecillo segue sendo unha especie escasa e ocasional, visible sobre todo no litoral galego e cantábrico durante os meses fríos, onde adóitase aproximar, pero non aniñar.

Mesmo así, o departamento autonómico recomenda evitar a manipulación directa dos animais achados na costa e avisar de inmediato ao teléfono 112, ao número 012 ou ao Centro de Recuperación de Aves de Carballedo (en Cotobade), que coordina a recollida e análise dos exemplares. Os colectivos ecoloxistas insisten en que a bioseguridad é esencial, xa que o contacto con exemplares infectados podería supor riscos de transmisión a outras especies ou a humanos.

Inverno moi duro e aves exhaustas

O frailecillo atlántico, coñecido en Galicia como arao papagaio, é unha especie que aniña principalmente nas costas do norte de Europa, pero cada inverno descende cara a latitudes máis tépedas en busca de alimento e abrigo. Con todo, os fortes temporais encadeados durante as últimas semanas, con ventos do noroeste e un mar moi axitado, poderían impedir que estas aves descansasen ou se alimentasen con normalidade, provocando o seu falecemento por esgotamento ou inanición.

A propia Xunta confirmou que este tipo de episodios resulta habitual tras invernos especialmente duros, aínda que tamén admiten que a magnitude actual merece análises detalladas. Os exemplares recolleitos están a ser examinados en laboratorios veterinarios para descartar patoloxías víricas, entre elas a influenza aviaria H5N1.

Tanto a Cemma como o persoal de Medio Ambiente piden á cidadanía que continúe reportando os achados de aves mortas ou feridas, especialmente se se concentran en zonas concretas. Estas notificacións axudan a trazar un mapa dos posibles focos e a orientar as medidas de contención. Os expertos subliñan que, aínda que nestes momentos os frailecillos non son considerados un foco epidémico, o seu seguimento é clave dentro dos programas europeos de control de fauna silvestre.