Liberdad de cátedra vs. pais que protestan, xuízo pioneiro ao conflito do IES As Lagoas de Ourense

O Tribunal de Instancia de Ourense acolleu onte un xuízo que, en aparencia, enfrontaba a dous pais cunha profesora de matemáticas. En realidade, o que o maxistrado Leonardo Álvarez deberá valorar é moito máis complexo e suscitou a atención da comunidade docente de todo o país dado que o que se xulga é algo moi frecuente nos centros escolares, pais que protestan pola forma de ensinar dos docentes.

Os acusados, un matrimonio de policías nacionais cuxos fillos cursaban primeiro de Bacharelato no IES As Lagoas, enfróntanse a unha petición de 90 días de multa a razón de dez euros diarios e unha indemnización de 6.000 euros por supostas coaccións leves contra a docente. Con todo, as declaracións escoitadas durante a vista debuxan un conflito de proporcións moito maiores que o que recolle o escrito de acusación.

A acusación particular —o fiscal solicitou o sobresemento da denuncia— sostén que a profesora abandonou a docencia afectada de tensión postraumática a finais de febreiro do pasado curso, e atribúe esa deterioración á fustrigación dos dous procesados. A entón directora do centro foi a única en avalar esa tese, asegurando que a nai acusada chegoulle a confesar que a súa intención era que a profesora abandonase o instituto 

Unha clase sen preguntas por medo, din os alumnos

Pero os testemuños da propia titora do grupo e doutras nais da plataforma contradin ese relato. A titora recoñeceu ante o xuíz que máis da metade das familias da clase estaban implicadas nas queixas e que ela mesma participou nas concentracións fronte ao centro, ás que mesmo baixaron varios profesores do instituto. Dúas nais máis declararon baixo xuramento que a acusada non actuou de forma individual, senón que todas as decisións tomáronse "de común acordo" no seo da plataforma 'Dereito a Aprender Matemáticas', da que foi elixida portavoz de maneira democrática.

O avogado defensor, Javier González Sánchez, foi contundente: "O que se xulga é, en realidade, o estalido de indignación de máis dunha vintena de familias ante os cuestionables métodos dunha docente e a inacción do equipo directivo". A nai procesada relatou que a orixe de todo estivo na desesperación dos alumnos ante as clases de matemáticas, cuxos métodos non entendían e cuxas dúbidas, segundo os seus testemuños, non podían nin expor por medo ás represalias. Os menores confesaron aos seus pais que a docente chegou a negarlles explicacións e espetoulles que "parecían atrasados".

O punto de ignición chegou o 11 de decembro de 2024, cando a profesora incluíu temario non explicado nun exame previsto para o día seguinte. A frustración foi tal que os estudantes chegaron a expor, a través dun grupo de WhatsApp, entregar o exame en branco.

Necrolóxicas satíricas e concentracións semanais

Antes de chegar aos tribunais, o conflito escalara por unha vía pública e moi visible. O 24 de febreiro de 2025, a contorna do IES As Lagoas amenceu empapelado con carteis en formato de necrolóxica fúnebre que lamentaban o falecemento de "D. Dereito a Aprender Matemáticas". Os panfletos, pegados en árbores, beirarrúas e coches, foran precedidos por concentracións de pais e alumnos cada mércores ao once da mañá fronte ao instituto, co apoio mesmo de exalumnos que aseguraban pasar pola mesma experiencia.

As familias acudiran antes ás vías oficiais. En decembro, un primeiro escrito ao equipo directivo obtivo como resposta que "todo era correcto". En febreiro, un grupo de pais presentou unha queixa formal ante a Inspección Educativa, denunciando que o centro minimizaba o conflito e esixindo a revisión de cadernos e cualificacións de alumnos que, con notas sobresalientes noutras materias, suspendían matemáticas sen explicación aparente. Algúns chegaron a necesitar apoio psicolóxico.

O sindicato #CIG-Ensino tomou partido pola docente, cualificando as protestas de "linchamento público" e criticando especialmente que a nai acusada acudise a unha reunión no centro co uniforme policial, algo que consideraron un acto de intimidación inadmisible. O sindicato convocou unha concentración de docentes o 12 de marzo fronte á Delegación Territorial de Educación de Ourense en defensa da profesora.

Baixa, substituto e xuízo pendente

O conflito entrou nunha nova fase cando a profesora se acolleu a unha incapacidade temporal a finais de febreiro. A chegada dun docente substituto levou á plataforma 'Dereito a Aprender' a desconvocar as concentracións semanais, aínda que advertindo que seguirían vixiantes e reclamando que se depurasen responsabilidades.  

Agora é o xuíz quen ten a palabra. A defensa solicitou a libre absolución dos dous acusados, subliñando que os actos de protesta —aínda que resultasen ferintes para a profesora— están completamente despenalizados e que en ningún momento existiu contacto directo entre os denunciados e a denunciante.  A fiscalía tamén pide a absolución.  A xuízo, o límite entre a liberdade de cátedra dos mestres e dereito á protesta dos titores dos alumnos menores de idade.