A Xunta alerta que a metade das baixas laborais non están xustificadas e asumirá a xestión de parte das de Muface

A Consellería de Sanidade encargarase de valorar as baixas médicas do persoal funcionario doutras consellerías adscrito a Muface e Mugeju, tras encoméndaa aprobada no último Consello da Xunta. O obxectivo é reforzar a coordinación entre a administración sanitaria e os distintos departamentos autonómicos, mellorando así a eficiencia e o control dos procesos de incapacidade temporal en Galicia.

Reforzo da inspección médica e resultados inmediatos

Desde agosto de 2024, o Servizo Galego de Saúde (#Sergas) reforzou o seu sistema de inspección sanitaria para evitar que as baixas se prolonguen de forma innecesaria. Neste período, revisáronse 107.464 procesos e emitíronse 25.991 altas médicas, o que equivale ao 24,19% do total. O conselleiro de Sanidade, Antonio Gómez, e a secretaria xeral técnica, Natalia Lobato, presentaron estes datos este xoves dentro da folla de ruta do Goberno galego para facer os procesos “máis eficientes e coordinado”.

Segundo explicou Gómez Caamaño, o plan deseñouse para actuar ante a alta incidencia social e económica das baixas médicas e a súa crecente duración. A estratexia busca reducir os tempos de resposta, simplificar trámites burocráticos e apoiar o labor dos facultativos, evitando a sobrecarga dos centros de saúde.

Para iso, a Xunta creou unidades de apoio formadas por persoal médico inspector e subinspector, que actúan directamente nas áreas sanitarias con máis baixas de media. Estes equipos desprázanse para entrevistar aos médicos e revisar os procesos abertos, co fin de xustificar ou non a continuidade das incapacidades.

Actuacións nas áreas sanitarias galegas

Estas unidades interviñeron xa nas áreas sanitarias de Santiago, Lugo, Ferrol e A Coruña. Dos 4.742 procesos analizados e as 963 persoas citadas, o 47% —456 casos— recibiron o alta tras concluír que non estaba xustificada a prolongación da súa baixa.

Esta revisión exhaustiva, defendeu o conselleiro, demostra que o plan “está a cumprir os obxectivos previstos” e que a inspección actúa con criterios médicos obxectivos, non disciplinarios. Con iso, perséguese unha xestión máis rigorosa e unha atención centrada no paciente, sen prexudicar os dereitos do persoal afectado.

As organizacións sindicais do ámbito sanitario non se pronunciaron aínda sobre os últimos datos difundidos pola Xunta, aínda que en anteriores ocasións pediran que as medidas de control non afectasen á confianza entre pacientes e médicos.

Hospitais, mutuas e coordinación administrativa

Outro dos eixos do plan pasa por que os hospitais emitan directamente os partes de baixa nos casos de intervencións cirúrxicas programadas. Esta novidade, vixente desde abril de 2025, permitiu xerar 4.268 partes hospitalarios até decembro, evitando desprazamentos innecesarios dos pacientes ao seu centro de atención primaria.

A Xunta tamén apostou por mellorar a colaboración coas mutuas laborais, incluíndo as súas probas diagnósticas na historia clínica electrónica do Sergas. Desde decembro de 2024, integráronse 1.282 informes no sistema informático, sempre con autorización do paciente e da inspección sanitaria. Este intercambio de información busca evitar duplicidades e acelerar o seguimento médico.

Coa nova encomenda aprobada esta semana, os servizos de inspección da Consellería de Sanidade pasarán a actuar como unidades de asesoramento facultativo para o persoal doutras consellerías adscrito a Muface e Mugeju. Durante os próximos catro anos, estes órganos poderán solicitar informes para valorar incapacidades temporais ou a concesión e prórroga de licenzas por enfermidade.

A Xunta defende que esta medida permitirá unificar criterios e mellorar a coordinación sanitaria interna, garantindo que todos os empregados públicos galegos teñan un seguimento médico equitativo e baseado en criterios clínicos homoxéneos.

O nivel de absentismo en Galicia é dos máis de España

En Galicia o absentismo e as baixas laborais sitúanse entre os máis altos de España, con taxas por encima da media estatal e con procesos de incapacidade temporal máis longos que no conxunto do país. Aínda que a comunidade ten menos procesos de baixa que outras autonomías, os traballadores galegos pasan máis días de media de baixa e acumulan máis horas non traballadas.

En 2024 Galicia rexistrou unha taxa de absentismo laboral en torno ao 7,1–7,7%, situar entre a cuarta e a quinta comunidade con peores datos e por encima da media española (ao redor do 6,7–6,9%). Informes de Adecco e Randstad Research destacan que o absentismo por incapacidade temporal en Galicia rolda o 6% nalgúns trimestres, tamén por encima da media estatal.

Segundo estes estudos, os traballadores galegos perderon en 2024 unhas 21,5 horas por trimestre, máis de 10 horas por causas médicas, mentres que no conxunto de España a media foi de case 19 horas (8 por incapacidade temporal). Este diferencial sitúa a Galicia de forma estable na parte alta do ranking autonómico de absentismo.

Baixas laborais: cantas e canto duran

Os datos de mutuas e patronais indican que en Galicia se rexistraron unhas 141.884 baixas laborais por enfermidade común ou accidente non laboral entre xaneiro e setembro de 2023, un 3% máis que no mesmo período do ano anterior. O custo directo destas baixas para empresas e Seguridade Social en Galicia aproxímase a 1.383 millóns de euros anuais, o que reflicte o peso económico do fenómeno.​

Aínda que Galicia non é das autonomías con máis procesos por cada 1.000 traballadores, sitúase na parte baixa en incidencia (ao redor de 21,4 procesos fronte a unha media nacional de 31,17). Con todo, a duración media das baixas colócaa no primeiro posto estatal, con preto de 82 días por proceso, fronte a uns 30 días de media en España.

Comparación co resto de España

A nivel estatal, informes recentes sitúan en máis de 450 baixas por cada 1.000 traballadores o volume de procesos de incapacidade temporal en 2023, cun forte incremento respecto de 2018 e case 400 millóns de xornadas laborais perdidas. En España, o absentismo medio rolda o 6,7–6,9%, cun absentismo por incapacidade temporal de ao redor do 5,5%.

En comparación, Galicia combina unha incidencia algo menor de baixas que a media (menos procesos por 1.000 traballadores) con procesos máis longos, o que eleva a súa taxa de absentismo por encima da media nacional. Isto fai que a comunidade se sitúe entre as rexións onde máis peso teñen as baixas na organización do traballo e nos custos laborais.

Factores e sectores máis afectados

Distintas análises apuntan a que a estrutura demográfica de Galicia, cunha poboación máis envellecida, e o peso de sectores como sanidade, administración pública ou transporte contribúen a unha maior prevalencia de incapacidade temporal. Ademais, os informes sectoriais mostran que industria e servizos concentran as taxas de absentismo máis elevadas, superando o 7,5–8% nos últimos trimestres, mentres que a construción se mantén algo por baixo aínda que tamén á alza.