Expulsar a España da OTAN e devolver as Malvinas a Arxentinas, ameazas de Trump contra os seus aliados

Un documento interno do Pentágono puxo en alerta ás cancillerías europeas. O correo, descrito por un funcionario estadounidense baixo condición de anonimato, reflicte a frustración de Washington ante a negativa dalgúns aliados da OTAN a conceder dereitos de acceso, estacionamento e sobrevoo —coñecidos polas súas siglas en inglés como ABO— durante a recente ofensiva militar contra Irán, iniciada o pasado 28 de febreiro. España figura entre os países sinalados, e entre as opcións que circulan nos niveis máis altos do Pentágono inclúese a súa suspensión da Alianza Atlántica.

A portavoz do Pentágono, Kingsley Wilson, non desmentiu a existencia do correo. Limitouse a afirmar que Washington garantirá que o presidente Donald Trump conte con "opcións cribles" para que os seus aliados "deixen de ser un tigre de papel", expresión usada cada vez máis a miúdo por Trump sobre a OTAN. A mensaxe, cru e sen eufemismos, confirma a profunda greta no seo da organización de defensa colectiva máis poderosa do mundo.

As bases de EEUU en España, un activo estratéxico de primeira orde

Para entender o alcance e a capacidade real de executar esta ameaza, é necesario comprender o peso que España ten no esquema de seguridade transatlántico. O país alberga dúas instalacións militares de importancia capital para Estados Unidos: a Base Naval de Rota (Cádiz) e a Base Aérea de Morón de la Frontera (Sevilla). 

Rota é o principal nodo loxístico da Mariña estadounidense no Mediterráneo e o Atlántico oriental. Desde alí operan destrutores equipados co sistema antimísiles Aegis, fundamentais para o escudo de defensa antibalístico da OTAN en Europa. Morón, pola súa banda, alberga un destacamento do Corpo de Marines de Estados Unidos e serve como plataforma de proxección de forza cara a África, Oriente Medio e o sur de Europa.

Ambas as bases son froito do Convenio de Defensa bilateral hispano-estadounidense, renovado periodicamente, e representan para Washington unha vantaxe estratéxica dificilmente reemplazable a curto prazo. A súa posición xeográfica, no extremo suroeste de Europa e a escasos quilómetros do estreito de Xibraltar —arteria do comercio marítimo mundial—, convérteas en activos de valor incalculable para a vixilancia do flanco sur da OTAN e para calquera operación cara ao continente africano ou o Golfo Pérsico. Agora ben, sempre as podería substituir a medio prazo con bases en Marrocos, cada vez máis próximo a EE.UU. e ao seu aliado, Israel, pero isto tardaría anos.

Milei, o aliado de Trump que saca tallada

A ameaza sobre España non é excepcional. Forma parte dunha estratexia máis ampla do trumpismo para redefinir os termos das alianzas occidentais segundo criterios de lealdade persoal e aliñamento ideolóxico. 

A guerra de Irán deteriorou tamén as relacións entre Trump e o Reino Unido. Por iso non sorprende que outras das opcións que expón o Pentágono sexa combater o que tacha de "posesións imperiais" europeas, en zonas como as Illas Malvinas, que controla o Reino Unido pero que reclama Arxentina.  Curiosamente, o email cita ás Malvinas, pero non a Ceuta e Melilla.

A proposta xorde como represalia pola reticencia do Reino Unido  a permitir o uso de bases, espazo aéreo e dereitos de sobrevoo para as operacións estadounidenses contra Irán, unha postura similar á española, aínda que finalmente Londres concedeu permiso para o uso das bases e do espazo aéreo británico.

Trump e o presidente de Arxentina Javier Milei comparten un ideario ultraliberal, unha retórica de ruptura co establishment e unha visión profundamente escéptica dos organismos multilaterais. Arxentina estreitou os seus lazos de seguridade con Washington, e o gobienro Milei é o altofalante do trumpismo en América Latina. Así as cousas, retirar o apoio á posesión británica das Malvinas supón un evidente premio ao apoio de Milei.

Sánchez: "O Goberno de España non traballa sobre correos electrónicos, senón sobre documentos oficiais"

Pola contra,  Pedro Sánchez, coa súa posición de non beligerancia ante a guerra contra Irán e as súas diferenzas coa axenda de Trump en materia de Palestina e rearmamento, encarna precisamente o perfil de aliado que Washington considera "difícil".  Hai tempo que España molesta no Pentágono pola súa negativa a incrementar o seu gasto militar. A ameaza de expulsión filtrada é evidentemente un castigo a estas posturas, pese ao notable incremento de investimento militar española nos últimos anos.

A ameaza supón un problema político para Pedro Sánchez. Ser membro da OTAN é algo que a maioría da poboación do Estado considera positivo, aínda que hai importantes diferenzas en función da ideoloxía.

Así as cousas, a postura de Moncloa por agora é quitarlle ferro ao asunto, confiando que sexa outra ameaza baldía de Trump, como o foi o bloqueo de toda relación comercial.

O presidente do Goberno, Pedro Sánchez, respondeu con firmeza e aparente calma,. Tras a filtración dun correo interno do Pentágono , Sánchez defendeu a posición do país como un "socio leal" e minimizou a relevancia das comunicacións non oficiais estadounidenses.

"O Goberno de España non traballa sobre correos electrónicos, senón sobre documentos oficiais", afirmou Sánchez, restando validez ao email filtrado pola axencia Reuters. O presidente insistiu en enviar unha mensaxe de "absoluta tranquilidade" á cidadanía, asegurando que España cumpre rigorosamente cos seus compromisos internacionais.

Pode expulsar Estados Unidos a España da OTAN?

Aínda que non existe ningún mecanismo xurídico no Tratado do Atlántico Norte que permita expulsar formalmente a un Estado membro, si poden aplicar ferramentas de presión política: o illamento nos órganos de decisión, a restrición do acceso a información clasificada, a suspensión da cooperación militar ou a presión económica para forzar unha retirada voluntaria. Son exactamente as opcións que, segundo Reuters, baralla o correo do Pentágono.

As consecuencias para España dunha saída —forzada ou inducida— da OTAN serían de enorme gravidade. O país perdería o paraugas de defensa colectiva do artigo 5, quedaría fóra dos mecanismos de intelixencia compartida e vería deteriorada a súa capacidade de influencia nos foros multilaterais de seguridade. En termos económicos, a revisión do convenio bilateral con Estados Unidos podería implicar a saída de miles de militares estadounidenses e o impacto directo sobre as economías locais de Rota e Morón.

Os beneficiarios dese escenario están claramente identificados. Marrocos, aspirante histórico a ampliar a súa influencia no Mediterráneo occidental e cun longo contencioso con España por Ceuta, Melilla e o Sahara Occidental, vería reducida a capacidade disuasoria do seu veciño do norte.

Unha España debilitada no marco da OTAN é unha España con menos respaldo en calquera confrontación diplomática ou militar con Rabat por Ceuta e Melilla. Unha ameaza maior ante o crecente acceso de Marrocos a armamento sofisticado israelí e americano. 

É máis, o mero feito de que Washington filtre un correo coa ameaza de expular a España da OTAN sinala que, en caso de guerra con Marrocos, Madrid non podía contar coa axuda dos americanos.