Novo recurso contra o traslado de Luís Villares, xuíz ao que Rueda critica

A asociación progresista Xuíces pola Democracia denuncia graves defectos de forma nos catro cambios de sección ditados pola presidenta da Sala Contencioso-Administrativa do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, entre eles o do maxistrado que paralizou decenas de parques eólicos. O presidente da Xunta evita valorar o fondo deste recurso e do que presentou o propio xuíz pero lanza unha velada crítica á maxistrada. 

A batalla xudicial polo destino profesional do maxistrado Luís Villares acaba de abrir nunha nova fronte. A asociación Xuíces e Xuízas para a Democracia (JJpD) presentou un recurso de alzada ante o Pleno do Consello Xeral do Poder Xudicial (CGPJ) contra as resolucións polas que a presidenta da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (#TSXG), María Azucena Recio González, acordou alterar a composición das seccións de devandita sala, afectando a catro maxistrados, entre eles o propio Villares. A asociación considera que as decisións «adoecen de graves defectos» que pon en dúbida a inamovilidad xudicial e, con ela, a independencia do poder xudicial.

O recurso de JJpD súmase ao que o propio Villares interpuxo de forma individual ante o mesmo CGPJ, tal e como confirmaron fontes oficiais do órgano de goberno dos xuíces a Galiciapress a semana padada. A outra maxistrada trasladada desde a sección terceira, Dores López, non recorreu polo momento.

Sen audiencia e sen motivación suficiente

O argumento central da asociación é de natureza formal: o procedemento que conduciu aos catro traslados levou a cabo sen dar audiencia previa aos maxistrados afectados, e cunha motivación que JJpD cualifica de «meramente aparente e inidónea» para xustificar unha medida de tal calado. 

A asociación invoca expresamente a sentenza do Tribunal Europeo de Dereitos Humanos no caso Bilinski contra Polonia e a do Tribunal de Xustiza da Unión Europea do 6 de marzo de 2025, que esixen a concorrencia de motivos claros e criterios obxectivos para calquera decisión que afecte á composición dos órganos xudiciais.

Segundo JJpD, a ausencia deses criterios obxectivos resulta especialmente preocupante nun contexto que a propia asociación define como marcado por «presións por parte de representantes políticos e empresariais», o que fai «máis necesario, se cabe, extremar as garantías». A quebra da forma, advirten, xunto coa falta de motivación suficiente, xera «un risco evidente para a inamovilidad e a independencia do tribunal» que a organización declara non poder ignorar.

Ademais do recurso de fondo, JJpD solicitou ao CGPJ a suspensión cautelar dos acordos recorridos, lembrando que os defectos na formación dos órganos xudiciais poden chegar a converter en motivo de nulidade das súas resolucións segundo a xurisprudencia do TEDH.

Legitimación reforzada

Sobre a súa capacidade para actuar como recorrente, a asociación ampárase na Lei Orgánica do Poder Xudicial e na xurisprudencia do TEDH, que non só lles «capacita senón que tamén lles obriga a actuar en defensa da independencia xudicial». JJpD alude tamén ás recentes conclusións da avogada xeral do TJUE, Capeta, no asunto C-555/24, que recoñece a consideración especial das asociacións xudiciais na defensa do estatuto da xudicatura, así como á xurisprudencia da Sala do Contencioso do Tribunal Supremo sobre fundacións e asociacións de interese xeral.

A organización, con máis de corenta anos de historia, confía en que «o sistema de garantías dun Estado de Dereito robusto» conxure o que describe como «un verdadeiro e obxectivo perigo para a independencia xudicial e a integridade do sistema xurisdiccional europeo».

Rueda lanza unha pulla contra o xuíz Villares por, di, desoir a instancias superiores

O presidente da Xunta, Alfonso Rueda, foi preguntado este luns polo recurso de Villares e respondeu con cautela institucional. «Os recursos están para presentalos cando non se está de acordo cunha decisión xudicial», afirmou, engadindo que o Goberno galego «nunca vai descualificar aos tribunais». Con todo, matizou que «outra cousa son os comentarios e as valoracións que acompañan á presentación dese recurso», nunha referencia implícita ás críticas que Villares e os seus apoios dirixiron á presidenta da sala.

Rueda lembrou que a Xunta «estivo moi en desacordo» coas decisións xudiciais que consideraba erróneas e que «estaban a prexudicar gravemente as posibilidades de desenvolvemento do tecido industrial galego». Pero a súa estratexia, subliñou, foi «recorrer e gañar eses recursos», aínda que esa vitoria «moitas veces non significase nada para algunhas persoas encargadas de pór sentenzas», unha velada crítica ás decisións do TSXG que seguiron tombando eólicos.

Decenas de parques eólicos no fondo do debate

O traslado de Villares da sección terceira á cuarta do TSXG foi xustificado por Recio González na necesidade de preservar a imaxe de imparcialidade da sección, despois de que o Tribunal Supremo anulase varias sentenzas ditadas coa súa participación alegando que estaban contaminadas polas opinións expresadas durante a súa etapa como líder da confluencia de esquerdas En Marea. Os outros tres traslados argumentáronse en razóns organizativas.

A polémica transcende, no entanto, o estritamente corporativo. A sección terceira, baixo os criterios aplicados por Villares e outros maxistrados, acordara a paralización cautelar de preto de noventa parques eólicos en Galicia, ao entender que correspondía á Administración demostrar que a súa avaliación ambiental descartaba impactos incompatibles coa normativa. Un criterio oposto ao que sosteñen os promotores eólicos e a Xunta, para quen, dada a consideración prioritaria das renovables na lexislación europea, é o recorrente quen debe acreditar as deficiencias da avaliación.

Agora será o Pleno do CGPJ —no que a Comisión Permanente está baixo control conservador— quen decida si os traslados de Recio sostéñense ou se os recursos, tanto o de Villares como o de JJpD, abren unha greta nunha decisión que, na práctica, pode redefinir o futuro da enerxía eólica en Galicia e de miles de empregos e investimentos vinculados ao sector.