Botan ao xuíz Luís Villares e ás súas compañeiras da sala que xulga as eólicas e o Cunqueiro

O maxistrado ex-líder de En Marea levaba anos no punto de mira dos conservadores e dos empresarios vinculados á enerxía eólica. Ambos interpretaban que as sentenzas contrarias aos intereses da Xunta e dos empresarios estaban contaminadas polo pasado activismo político de Villares. 

Agora, a resolución de Recio dálles a razón. A nova  presidenta da Sala do contencioso-administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia alega que toma a decisión para defender a imaxe de imparcialidade da Sala, argumentando que no Supremo están pendentes preitos nos que se alega, precisamente, que Villares non pode xulgar temas sobre os que tomo unha posición explícita cando era líder da marea. Ademais, o Supremo xa ditou tres sentenzas sobre o Cunqueiro que anula unha setencia do TSXG precisamente debido á participación de Villares.
 

Recio, que derrotou hai pouco a Villares na competición polo posto, vai un paso máis aló e traslada a dúas maxistradas máis, compañeiras de Villares na citada Sala, segundo a resolución que acaba de adiantar Radio Galicia. Iso si, no seu caso non o fai alegando protección do prestixio da xudicatura, senón indicando que o cambio abre unha oportunidade de crecemento persoal para as xuízas. 

A decisión levantará rebumbio político. Xuíces e xuizas pola Democracia xa publicou un comunicado que a crítica, alegando que se sae da canle habitual. O colectivo que agrupa aos xuíces progresistas di que a Sala queda desmantelada. 
 

Até agora, a xurisprudencia apuntara que un xuíz que estivera en política non tiña porque apartar de determinados casos. O argumento era que, de facelo, estaba a vulnerarse na práctica o dereito destas persoas a participar en política. 

Con todo, en xaneiro o Tribunal Supremo emitiu tres sentenzas que anulaban decisións do TSXG sobre o hospital de Vigo alegando que cando era político tomou partido sobre o tema, demandando que o Hospital Álvaro Cunqueiro pagase o IBI.

Hai que lembrar que as decisións contra os permisos ambientais ás eólicas ou referidas ao Cunqueiro non as ditou Villares en solitario. Ditounas xunto con outros maxistrados. Todos eles son trasladados forzosamente.
 

Luís Villares, un xuíz con pasado político que levanta bochas entre a patronal

Luís Villares leva anos sendo o nome que moitos pronuncian en voz baixa  Maxistrado da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (#TSXG), Sala a cuxa presidencia se postulou recentemente sen éxito,  a súa historia é a de alguén que deixou a toga polo escano, e que á súa volta aos tribunais atopouse xulgando asuntos sobre os que tomara partido publicamente.

Villares saltou á primeira liña política en 2016, cando encabezou a candidatura de En Marea á presidencia da Xunta de Galicia. Aquela coalición, que aglutinaba a Podemos, Anova e Esquerda Unida, converteu ao maxistrado no rostro da esquerda rupturista galega. Durante a súa etapa parlamentaria, Villares implicouse en numerosas causas, desde a crítica ao modelo de xestión do Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo, defendendo que a empresa concesionaria debía pagar o IBI sen exencións, até o seu apoio público a plataformas veciñais contrarias a determinados proxectos eólicos, como o polémico parque de Ou Iribio ou o de Sasdónigas en Mondoñedo. 

En 2020, sen renovar como líder dunha En Marea xa en descomposición, decidiu reincorporar á xudicatura.

Ao volver aos xulgados, Villares pasou a integrar a Sección Terceira da Sala do Contencioso do TSXG, precisamente o órgano que resolve os recursos sobre autorizacións administrativas, permisos medioambientais e contratos públicos. 

O CASO SASDÓNIGAS: CANDO O PROPIO XUÍZ PIDE APARTAR

O primeiro dos episodios relevantes tivo lugar co parque eólico de Sasdónigas, en Mondoñedo. Cando as sentenzas que o anularon entraron en fase de execución —o parque seguía funcionando a pesar de estar xudicialmente derrogado—, o procedemento foille turnado a Villares.

O maxistrado decidiu pedir voluntariamente a súa abstención. No seu escrito, recoñeceu que durante a súa etapa como cargo público fora informado de forma específica polos colectivos que recorreron a instalación e que, nalgunha desas reunións, fixo "manifestacións públicas sobre os concretos motivos de impugnación que afectaban o parque eólico Sasdónigas". Foi claro: "A miña intervención non foi unha crítica política máis ou menos xeral, senón particularizada nun procedemento concreto que estaba xudicializado". Unha autocrítica que, con todo, non se estendeu a outros casos igualmente polémicos.

Porque Villares seguiu participando en sentenzas que paralizaban proxectos eólicos en Galicia. Durante os últimos anos, o TSXG tombou ou suspendeu preventivamente ducias de parques eólicos que contaban co visto e prace da Xunta: o Lagoa II en Zas, o Roncudo en Corme, o Bustelo de Greenalia en Coristanco, e os parques de Campelo e Monte Toural, entre outros. En varios destes fallos, Villares foi o maxistrado relator. Ningún compañeiro de sala votou en contra dos seus ditames, o que dificulta a acusación directa pero non freou as suspicacias. A Xunta e a patronal eólica cargaron -sen nomear ao xuíz, tirando a pedra e escondendo a man- contra as sentenzas sen atrever a citarlle polo seu nome, mentres o sector enerxético alertaba de que estaban en solfa máis de 4.200 millóns de euros en investimentos e a creación duns 4.800 empregos a cinco anos vista.

En defensa do maxistrado, a sección galega de Xuíces para a Democracia denunciou o que cualificou de "ataque persoal a un órgano xudicial enteiro a través do ataque a un maxistrado". O BNG e o PSdeG tamén saíron no seu apoio, denunciando unha campaña de presión contra o tribunal.

O SUPREMO INTERVÉN: CATRO SENTENZAS ANULADAS

Con todo, o caso que máis dano fixo á imaxe de Villares foi o do Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo. A concesionaria do único hospital galego construído baixo a polémica  fórmula de colaboración público-privada acumulou varios litixios contra a Xunta e o Sergas por cuestións económicas: o pago do IBI de 2019, a compensación pola redución de tarifas do aparcadoiro e a liquidación de servizos dos primeiros meses de funcionamento. En primeira instancia, un xulgado de Santiago deu a razón á empresa. A Xunta recorreu e o TSXG, en sentenzas nas que participou Villares, revogou eses fallos favorables á concesionaria. 

A empresa denunciou un "cambio no sentido das resolucións" desde a incorporación do maxistrado á sala e solicitou a súa recusación, argumentando que durante a súa etapa política había esixido publicamente que a concesionaria pagase o IBI e promovera iniciativas contra o modelo de xestión do hospital. A recusación inicial foi rexeitada polo propio TSXG.

Pero o Tribunal Supremo deu a razón á empresa. Nunha serie de fallos ditados entre decembro de 2025 e xaneiro de 2026, o alto tribunal anulou catro sentenzas do TSXG e ordenou refacer os procedementos cunha sala de composición diferente, que garantise "o dereito a un xuíz imparcial" conforme ao artigo 24 da Constitución. O Supremo considerou que as manifestacións políticas previas do maxistrado xeraban un "risco obxectivo" de parcialidad. Non entrou no fondo dos asuntos económicos, pero a súa mensaxe foi inequívoco: Villares non debeu participar.

A PRESIDENCIA QUE NON CHEGOU

As turbulencias xudiciais tiveron consecuencias directas nas aspiracións profesionais de Villares. Cando a presidencia da Sala Terceira do TSXG quedou vacante en setembro de 2025, o maxistrado optou á praza, competindo coa maxistrada María Azucena Recio. Ambos defenderon as súas propostas ante a Comisión de Cualificación do Consello Xeral do Poder Xudicial o 4 de decembro. Pero a falta de consenso, en boa parte motivada polas reticencias ante o perfil político do candidato, obrigou a retirar a designación da orde do día. Días despois, o Supremo ditou o primeiro fallo anulando unha das súas sentenzas sobre o Cunqueiro. En xaneiro de 2026, coa polémica no seu punto máis alto, o Consello finalmente concedeu a praza ao seu rival. Villares quedou sen a presidencia.

O maxistrado non fixo declaracións públicas sobre os fallos dos Supremo relativos ao Cunqueiro. A súa posición máis próxima ao asunto expresouna no caso Sasdónigas, cando recoñeceu que o seu pasado político facíalle susceptible de que "a vista dun observador externo, podería verse comprometida" a súa imparcialidade. Unha frase que, á luz do ocorrido despois, retrata ben os argumentos que os seus rivais utilizaron para facer descarrilar a súa carreira xudicial.