De Londres a Sevilla: Europa súa en maio con temperaturas que rompen todas as marcas

O fenómeno, impulsado por un "domo de calor" procedente do norte de África, sorprendeu a gobernos e cidadáns en plena primavera, con anomalías térmicas de até 10-15 °C por encima do normal. Francia atópase no epicentro da emerxencia, con oito departamentos en alerta laranxa —unha situación inédita para maio—, sete falecidos confirmados e temperaturas de 36-38 °C no Val do Loira e a costa mediterránea. O Reino Unido ha visto rotos as súas marcas históricas con 35,1 °C en Kew Gardens (Londres), superando o anterior máximo de 32,8 °C de 1922, e polo menos seis vítimas mortais por ahogamiento, a maioría adolescentes que buscaron alivio en lagos e encoros. Portugal mantén alerta amarela en gran parte do seu territorio con máximas de 38 °C e risco máximo de incendios no sur, mentres que Irlanda rexistrou 30,6 °C en Carlow, marca absoluta para maio, e Bélxica superou os 32 °C en varias estacións, valores propios de xullo en plena primavera.

En España, a situación é especialmente crítica: rexistráronse até 43 °C en puntos do Val do Guadalquivir (Sevilla e Córdoba), con anomalías de 5 a 10 °C por encima do habitual e noites tropicais con mínimas superiores a 20-22 °C en Madrid, un fenómeno extremadamente raro para estas datas. Isto levou a Andalucía a liderar as alertas con nivel vermello nas campiñas de Sevilla e Córdoba, seguida de Estremadura e a Comunidade de Madrid en alerta laranxa, mentres que Castela-A Mancha, o Val do Ebro e o norte peninsular manteñen alerta amarela.

Ante esta situación, España activou o Plan Nacional de Actuacións Preventivas de Sanidade en Nivel 3 (Risco Máximo). As medidas inclúen protocolos educativos que adiantan o peche de centros escolares en zonas afectadas, modificación de xornadas laborais en construción e agricultura para evitar a exposición solar entre as 12:00 e as 19:00 horas, e apertura reforzada de refuxios climáticos en bibliotecas e centros sociais. A Unidade Militar de Emerxencias permanece en prealerta ante o risco extremo de incendios forestais, que afecta ao 80 % do territorio nacional. Ademais, as recomendacións sanitarias insisten en: hidratación constante, evitar actividades ao aire libre en horas centrais, alimentación lixeira, manter os fogares frescos baixando persianas de día e vixiar especialmente a colectivos vulnerables como persoas maiores, menores de catro anos, embarazadas e pacientes crónicos.

Previsión a curto prazo: Segundo a AEMET, espérase que o xoves e venres supérense os 34 graos de forma case xeneralizada no país e os 38 graos en puntos dos vales do Ebro, Guadiana e Guadalquivir. Unha masa de aire máis fresco procedente do Atlántico comezaría a debilitar a dorsal africana a finais da próxima semana, permitindo un descenso térmico gradual, aínda que non sen antes posibles tormentas secas e rebentóns térmicos durante o proceso de normalización, especialmente no nordés peninsular.

Cando terminará? Os modelos meteorolóxicos indican que a anomalía térmica manterase polo menos até principios de xuño, con posible extensión cara a Europa central. Aínda que se espera unha mellora progresiva a partir do 5-7 de xuño, os expertos advirten que este tipo de fenómenos poderían repetir con maior frecuencia nas próximas décadas.

Por que ocorre isto? Os expertos son contundentes ao vincular este fenómeno co cambio climático: Europa é o continente que máis rápido se quenta do planeta; España acumula 100 novas marcas de calor na última década, mentres leva catro anos seguidos sen unha marca de día frío; e un estudo recente en Nature concluíu que 213 ondas de calor históricas (2000-2023) foron máis probables e intensas debido ao quecemento global, 55 das cales fosen practicamente imposibles sen a influencia humana.

Como explicou Raquel Olalla, catedrática de Física da Universidade de Vigo: "O cambio climático non é algo que ocorre todo o intre á vez en todas partes, pero que o planeta se está quentando, iso ninguén pode discutilo". Segundo a AEMET, estamos a presenciar un desprazamento estacional onde as condicións climáticas típicas de xullo ou agosto están a manifestarse en maio, sendo a intensidade desta dorsal un indicador claro da aceleración do quecemento global na área mediterránea.

Como sinalou Simon Stiell, secretario executivo da ONU para o Cambio Climático: "A intensa calor dos últimos días en Europa é un cru recordatorio das crecentes repercusións da crise climática, tanto humanas como económicas". Mentres, Peter Thorne, director do Centro de Investigación Climática ICARUS, advertía que "as marcas que se están establecendo, particularmente no Reino Unido e Francia, son unha verdadeira tolemia".