Veolia tende a man ao sector público para que "asuma un papel protagonista" no uso de plásticos reciclados

Incorporpar materiais reciclados nos procesos de contratación das administracións podería resultar un quebradizo de cabeza para moitas entidades, temerosas ante a posibilidade de que non ter garantida a seguridade xurídica. Isto acabar. Veolia, a Fundación da Universidade dá Coruña (UDC) e a Asociación Nacional de Recicladores de Plástico (ANARPLA) son os pais dunha guía que pon fin ás dúbidas e serve como un sinxelo manual onde seguir, punto por punto, as maneiras axeitadas de proceder e lograr, á súa vez, aumentar a demanda de plástico reciclado, co anhelo de que isto sirva para unha maior aposta pola economía circular nas administracións públicas.

UNHA CHAMADA Ás ENTIDADES PÚBLICAS

O director de Residuos e Plásticos de Veolia en España, Rafael Sánchez, explica que a principal motivación do proxecto é “garantir o rigor técnico e xurídico” pois a guía tenta debullar as dificultades que existen para pór en marcha iniciativas que promovan a economía circular e que “na práctica, dificultan a integración do plástico reciclado na contratación pública”.

“A primeira barreira ten carácter formal. Incorporar criterios ambientais nun prego non é suficiente si non van apoiados por unha memoria xustificativa sólida e apoiada na normativa vixente.  A segunda está relacionada co respecto ao principio de libre concorrencia. Esixir un material concreto sen contemplar alternativas equivalentes pode comprometer toda a licitación, xerando inseguridade entre os responsables de contratación e limitando a incorporación de criterios de sustentabilidade nos procesos de compra pública”, desenvolve Sánchez sobre esta alianza a tres bandas que busca “eliminar estas barreiras” de forma que “calquera entidade pública poida incorporar o uso de plástico reciclado nos seus procesos de contratación con plenas garantías legais”.

Isto permitirá, ademais, abarcar moitos ámbitos, pois o uso de plástico é máis frecuente do que cabería esperar e na guía, mesmo, diferénciano en oito bloques: edificación, estradas, mobiliario urbano, parques e xardíns, limpeza, restauración, colectores e téxtiles/téxtís. “Cada ficha incorpora cláusulas de aplicación directa con indicacións precisas sobre como integralas nos pregos e verificar o seu cumprimento”, abunda Sánchez.

Nese sentido, dentro do manifesto tamén hai dous niveis, o de acceso, para aquelas entidades que queiran incorporar eses criterios de sustentabilidade con absoluta seguridade no plano xurídico, e un nivel máis avanzado, para aquelas organizacións con mais experiencia e unha política de compra verde máis consolidada. 

Con todo, cabe lembrade que a lexislación actual, no relativo aos residuos, “xa establece expresamente que as administracións públicas deben incorporar materias primas secundarias nas súas compras”, como precisa Sánchez, a pesar de que até agora “existía un baleiro” que desde Veolia buscan corrixir con este documento. 

“PROPORCIONARÍA A ESTABILIDADE ECONÓMICA PARA CRECER”

Os fins, en realidade, son moitos e ambiciosos. A perspectiva é que se duplique a taxa de circularidad até o 24% de face a 2030, un obxectivo que require dun esforzo colectivo, pois agora mesmo atópase no 11,8%, doce puntos por baixo da meta. “Un salto desta magnitude require que o sector público asuma un papel protagonista. A contratación pública representa cerca do 14% do PIB da UE, un poder de compra con enorme capacidade transformadora”, razoan desde Veolia. Por iso, resulta crucial “incorporar de forma sistemática criterios que favorezan os materiais reciclados nos procesos de licitación”, pois iso “proporcionaría ao sector a estabilidade económica necesaria para crecer, innovar e escalar a súa actividade”. 

O exemplo de éxito téñeno en casa, pois a mesma Veolia leva anos realizando un labor modélico avanzando ano a ano no seu propósito de reducir a súa dependencia de materias primas de terceiros. Nunha empresa desta dimensión, líder en servizos ambientais, isto supón un exercicio de “resiliencia e autonomía estratéxica”. 

“No actual contexto xeopolítico, transformar os residuos locais en recursos produtivos de calidade converteuse nunha prioridade económica para reforzar a competitividade dunha industria europea en proceso de descarbonización”, afianza Sánchez, moi na liña do que predica esta guía, xa que “incrementar o uso de materiais reciclados permite diminuír a dependencia de combustibles fósiles e reducir a necesidade de importar materias primas virxes”. “Un obxectivo que desde Veolia impulsamos a través de alianzas coa industria e as administracións públicas”, valora.

MÁIS INNOVACIÓN; MELLOR SERVIZO

Sen ir máis lonxe, esta clase de iniciativas teñen un impacto directo xa non só no proceder das empresas, senón na calidade dos servizos que prestan. Pensemos por exemplo no día a día dunha depuradora ou outros centros de tratamento de augas, onde teñen que enfrontar a unha gran cantidade de microplásticos na corrente. Esa auga, tratada para o consumo humano, verase beneficiada por este proxecto, pois como subliña o director de Residuos e Plásticos de Veolia en España “todo está interconectado”. 

“A presenza de microplásticos nos cursos fluviais e a súa chegada ás instalacións de tratamento é, en gran medida, consecuencia dunha xestión inadecuada dos residuos plásticos en orixe. Un dos principios fundamentais da compra pública verde é esixir un contido mínimo de plástico reciclado posconsumo nos produtos adquiridos. Ao facelo, outórgase un valor económico real ao residuo plástico no mercado secundario, o que incentiva a súa correcta separación e tratamento”, aborda. 

O resultado inmediato de impulsar a demanda de materiais reciclados a través da contratación pública é, ademais de contribuír á economía circular, actuar de maneira directa sobre a orixe do problema, de maneira que ao xerar esa demanda de material reciclable permítese unha “correcta xestión dos residuos plásticos”, evitando o seu depósito en vertedoiros e rebaixando sensiblemente o consumo das materias primas virxes. 

Os últimos anos nos laboratorios de Veolia foron intensos buscando as formas de investigar a mellor maneira de aproveitar os residuos e convertelos en materia prima para darlles unha segunda vía, sacándolle o mollo a cada gramo de material susceptible de volver ser utilizado. Isto pode supor un gran investimento, como a realizada nas biofactorías, pero que xa dan os seus froitos e polas que se interesaron outras empresas, abrindo o camiño a novas alianzas e propostas.

“A transformación ecolóxica require actuar en todas as frontes para converter os residuos en novos recursos. No ámbito dos plásticos e a economía circular, a proposta de Veolia céntrase en tres alicerces fundamentais: calidade, estandarización e trazabilidad”, explica Sánchez, á vez que recalca que desde a compañía manteñen os seus investimentos en tecnoloxía e infraestruturas “para aumentar a capacidade de transformar os residuos plásticos en materias primas de calidade”. 

Nas instalacións dos Palacios e Alcalá de Guadaira, en Sevilla, especializada na reciclaxe de poliolefinas posconsumo e plásticos agrícolas, e na de Torremejía, en Badaxoz, dedicada á reciclaxe de PET de contacto alimentario, poden dar boa conta diso, como tamén o fai a certificación segundo a norma UNE EN 15343, que garante a trazabilidad e avaliación de conformidade do contido de plásticos reciclados e coa que contan as dúas instalacións. 

Ao tempo, o feito de que fosen adxudicados cinco proxectos no marco do PERTE de Economía Circular, impulsado polo MITECO, non fan máis que reforzar o desenvolvemento tecnolóxico nestes lugares, situar sempre á vangarda na procura constante de métodos para o tratamento de fraccións plásticas complexas e tratando de incorporar solucións innovadoras de clasificación e control de calidade.

As VIRTUDES DA COLABORACIÓN PÚBLICO-PRIVADA

O que si salienta Sánchez é que nun campo como o da economía circular a loita non pode facer de maneira quixotesca, cargando en cabalgada sós contra xigantes, senón que é necesaria a colaboración. O tridente que forman Veolia, UDC e Anarpla é a proba de que a colaboración público-privada ten efectos moi positivos e, para Sánchez, a mesma guía é un exemplo e un recordatorio “do que pode lograr cando se suman coñecemento académico, experiencia industrial e capacidade empresarial para ofrecer solucións concretas ás administracións públicas”. 

“Un modelo de colaboración que Veolia aspira a replicar noutros ámbitos, convencida de que só desde a acción conxunta é posible acelerar a transición cara a unha economía verdadeiramente circular”, resolve.