O presidente de Sogama defende o modelo da xestión de residuos ante o Parlamento de Galicia

A Comisión de Ordenación Territorial do Parlamento de Galicia foi o escenario dun enfrontamento dialéctico de alta intensidade onde o máximo responsable de Sogama mantivo que a valoración enerxética é o único camiño viable para evitar que os refugallos terminen sepultados en vertedoiros. Domínguez Lino defendeu con vehemencia que a incineración non supón un obstáculo para a recuperación de materiais, senón que é a alternativa directa ao enterramento de residuos, unha postura que choca frontalmente coa visión dos grupos da oposición, que demandan un cambio radical cara a unha economía circular real que priorice a compostaxe e a separación en orixe.

O debate alcanzou as súas cotas máis tensas cando os portavoces do BNG e o PSdeG afearon ao presidente da entidade o uso do castelán durante a quenda de réplicas, un xesto que os nacionalistas cualificaron de falta de respecto á institucionalidad lingüística da Cámara. Ante estas críticas, Domínguez Lino mostrouse visiblemente airado e reivindicou a realidade bilingüe da comunidade, suxerindo que, se a lingua utilizada era o principal foco de queixa dos deputados, significaba que a xestión técnica da empresa pública estaba na dirección correcta.

O foco da xestión para os próximos anos centrarase no novo plan estratéxico 2025-2030, que contempla unha inxección de cen millóns de euros para modernizar as instalacións e avanzar na sustentabilidade. Dentro desta planificación, o proxecto estrela é a construción da que será a primeira planta pública dedicada integramente ao tratamento de residuos téxtiles/téxtís, unha infraestrutura na que se investirán máis de 22 millóns de euros e que busca dar resposta ás novas normativas europeas que obrigan á recollida selectiva de roupa e calzado.

PLAN ESTRATÉXICO

Para o presidente de Sogama, o baixo rendemento na clasificación de residuos non é responsabilidade da planta de Cerceda, senón que o problema estrutural reside nos municipios, que actualmente remiten un 85% do lixo sen ningún tipo de separación previa.

Segundo o directivo, a eficacia do sistema galego depende de que os entes locais asuman o seu papel na concienciación e a loxística de recollida, posto que, sen unha selección axeitada no domicilio, a planta vese obrigada a procesar grandes volumes de materia que só pode ser incinerada para evitar o colapso dos vertedoiros.

Neste contexto, púxose en valor o esforzo económico realizado na última década, período no que se mobilizaron máis de 118 millóns de euros para optimizar a rede de infraestruturas. Entre os fitos destacados polo ente público atópase a ampliación do complexo de Cerceda, que logrou duplicar a súa capacidade de tratamento até alcanzar o millón de toneladas anuais, ademais da creación dunha rede de instalacións destinadas especificamente á compostaxe que contou cun financiamento de 45 millóns de euros para dar servizo á maioría das localidades galegas.

A intervención tamén serviu para que Domínguez Lino cargue contra a política fiscal do Goberno central, ao que acusa de comprometer a viabilidade financeira de Sogama mediante a transposición de directivas europeas que incrementan os gravames sobre a incineración. Esta presión impositiva, sumada ao incremento do IPC, é a xustificación ofrecida para a subida do canon que os concellos deberán abonar en 2026, fixado en 111,13 euros por tonelada na súa tarifa xeral, aínda que o presidente matizou que segue sendo un dos custos máis competitivos de todo o Estado español para este tipo de complexos.

INVESTIMENTOS E TECNOLOXÍA

A oposición non aforrou calificativo para definir a comparecencia como unha actuación "lamentable" e carente de novidades reais para o sistema galego. Luís Bará, en representación do BNG, denunciou que a entidade funciona na práctica como unha sociedade de incineración que queima ou enterra case o 80% do que recibe, cuestionando así que se poida presumir dun modelo que, ao seu xuízo, está lonxe dos estándar ecolóxicos modernos. 

Ademais, o deputado nacionalista criticou que se presente agora un plan estratéxico que xa foi anunciado publicamente hai un ano, interpretando a comparecencia como unha manobra propagandística da Xunta.

Desde as filas socialistas, Aitor Bouza reprochou a falta de ambición da dirección para mellorar as taxas de reciclaxe, sinalando que Sogama aférrase a un modelo obsoleto que se limita a perpetuar quéimaa de lixo en lugar de evolucionar cara á redución e a reutilización. O PSdeG lamentou que o presidente dedicase gran parte do seu tempo a criticar outros sistemas de xestión, como o do Barbanza, en lugar de achegar solucións para que Galicia deixe de estar á cola nos parámetros europeos de recuperación de envases e materia orgánica.

Pola súa banda, o Partido Popular ha pechado filas ao redor da xestión de Domínguez Lino, celebrando a consolidación dunha rede que actualmente atende a 2,3 millóns de galegos en 304 municipios. Gonzalo Trenor defendeu que a eficacia do sistema é indiscutible e que os plans de futuro, que inclúen a dixitalización de procesos e a descarbonización mediante enerxías renovables, garanten que Galicia conte cunha xestión de residuos profesionalizada e capaz de absorber o volume de refugallos que xera a sociedade actual.