Rosa Crujeiras, primeira reitora en 531 anos da USC, toma posesión salientando a "responsabilidade histórica"

O Salón Nobre do Pazo de Fonseca foi este venres o escenario dun momento sen precedentes na historia académica de Galicia: Rosa Crujeiras tomou posesión como reitora da Universidade de Santiago de Compostela (#USC), converter na primeira muller que ocupa ese cargo nos 531 anos de vida da institución. O fito transcende Santiago: ningunha muller dirixira até agora ningunha das tres universidades do sistema universitario galego. O acto estivo presidido polo presidente da Xunta, Alfonso Rueda, e reuniu a numerosas autoridades do mundo político e académico.

Crujeiras gañou as eleccións ao Reitorado o 11 de marzo co 61,65% do voto ponderado, impor nos catro sectores do electorado universitario. Nada en Artes (Ribeira) en 1978, é licenciada en Matemáticas e catedrática de Estatística e Investigación Operativa, cunha intensa traxectoria investigadora e docente recoñecida co premio ao Novo Talento Científico Feminino 2023 da Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas e Naturais. 

UNHA REITORA CON AXENDA SOCIAL

No seu discurso inaugural, Crujeiras reclamou que a universidade pública emprendese unha transformación profunda, serena e consciente, revisando inercias e reordenando prioridades. Deixou claro que a institución non pode permanecer á marxe dos conflitos e fracturas do mundo, nin das condicións de vida reais da súa comunidade. Sobre a vivenda, a nova reitora cualificouna de "emerxencia social" e propuxo alianzas cos concellos de Santiago e Lugo para mobilizar alugueres alcanzables. A saúde mental e a violencia machista completaron a súa lista de urxencias sociais.

O feminismo ocupou un lugar central na súa toma de posesión. Crujeiras asumiu o compromiso de traballar para que as mulleres da comunidade universitaria non atopen teitos de cristal e para que o desenvolvemento profesional non esixa renuncias persoais. Definiuse a si mesma como herdeira de quen abriron camiño en condicións máis adversas e reivindicou que o feminismo é para ela un principio irrenunciable, xunto aos dereitos humanos e os valores democráticos.

A nova reitora tamén reivindicou o papel do galego como lingua da institución, subliñando que non limita senón que enriquece a súa vocación universal. Así mesmo, comprometeu unha cooperación activa co resto do Sistema Universitario de Galicia (SUG) e coa Xunta para reforzar o papel da USC. Apostou por fortalecer os campus de Lugo e Santiago como complementarios e cohesionados para contribuír ao progreso científico, social e cultural. 

A SUBSTITUCIÓN E As PALABRAS DE RUEDA

O exrector Antonio López, que exerceu o cargo durante oito anos, cualificou o traspaso de poderes como un dos momentos máis satisfactorios da súa traxectoria. Cunha nota de humor, subliñou que Crujeiras convértese na reitora número 173, lembrando que é un número primo, dato non menor para unha matemática. López expresou o seu desexo de que, a partir de agora, o feito de que unha muller dirixa a USC deixe de ser noticia.

Pola súa banda, Rueda agradeceu o labor de López e pediu ao novo equipo de goberno "esforzos conxuntos" para afrontar os retos pendentes: a vivenda, o mapa de titulacións e a excelencia académica. A nova reitora chega vinculada a unha liña máis reformista que continuista con respecto á dirección saínte, e durante a campaña electoral estivo arroupada polos exrectores Juan Viaño e Senén Barro. As outras candidatas ao reitorado —Maite Flores, Alba Nogueira e María José López Couso— non se pronunciaron publicamente tras o acto de toma de posesión.