"Tiven que aguantar os golpes da miña muller porque se os devolvía estaba condenado"

Xabier Rodríguez Álvarez, interventor de Renfe de 54 anos, pasou dous anos como acusado de violencia de xénero por mor de denuncias da súa esposa, das que saíu absolto en ambas as ocasións. Agora, a Audiencia Provincial de Pontevedra condenou a esa mesma muller por malos tratos de obra no ámbito da violencia doméstica. O seu caso evidencia unha asimetría legal que divide a xuristas e activistas: en España, agredir á parella non se xulga igual se o acusado é home ou muller.

Xabier Rodríguez, natural de Monforte de Lemos e veciño de Cangas, levaba dez anos casado cando a súa esposa o denunciou en dúas ocasións por violencia de xénero. En ambos os casos, os tribunais absolvérono. Con todo, o proceso deixoulle unha pegada profunda. «Dous anos e tres xuízos. Foi un vía crucis no que o suicidio chegou a parecerme unha opinión aceptable», relata con crueza. Sinalado socialmente e coa súa economía resentida, asegura que aguantou as agresións físicas da súa esposa de forma deliberada, consciente de que responder custoulle a condena automática. «Encerrábame nunha habitación para que non seguise agredíndome», explica en Faro .

A sentenza que finalmente lle deu a razón está datada o 25 de marzo e é obra da Audiencia Provincial de Pontevedra. O fallo condena á súa aínda esposa —o divorcio farase efectivo o 30 de abril— a 56 xornadas de traballo en beneficio da comunidade, privación do dereito a portar armas durante un ano e prohibición de aproximar a menos de 200 metros a Xabier, ao seu domicilio ou ao seu lugar de traballo, ademais de vedarlle calquera tipo de comunicación con el durante ese mesmo período.

«O meu caso contradi o relato implantado de que o home sempre é o malo»

O propio proceso de recoller a sentenza en Cangas ilustra, segundo Rodríguez, cuán inusual resulta este desenlace. Cando acudiu ao xulgado, o funcionario de quenda comunicoulle por erro que el era o condenado a manter afastado da súa esposa. «Tiven que pedirlle que relese a sentenza. quedou sorprendido e díxome que era a primeira vez na súa carreira que vía algo así», lembra o veciño de Cangas. 

Unha anécdota menor, pero que para Rodríguez condensa o rumbo de partida co que, ao seu xuízo, a institución xudicial aborda estes casos cando o denunciante é un home.

Tamén denuncia que as dúas denuncias da súa muller xulgáronse «ao día seguinte» de ser interpostas, mentres que a súa denuncia contra ela, formulada a principios de 2024, non chegou a xuízo até o 23 de marzo de 2025. «Non sempre que hai algo branco nunha botella é leite», apunta, suxerindo que o sistema actúa con maior celeridade cando o acusado é home.

A asimetría legal que denuncia Xabier

O malestar de Rodríguez conecta cun debate xurídico de fondo en España. A Lei Orgánica 1/2004 de Medidas de Protección Integral contra a Violencia de Xénero, e o seu desenvolvemento posterior no Código Penal, establece tipos agravados cando o agresor é un home e a vítima é ou foi a súa parella sentimental. Así, o artigo 153.1 do Código Penal castiga con penas de entre seis meses e un ano de prisión —ou traballos en beneficio da comunidade e privación do dereito a portar armas— ao home que cause lesións ou malos tratos de obra á súa parella ou expareja feminina, mentres que a mesma conduta cometida por unha muller contra a súa parella masculina encádrase no artigo 153.2, que prevé penas inferiores, ao tipificarse como violencia doméstica e non de xénero.

O Tribunal Constitucional avalou esta distinción en 2008, argumentando que a norma responde a unha desigualdade estrutural acreditada estatisticamente. Pero sectores da xudicatura, asociacións de homes vítimas e parte da doutrina penal levan anos cuestionando que esa diferenza de trato vulnera o principio de igualdade ante a lei. A condena á muller de Xabier Rodríguez ditouse, precisamente, baixo o paraugas do artigo 153.2, o de violencia doméstica, non o de xénero, o que se traduce nunha pena menor que a que el afrontaría en circunstancias simétricas.

«O meu caso contradi o relato implantado de que o home sempre é o malo», afirma Rodríguez. «O sexo feminino non comete violencia de xénero, senón só doméstica». Máis aló do debate ideolóxico, Rodríguez insiste en que o seu obxectivo é limpar o seu nome e que a sociedade saiba que as denuncias falsas ou infundadas existen e teñen consecuencias devastadoras para quen as padece. «Aínda hoxe apenas durmo unhas horas», recoñece.