Repsol e Endesa, principais industrias motores do cambio climático en Galicia

As empresas galegas suxeitas ao RCDE —o sistema europeo que regula a compravenda de dereitos de emisión de CO₂— liberaron 3,6 millóns de toneladas de gases de efecto invernadoiro o pasado ano, a segunda cifra máis baixa desde a creación do mecanismo en 2005. Con todo, supuxo un incremento do 3% respecto de 2024, o que podería marcar o inicio dunha tendencia ascendente tras anos de redución.

Estes sectores regulados representan unha cuarta parte das emisións totais de Galicia, e están dominados por actividades intensivas en enerxía e combustibles fósiles. Segundo os datos analizados polo OGACLI, o sector enerxético concentrou o 59% das emisións suxeitas a comercio de dereitos na comunidade.

O crecemento explícase principalmente polo rebote de dous grandes focos industriais: as centrais de ciclo combinado e a planta de aluminio de Alcoa en San Cibrao (Lugo). Tras o apagamento eléctrico que afectou o sistema peninsular en abril de 2025, as centrais de Sabón (A Coruña) e As Pontes (Ferrol) operaron en modo reforzado, aumentando as súas emisións un 20,5%. En paralelo, a recuperación parcial da actividade de Alcoa multiplicou por oito as súas emisións respecto ao ano anterior, cando rexistrara niveis mínimos históricos.

O estancamento da transición enerxética

O repunte do gas fósil e do aluminio viuse acompañado por un crecemento máis moderado na refinaría de petróleo de Repsol na Coruña —a maior industria enerxética galega—, cuxas emisións subiron un 1,9% en 2025. Tamén a produción de hidróxeno fósil incrementouse un 6,2%, evidenciando as dificultades de Galicia para consolidar unha alternativa verde capaz de alimentar a súa industria pesada.

Segundo os datos do observatorio climático, non se percibe unha redución na actividade da refinaría coruñesa, nin plans claros para o desenvolvemento dunha rede de hidróxeno verde a partir de electricidade renovable. Todo iso reflicte un estancamento na transición enerxética galega, marcada por unha falta de novos parques eólicos e solares que compensen a perda de xeración limpa.

Fronte a estes aumentos, outros sectores reduciron significativamente as súas emisións. O maior descenso produciuse na fabricación de produtos químicos orgánicos, cunha caída do 85,3% atribuída ao esborralle de emisións de Forestal do Atlántico. Tamén se reduciron as emisións da produción de aceiro e ferroaleaciones, cun 24,5% menos respecto de 2024.

Fin do ciclo do carbón e novo punto de inflexión

Entre 2018 e 2024, Galicia rexistrara unha redución do 77,5% nas emisións industriais, grazas sobre todo ao peche das centrais térmicas de carbón de Meirama (Cerceda) e As Pontes (Ferrol). Ese proceso marcou o fin dunha era enerxética altamente contaminante e abriu paso a unha etapa de descarbonización acelerada.

O exercicio de 2025, con todo, podería representar un punto de inflexión. Se se consolida a reactivación de Alcoa e persiste a falta de nova potencia renovable, as emisións industriais galegas poderían iniciar unha senda ascendente nos próximos anos, complicando o cumprimento dos obxectivos climáticos rexionais e europeos.

O cinco maiores industrias emisoras foron responsables do 75% de todas as emisións suxeitas ao RCDE en Galicia. Catro delas están relacionadas coa transformación de enerxía fósil, mentres que só Alcoa San Cibrao pertence ao sector metalúrxico. A refinaría de Repsol na Coruña encabezou novamente a lista, situando ao grupo petroleiro como a empresa líder en emisións en Galicia.

Como funciona o RCDE e por que importa o CO₂?

O Réxime Europeo de Comercio de Dereitos de Emisión (RCDE), activo desde 2005, é o principal instrumento da Unión Europea para reducir as emisións industriais. Funciona baixo o principio de “quen contamina, paga”: cada empresa recibe ou compra dereitos para emitir unha cantidade determinada de CO₂, e si necesita emitir máis debe adquirir dereitos adicionais no mercado, o que incentiva o investimento en tecnoloxías máis limpas.

O obxectivo do RCDE é reducir progresivamente a cantidade total de dereitos dispoñibles, facendo que as emisións sexan cada vez máis caras e menos atractivas. Este mecanismo aplícase a sectores intensivos como o enerxético, o cementero, o siderúrxico e o químico, e abarca ao redor do 25% das emisións totais de Galicia.

O CO₂ (dióxido de carbono) é o principal gas responsable do cambio climático, xa que retén a calor na atmosfera e provoca o efecto invernadoiro, elevando a temperatura media do planeta. Cando as industrias e centrais eléctricas queiman combustibles fósiles —como carbón, gas ou petróleo—, liberan enormes cantidades de CO₂ que contribúen ao quecemento global, alterando os ecosistemas e exacerbando fenómenos extremos como as secas, os incendios forestais e as inundacións en Galicia e en toda Europa.