Arrinca a carreira para ser a primeira reitora da USC, coa vivenda e a substitución xeneracional como retos

A carreira polo Reitorado da Universidade de Santiago de Compostela (#USC) encara a súa recta final cara á votación do próximo 12 de febreiro debuxando un escenario inédito nos seus cinco séculos de historia: catro mulleres compiten por liderar a institución. Alba Nogueira, María José López Couso, Maite Flores e Rosa Crujeiras aspiran a converter na primeira reitora da universidade compostelá.

Aínda que as catro candidatas comparten o diagnóstico sobre a urxencia de abordar a crise de vivenda e a substitución xeneracional, manteñen discrepancias nos seus modelos de xestión e prioridades estratéxicas, segundo explican en entrevistas con Europa Press.

Rosa María Crujeiras Casais é catedrática de Estatística e directora científica do CITMAga, con experiencia investigadora internacional; María Teresa Flores Arias é catedrática de Óptica, vicepresidenta da Sociedade Española de Óptica e coordinadora do grupo Photonics4Life, cunha traxectoria centrada na investigación aplicada e nas tecnoloxías fotónicas.

Doutra banda, María José López Couso desenvolveu unha carreira de xestión universitaria como decana da Facultade de Filoloxía e vicerreitora de Titulacións e Captación Internacional, e Alba Nogueira López é catedrática de Dereito Administrativo, especialista en dereito ambiental e dereitos lingüísticos, con presenza en órganos consultivos e redes de investigación

CATRO PERFÍS ANTE O CAMBIO 
Sobre as súas motivacións para presentar a estas eleccións, as candidatas xustifican o seu paso á fronte basear na súa traxectoria e a necesidade de renovación.

En concreto, Nogueira xustifica a súa candidatura na necesidade de "renovar" a institución fronte ao "continuísmo" dos equipos anteriores, a quen acusa de non preparar á USC para os "tempos complexos". A súa folla de ruta prioriza unha reforma administrativa real cara á telematización e a reestruturación do posgrao.

En contraposición, López Couso aposta por unha liña baseada no seu coñecemento nas "fortalezas actuais" da USC, centrar principalmente na negociación do novo plan de financiamento para 2026 e na procura de fondos alternativos ante o fin dos 'Next Generation'.

Mentres que a candidatura de Flores nace do "descontento" de parte da comunidade universitaria co actual modelo de gobernanza, ao que reprocha a "perda de diálogo" e de "sentido de pertenza".

Con todo, Rosa Crujeiras presenta un proxecto que define como "sólido e madurado", co obxectivo de deseñar un plan estratéxico a longo prazo que consolide unha universidade "inclusiva e feminista".

O DESAFÍO DA VIVENDA
A crise habitacional en Santiago, agravada pola presión turística, é o punto de encontro das catro candidatas, aínda que difiren nas solucións.

Mentres Couso defende o sistema actual de residencias --ao que cualifica de referencia estatal-- e propón ampliar prazas, Nogueira esixe maior implicación institucional: reclama á Xunta finalizar a rehabilitación de San Clemente e que se mobilice o patrimonio da Igrexa.

Pola súa banda, Flores introduce a idea de que a universidade actúe como aval para os propietarios de pisos buxán, fomentando ademais a "cohabitación" entre estudantes e persoas maiores que viven soas. "Non podemos permitir que o noso estudiantado non poida facer unha carreira porque non se pode custear a vivenda", afirma.

Unha proposta á que tamén se refire Crujeiras, quen advirte de que abrir centros pechos é só unha "tirita" e prefire impulsar proxectos máis ambiciosos de convivencia comunitaria e intergeneracional que xa funcionan noutras universidades.

LUGO: UN CAMPUS ESQUECIDO?
O encaixe do Campus de Lugo é outro eixo central e todas rexeitan a etiqueta de "periférico" ou de "segunda categoría". Nogueira defende que Lugo posúe unha coherencia de titulacións e investigación "moi notoria", con liñas científicas que actualmente son prioritarias nas axendas globais.

López Couso tamén se mostra contraria a falar dun campus "de segunda", para a candidata, Lugo é un campus con identidade propia dentro da USC que, a pesar de estar a 90 quilómetros de Santiago, conta con fortalezas en ámbitos de primeira fila que deben potenciadas.

Flores sostén que o campus de Lugo "sente un pouco abandonado" e destaca a súa proposta de crear unha unha vicerrectoría específica, argumentando que non se pode xestionar a vida diaria dunha sede desde outra cidade sen ter a alguén que estea presente no día a día.

No caso de Crujeiras, a candidata propón aproveitar a conexión do campus co tecido económico da provincia e aposta por dúas vicerrectorías con base física en Lugo, reforzando así a súa especialización.

DESCENTRALIZAR MEDICAMENTO: UN TEMA ENQUISTADO
O acordo para descentralizar o grao de Medicamento da USC xerou visións enfrontadas durante os últimos meses na comunidade universitaria galega, un acordo que a facultade compostelá "foi obrigada a asinar", segundo afea Nogueira, quen tamén fala de "deslealdade" por parte das outras universidades.

Mentres que López Couso deféndeo como un "quid prol quo" onde a USC mantén o liderado, aínda que admite que "non é o mellor acordo posible", pero engade que "nunca o é". Maite Flores sinala que "aínda hai moito camiño por diante", principalmente para que non se abran tres facultades, algo que, "debilitaría o sistema".

Con todo, Crujeiras critica a "falta de igualdade" na negociación e a inestabilidade dun marco que termina no ano 2029. "Non todas as partes estabamos en igualdade de condicións, porque nós pomos o noso título", subliña.

O RETO DA SUBSTITUCIÓN XENERACIONAL
As catro candidatas coinciden en que a universidade se enfronta a un persoal envellecido, así, Nogueira atribúe o envellecemento actual á "falta de planificación" e Flores advirte de que se o novo persoal non entra antes de que o anterior se xubile, "perderase a transferencia de información" e a universidade terá que iniciar os seus procesos desde cero.

Mentres que Crujeiras amplía o debate ao persoal técnico e de xestión (PTXAS), denunciando que os salarios de entrada non son competitivos fronte ao mercado laboral, a maiores, advirte de que áreas enteiras poderían desaparecer en poucos anos e que a universidade non pode permitir que o coñecemento acumulado "váiase pola porta" sen unha substitución axeitada.

López Couso, pola súa banda, aposta por actuar de forma decidida para non perder o ritmo institucional, sinalando que a USC debe ser capaz de difundir as súas fortalezas para ser "máis atractiva" e captar o talento.

PRIMEIRA REITORA EN 500 ANOS DE HISTORIA
Máis aló da xestión, estas eleccións marcan un fito: por primeira vez en 500 anos, unha muller será reitora, un feito que as candidatas asumen con "emoción" e "responsabilidade". Nogueira espera ser "a primeira de moitas", mentres que Couso veo como un reflexo da sociedade, baseado na "capacidade" e non en cotas.

Neste contexto, Flores destaca que a valía das aspirantes está "máis que contrastada" e Crujeiras avoga por unha "universidade feminista" onde a presenza de mulleres na alta dirección deixe de ser unha novidade.

Finalmente, fronte ao auxe das universidades privadas, o catro pechan filas en defensa do sistema público como "motor de equidad social", pero tamén de "excelencia investigadora", esixindo que se apliquen aos centros privados os mesmos estándares de calidade.