Anónimo doa 376.000 euros para salvar centro de día para discapacitados de Aceesca no Porriño

A inxección económica non resolve o conxunto do problema, pero si permite o máis urxente: reactivar as obras e completar a parte correspondente ao centro de día, co obxectivo de que poida estar en funcionamento a finais de verán, previsiblemente en setembro, se a execución avanza ao ritmo previsto.

O longo calvario dun proxecto nado en 2010

Aceesca arrincou este proxecto fai máis de quince anos cunha meta clara: construír un fogar para persoas con discapacidade intelectual que xa non poden ser atendidas polas súas familias. O complexo, bautizado como Miña Casa, Miña Comunidade, contempla unha residencia con capacidade para 50 usuarios —40 en réxime de internado e outros 10 en centro de día— con prazas de titularidade pública financiadas pola Xunta de Galicia.

Para sacalo adiante, a asociación recibiu unha subvención de 2 millóns de euros con cargo a fondos europeos, aínda que o orzamento total da obra ascendía inicialmente a 5 millóns. Tras renegociar custos cos provedores, ese importe reduciuse a 4,5 millóns, pero cofinanciar a diferenza superaba con fartura as posibilidades dunha entidade sen ánimo de lucro. Aceesca chegou a pór sobre a mesa preto de 900.000 euros dos seus propios aforros. Aínda así, as obras detivéronse en marzo de 2025 co edificio executado en torno ao 70%.

A situación agravouse a finais dese ano. O prazo para xustificar a subvención europea vencía en novembro de 2025 e a obra estaba paralizada, o que abría a posibilidade de que a Xunta reclamase a devolución de entre 600.000 e 800.000 euros. Ante esa perspectiva, a asociación presentou 1.500 firmas na sede da Xunta en Vigo solicitando unha moratoria, mentres trasladaba a súa situación á Deputación de Pontevedra, varios concellos, a Valedora do Pobo e o Defensor do Pobo.

Un muro que empeza a ceder

Hoxe o escenario cambiou. O proxecto acumula xa 3,1 millóns de euros executados e necesita outros 1,4 millóns para concluír o conxunto da obra. Desa cantidade, o Concello do Porriño comprometeuse verbalmente a asumir a urbanización da contorna, valorada nuns 100.000 euros. Coa doazón recibida e outras axudas esperadas, o diñeiro que aínda faltaría para rematar a totalidade da residencia quedaría nunha pinza de entre 800.000 e 900.000 euros.

A prioridade inmediata, en todo caso, xa non é terminar a residencia enteira, senón habilitar o centro de día: cociña, comedor e os espazos interiores necesarios para atender ás dez persoas que utilizarán ese servizo desde o exterior, ademais do corenta vinculadas á futura residencia. «Esta doazón permítenos impulsar e terminar o centro de día», explicou Leirós, que apenas unhas semanas antes recoñecía non ver ningunha saída ao proxecto.

Detrás de cada cifra hai historias concretas. Aceesca xa ten completo o seu actual centro de día e non pode admitir a máis usuarios. Hai persoas que terminaron a súa etapa educativa e quedáronse sen praza. Outras levan meses en lista de espera. E nos casos máis graves, cando unha familia xa non pode soster os coidados que necesita o seu fillo, a única alternativa acaba sendo unha praza fóra da contorna de sempre: lonxe dos amigos, das rutinas, do barrio. Leirós chámao directamente «desarraigamento», e asegura que para moitas familias ese corte resulta devastador.

A asociación, que leva máis de catro décadas traballando no Porriño —desde a súa fundación en 1983—, xestiona actualmente un centro de educación especial, un centro ocupacional, un centro de emprego especial e un club polideportivo inclusivo, ademais do centro de día existente.  As prazas serán públicas e estarán destinadas a persoas con discapacidade intelectual de alta necesidade de apoio procedentes de todo o sur de Galicia.

Queda pendente aínda a posible reclamación de até 800.000 euros por non concluír a obra en prazo, aínda que esa esixencia non se formalizou aínda por escrito. Aceesca traballa para lograr unha moratoria.