Un mapa do Goberno localiza a concentración das orcas que interactúan con embarcacións en Galicia

Mentres no estreito de Xibraltar e o golfo de Cádiz os encontros entre orcas e embarcacións seguen á baixa, as costas galegas rexistraron máis interaccións no verán de 2025 que no mesmo período do ano anterior, segundo os datos recolleitos polos Centros de Coordinación de Salvamento Marítimo. O mesmo patrón repítese no norte do Cantábrico, o que sitúa ao arco atlántico norte peninsular como a nova zona de maior atención para navegantes e autoridades marítimas.

As análises apuntan a dous puntos concretos como os de maior densidade de presenza de orcas fronte á costa galega: a contorna do cabo de Fisterra e a bocana da ría de Arousa, entre Ribeira e O Grove. Ambas as zonas concentran unha intensa actividade náutica, tanto recreativa como profesional, o que eleva o risco de contacto entre os cetáceos e as embarcacións que transitan por esas augas.

Como resposta directa a esta situación, o Ministerio de Transportes e Mobilidade Sostible elaborou, por primeira vez, un mapa específico para a costa galega que identifica as áreas con maior probabilidade de encontro con orcas. A ferramenta, construída a partir do histórico de interaccións rexistradas no norte peninsular, ten como obxectivo mellorar a seguridade na navegación e reducir estes episodios tanto para os mariñeiros como para os propios animais.

UNHA COMISIÓN DE DOUS MINISTERIOS COORDINA A RESPOSTA

O seguimento da situación corre a cargo dunha comisión conxunta formada pola Dirección Xeral da Mariña Mercante, dependente do Ministerio de Transportes, e a Dirección Xeral de Biodiversidade, Bosques e Desertificación, adscrita ao Ministerio para a Transición Ecolóxica. Esta dobre dependencia institucional reflicte a natureza do problema: é á vez unha cuestión de seguridade marítima e de protección dunha especie protexida.

Ambos os organismos manteñen vixentes as recomendacións para os navegantes que se penetren en zonas de risco. A principal é evitar as áreas sinaladas nos mapas publicados, accesibles nas webs dos dous ministerios e de Salvamento Marítimo. Tamén se aconsella trazar rutas o máis próximas posible á costa, dentro dos límites de seguridade, e extremar a precaución especialmente entre os meses de abril e outubro, cando a presenza de orcas no Atlántico norte é máis probable.

En caso de producir un contacto, a recomendación é a mesma tanto para veleiros como para embarcacións a motor: non deter o barco e pór rumbo cara a augas menos profundas ou cara á costa. As autoridades advirten ademais do perigo de situar nas bandas da embarcación ante a posibilidade de movementos bruscos que poidan provocar caídas ou golpes.

PROHIBIDO MOLESTAR Ás ORCAS

Máis aló da seguridade humana, a normativa é clara respecto da protección dos cetáceos: está expresamente prohibido o uso de calquera medida disuasoria que poida causar dano, tensión ou perturbación ás orcas. A especie goza de protección legal tanto no marco do dereito español como europeo, e calquera acción que interfira co seu comportamento natural pode carrexar consecuencias legais para o responsable.

Pola contra, si se anima aos navegantes que o poidan facer sen risco a fotografar aos exemplares para contribuír á súa identificación e seguimento científico. As imaxes poden enviar ao correo electrónico orcas@sasemar.es, unha canle habilitada por Salvamento Marítimo para centralizar a información de campo que chega desde os propios usuarios do mar. Calquera avistamento ou interacción debe comunicar tamén ao Centro de Coordinación de Salvamento Marítimo máis próximo a través da canle 16 de VHF, operativo en todo momento.