Manifestación polos dereitos trans en Santiago: "A nosa existencia é unha realidade"

Santiago de Compostela acollerá esta mañá unha manifestación en defensa dos dereitos do colectivo trans, convocada pola sección xuvenil de Arelas, a asociación galega de familias de menores e mocidade trans. A mobilización, que parte ás 12.00 horas da Praza 8 de Marzo con destino ao Obradoiro, chama a participar a toda a sociedade galega e celébrase dous días antes do Día da Visibilidade Trans, que se conmemora o 31 de marzo.

O respaldo institucional e social á convocatoria é amplo: máis de 120 organizacións, entre colectivos sociais, sindicais, veciñais, políticos e culturais, asinaron a súa adhesión ao manifesto que se lerá ao final do percorrido. A organización fai un chamamento explícito á cidadanía e subliña que a loita polos dereitos trans é unha causa colectiva, non sectorial.

A activista Alicia Arruti, portavoz da convocatoria, resúmeo con claridade: os dereitos trans son dereitos humanos e a existencia das persoas trans non admite debate. O obxectivo da protesta é aumentar a sensibilización social sobre a diversidade, reducir os casos de acoso, violencia e agresións, e visibilizar as experiencias do colectivo.

Agresións e retrocesos: o contexto que impulsa a marcha

A mobilización chega nun momento marcado por unha escalada de incidentes de violencia tránsfoba e homofóbica. Arruti alertou do aumento considerable do rexeitamento á comunidade LGTBIQ+ que está a provocar o auxe da extrema dereita, e citou como exemplos recentes o ataque de preto dunha decena de persoas a unha muller trans en León e unha agresión homofóbica en Pontevedra. Para a activista, a manifestación non só busca conquistar novos dereitos, senón tamén blindar os xa alcanzados.

A este panorama doméstico súmase a preocupación polo que ocorre alén da fronteira. A organización expresa a súa solidariedade coa situación política en Portugal, onde as persoas trans van ser de novo patologizadas tras a aprobación en primeira fase dunha reforma da lei de identidade que volve esixir un informe médico para poder modificar o sexo rexistral. Unha volta atrás que contrasta co principio de autodeterminación recollido na lexislación española vixente desde 2023.

Desde Arelas acumúlase ademais un balance crítico da aplicación práctica desa lei. A propia asociación recoñeceu en valoracións anteriores que a norma se quedou curta na súa implementación, con rexistros civís que seguen solicitando documentación médica nalgúns casos e administracións que non están a cumprir correctamente coas súas obrigacións.

Os excluídos da Lei Trans

Máis aló do contexto de violencia, a marcha pon o foco nos grupos que quedaron fóra da Lei Trans de 2023. Entre as súas reivindicacións figura o recoñecemento xurídico das persoas non binarias e dos menores trans de menos de 12 anos, así como unha protección específica para as persoas trans migrantes e racializadas. 

Arruti describiu a situación destas persoas migrantes como especialmente inxusta: moitas delas abandonaron países autoritarios precisamente para poder cambiar de sexo en España, e atopáronse con trabas burocráticas que dificultan ou imposibilitan ese proceso. Unha realidade moi similar, segundo a activista, á que viven as infancias trans menores de doce anos e as persoas non binarias, que seguen atopando obstáculos para acceder ao cambio de nome ou a tratamentos médicos.

O cadro reivindicativo inclúe tamén o acceso digno á saúde, a educación e o emprego; a paralización inmediata das políticas tránsfobas; e a implantación de formación obrigatoria en identidade de xénero tanto para o persoal docente como para os e as profesionais sanitarias. Así mesmo, a plataforma reclama a creación de programas de acollida para persoas trans perseguidas nos seus países de orixe.

A Xunta, no punto de mira

No plano galego, a organización solicita á Xunta de Galicia que reforme o protocolo educativo relativo ao colectivo trans e adápteo á Lei Trans actualmente vixente. Unha demanda que apunta directamente ao goberno de Alfonso Rueda, que até agora non se pronunciou publicamente sobre a convocatoria nin sobre as peticións concretas que esta expón.

A manifestación de hoxe enmárcase nun ciclo de mobilizacións que nos últimos meses situou a Santiago de Compostela como escenario recorrente de protestas por dereitos civís e sociais. O Obradoiro, destino final da marcha, volverá ser esta mañá o lugar onde a sociedade galega toma a palabra.