Así é o Día de Reis nun piso de protección a menores: "Se hai agasallos é porque saen das traballadoras"

O Día de Reis é unha data especial en practicamente todos os fogares de España. Debaixo do arbolito grandes e pequenos atopan os agasallos que deixaron as súas maxestades de Oriente no seu tradicional percorrido por toda a xeografía nacional, onde non se saltan nin unha soa casa, nin sequera os pisos tutelados pertencentes ao sistema de protección a menores, onde son as traballadoras as principais aliadas de Melchor, Gaspar e Baltasar nestas festas, alegrando as festas a moitos nenos e nenas que, por distintos motivos, non poden pasar o nadal coas súas familias.

“Os TRABALLADORES PON DO seu PETO, DA súa VIDA PERSOAL”

Que haxa ou non agasallos nestas residencias que acollen aos menores non é un asunto menor e son as administracións públicas as que, en teoría, deberían velar porque isto sexa así, con partidas destinadas a cubrir este tipo de necesidades. No entanto, en Galicia, onde o colectivo leva meses denunciando a precariedade á que se enfrontan os traballadores e que acaba permeando tamén nos usuarios, o peso dun día como o do 6 de xaneiro recae case exclusivamente nas traballadoras.

“Se as cousas funcionan é grazas á vontade das traballadoras do servizo”. O que fala é Ricardo Castro, secretario xeral do sindicato CUT, que abanderou desde o outono as distintas protestas e xornadas de folga celebradas na comunidade. “Todo depende dos medios que cada un teña. Nunha fábrica, un traballador non ten unha relación persoal cun parafuso nin se preocupa por si torcer ou non. Cando traballas con nenos, con menores, a cousa cambia”, subliña Castro.

Nestes pisos tutelados os traballadores esfórzanse por que o ambiente sexa cálido, familiar e o máis acolledor posible, a pesar de que entre esas paredes conviven menores de distintas idades, de distintas procedencias e con situacións persoais diversas. “O teu traballo repercute no desenvolvemento desa persoa, en como será a súa adaptación á sociedade, en como vai ser cando chegue á idade adulta… Entón, estes traballadores, fan máis do que teñen cos seus recursos”, sostén Castro, que lamenta que, en moitas ocasións, “teñen que pór do seu parte, do seu peto, do seu propio lecer e vida persoal”. 

“Fano para que isto sexa un servizo positivo”, recalcan desde a CUT, onde critican que esta relación que establecen os traballadores cos usuarios resulta “a trampa que utiliza a administración”. “O destes traballadores é un papel que nin está valorado, nin está pago, nin está metido en ningún tipo de orzamento. Nunhas festas como estas danse esta clase de situacións: os recursos non chegan e saen dos propios traballadores”, manifesta Castro. Aínda con todo, o esforzo destes traballadores é o que consegue que, polo menos, cada neno teña un agasallo esperándoo baixo a árbore o 6 de xaneiro.  

MESES DE PROTESTAS SEN DIÁLOGO

O que ocorre durante o nadal é só un exemplo da realidade diaria deste colectivo, que xunto cos traballadores de sectores de sectores atención a persoas con discapacidade e educación infantil de 0 a 3 anos veñen protagonizando distintas protestas contra a Xunta de Galicia, das que a CUT saca unha valoración “positiva en canto ao seguimento” a pesar das dificultades que existen nestes sectores polas súas características particulares, onde “resulta complicado mobilizar á xente pola propia estrutura do traballo”, outro elemento co que “xogan as administracións, que saben que a xente está moi comprometida co seu traballo, onde manexan temas moi sensibles e non queren que outros saian prexudicados”. 

A pesar de todo, desde o sindicato celebran que as protestas moveron a un importante número de traballadores, algo que con todo non parece espertar inquietude na Consellería de Política Social, que segue pechada en banda a abrir un proceso de diálogo cos sindicatos, que demandan sentar nunha mesa negociadora onde abordar unha solución conxunta entre a parte social e a administración pública.

“Néganse a sentar e é rechamante”, censura Castro. A CUT encabezou as mobilizacións na área de protección e reforma de menores, onde ten un importante peso sindical. UXT, CIG, CC.OO., Snep e USO uníronse ás súas reivindicacións, que fixeron extensibles aos sectores de infantil e discapacidade, onde tamén a precariedade persegue a profesionais “moi queimados” que tratan de chegar a acordos coa Xunta e as patronais, que “non van tentar buscar melloras que a eles afectaríanlles nos petos”. 

Desde a CUT puntualizan que o da protección e reforma de menores era un sector “que levaba moitos anos moi paralizado e desatendido polas administracións”. Agora, cunha sobresaliente unidade sindical, Castro cre que se dan as condicións para para “tomar conciencia de que o camiño do silencio de e esperar non dá xa para máis”. Nesa liña, remarca a “sintonía” existente con outros sindicatos para “movernos e conseguir obxectivos”, aínda que cada un conte con “a súa propia perspectiva e obxectivos”, pero cunha visión “a curto e medio prazo” onde as liñas xerais son compartidas. 

“Sabemos cales son as diferenzas que temos, busquemos os puntos comúns que nos unen para, polo menos, reforzalos aí”, concreta Castro, que volve arroxar a luva á conselleira Fabiola García para poder iniciar as conversacións, tendo en conta que agora mesmo “non hai nada, en absoluto”. 

“O que asinamos todos os sindicatos que temos representación foi a solicitude dunha reunión para falar, simplemente. Toda a representación social pide, por favor, que se abra unha mesa de negociación con Política Social para abordar a problemática que temos, porque entendemos que a Xunta é responsable e deberá pór solucións sobre a mesa”, considera Castro, que até agora obtivo o silencio por resposta e “a ignorancia, facendo coma se a parte social non existise”, a pesar de presentar na Consellería o pasado 18 de decembro, momento no que tivo lugar a última gran concentración nas rúas de Santiago de Compostela.

MÁIS XORNADAS DE FOLGA?

Ante esta actitude, denuncian, a única saída é a de manter a presión, recorrendo mesmo á convocatoria de máis días de folga para facer fronte ao “ninguneo”, segundo reportan os traballadores, ao que se viron sometidos. “Xa non é a propia desvalorización do traballo. A toda Política Social, á conselleira, éncheselle a boca falando do ben que o fai a Xunta, etcétera, etcétera, pero, logo, obvia que a xente que está a traballar e sacando o servizo a diario vive nunhas condicións precarias, que en moitos casos están no salario mínimo interprofesional ou por baixo, se botas contas”, reprende, á vez que pide “dignidade” para os profesionais destes sectores, pois isto acaba repercutindo de maneira clara no propio servizo, onde faltan medios materiais e humanos para prestar unha correcta atención.

Doutra banda, a man de obra é cada vez máis escasa, porque os traballadores “escapan”. “Á mínima oportunidade de atopar outra saída profesional sálguense, buscando estabilidade noutros sectores que nada teñen que ver co seu. Porque non están nin valorados nin ben remunerados”, incide. Outro elemento sobre o que pon o foco é o dos cocientes, onde se mostran as carencias do servizo, forzando aos traballadores a asumir unha gran cantidade de carga de traballo, coa “tensión, a ansiedade, os problemas de saúde” que se derivan dese sobresfuerzo. 

Este capítulo será obxecto de debate ao longo de 2026 si, como proxecta o Goberno de España, cristaliza a rebaixa da xornada laboral pola que aposta o Ministerio de Traballo. Para poder aplicala nestes sectores, sería necesario multiplicar substancialmente os persoais, un extremo que non parece nin moito menos próximo. 

“Non quedaría máis remedio”, admite Castro, que con todo non mostrar optimista nun sector como o da protección e a reforma porque “non é a tendencia” nun contexto no que “os servizos públicos se externalizan ou que se están xestionando desta maneira por parte da Xunta”. A entrada de intereses de carácter privado agrava aínda máis a situación, pois desde a CUT interpretan que “todo o que teña que ver coa educación ou a sanidade” resulta “goloso” para os que buscan facer negocio, aumentando os beneficios a base de reducir custos, aínda que empeore o servizo. 

“A idea é que cada vez se adelgace máis o gasto. E adelgazando o gasto non podes nin ampliar persoais nin facer o traballo digno. Iso é moi complicado”, razoa, desdiciendo así os discursos “cheos de promesas” que vén escoitando das administracións públicas “sen que se poñan medios nin condicións para que se poidan facer as cousas de maneira efectiva”, quedando todo “en papel mollado”. 

Con este panorama, desde a CUT insisten en que non descartan a convocatoria de máis días de folga, un punto que se debaterá esta mesma semana na reunión que manterán os sindicatos a fin de establecer a folla de ruta para este inicio de ano, onde os paros volven asomar porque, si dos traballadores afectados dependese, debaixo da árbore de Alfonso Rueda e Fabiola García habería sacos e sacos de carbón esta mañá de Reis.