A Xunta coloca ao exalcalde de Noia, Santiago Freire, como director territorial da Consellería de Educación

O Diario Oficial de Galicia (#DOG) publicou este martes o nomeamento de Santiago Freire Abeijón, militante do Partido Popular, como novo director territorial da Consellería de Educación, Ciencia, Universidades e Formación Profesional na provincia da Coruña. O político noiés, que exerceu como alcalde de Noia entre 2016 e 2025, substitúe no cargo a Indalecio Cabana, quen se xubila tras máis de trece anos desempeñando esa responsabilidade, desde novembro de 2011. Nin a Xunta nin o propio Freire Abeijón fixeron declaracións públicas sobre o nomeamento máis aló do recolleito no DOG.

O novo director territorial conta cunha longa traxectoria na política municipal galega. Antes de gobernar en Noia, foi alcalde de Lousame durante case unha década, entre 2003 e 2012. O seu regreso á primeira liña institucional prodúcese da man da Xunta de Galicia, presidida por Alfonso Rueda, que o incorpora agora ao aparello autonómico nun dos departamentos con maior peso na xestión do día a día dos cidadáns.

A carreira de Freire en Noia estivo marcada desde o principio polas mocións de censura, tanto na súa chegada ao poder como na súa saída. Nas municipais de 2015, o PP local logrou oito concelleiros pero non alcanzou a maioría absoluta, polo que os populares se mantiveron na oposición durante varios meses. Foi en febreiro de 2016 cando Freire, co apoio da formación Noieses Independentes Agrupados (NON.IA), presentou unha moción de censura contra o socialista Miguel Paz e accedeu á alcaldía en coalición con ese grupo.

A MOCIÓN DE CENSURA

O socialista Francisco Pérez Caamaño converteuse en agosto de 2025 no novo alcalde de Noia despois de que prosperase a moción de censura presentada contra Santiago Freire, que levaba á fronte do concello desde 2016. A iniciativa foi impulsada conxuntamente polo PSdeG-#PSOE, o BNG, Marea Cidadá e o concelleiro non adscrito Luís Alamancos, cuxa saída do grupo popular había deixado ao goberno local en minoría. Os promotores xustificaron a medida alegando falta de transparencia na contratación e deficiencias na xestión de infraestruturas e servizos públicos. 

A figura de Luís Alamancos resultou clave no desenlace. Este edil, que entrara no consistorio formando parte das listas do PP, votou en contra dos orzamentos municipais de 2024 e pasou ao grupo non adscrito, o que precipitou a perda da maioría do executivo local. O xa exregidor defendeu no pleno a situación económica do concello, que atribuíu ao seu mandato, e acusou a Alamancos de traizoar a confianza recibida. 

Pola súa banda, Alamancos agradeceu de forma irónica a Freire que lle ensinou neses dous anos como non se debe facer política e acusouno de manter unha obsesión persoal que o levou a actuar en detrimento do beneficio dos veciños de Noia.

Antes da moción, Freire fixo balance da súa xestión destacando os logros económicos. O alcalde saínte subliñou que o concello non tiña débedas bancarias, que pechaba 2024 cun remanente de tesouraría de 4,5 millóns de euros e que a débeda a provedores baixara de 2,5 millóns a 228.000 euros desde que accedeu á alcaldía en 2016. 

O PP criticou a moción e afirmou que se cambiaba a estabilidade dun goberno que demostrara a súa capacidade de gobernar por un cuadripartito impulsado con fins puramente persoais e partidistas. 

NOVO POSTO

O novo rexedor noiés pediulle coherencia ao alcalde saínte e reprochoulle que condenase o emprego de mocións de censura cando el mesmo accedera ao cargo mediante esa fórmula, e cando o propio presidente da Xunta e do PP galego, Alfonso Rueda, avaláraas. 

O novo alcalde de Noia, Francisco Pérez Caamaño, asegurou tras recibir o bastón de mando que traballaría en favor duns veciños que, ao seu xuízo, viran deteriorar os seus servizos públicos e a súa economía local nos últimos anos. Desde a súa chegada á alcaldía en agosto de 2025, non se pronunciou sobre o nomeamento de Freire na Xunta.

O contexto no que se producía aquela moción era o dun verán quente nos concellos galegos. Desde as eleccións municipais de 2023, oito concellos de Galicia enfrontaran diferentes mocións de censura, que terminaron dando cinco alcaldías ao PP, dous ao PSdeG e unha a un partido independente.

Todo iso foi posible, en parte, grazas a unha resolución do Tribunal Constitucional que eliminou o veto a que os concelleiros tránsfugas puidesen promover ese tipo de iniciativas.

Agora, co nomeamento publicado no DOG, Freire Abeijón regresa á primeira liña institucional desde a dirección territorial de Educación na Coruña, unha provincia que concentra boa parte dos centros educativos de Galicia e onde o cargo ten unha relevancia operativa considerable. O PP non emitiu ningunha valoración pública sobre o nomeamento, e as formacións que impulsaron a moción de censura en Noia —#PSOE, BNG e Marea Cidadá— tampouco se pronunciaron respecto diso até o momento de publicar esta información.