A Xunta eliminou a dedo e sen motivo a protección dos terreos de Altri, sentenza o TSXG

A xustiza galega ha posto freo ao que os colectivos ecoloxistas cualificaron como unha manobra para favorecer intereses industriais específicos. Nunha recente resolución con data do 13 de febreiro de 2026 á que aaba de aceder Galiciapress, o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia estimou parcialmente o recurso interposto pola asociación ecoloxista ADEGA contra a Estratexia galega da Infraestrutura verde. A sala do contencioso-administrativo declarou a nulidade da orde emitida pola Consellería de Medio Ambiente ao detectar que se eliminou de forma arbitraria a blindaxe ecolóxica de terreos situados no epicentro da polémica pola planta de celulosa da multinacional Altri.

O núcleo da controversia reside na supresión da denominada "zona de amortiguamiento", unha área perimetral deseñada para protexer ecosistemas vulnerables. Orixinalmente, os documentos técnicos da Xunta incluían este nivel de protección para os terreos lindeiros á Serra do Careón, un espazo que xa forma parte da Rede Natura 2000 como zona de especial conservación. Con todo, tras o período de exposición pública, este status desapareceu do documento final publicado no Diario Oficial de Galicia a principios de 2025, deixando desprotexido o solo onde se proxectaba a macrofactoría. 

Cuestionado varias veces sobre esta cuestión no seu día, o presidente da Xunta obviou a pregunta. Galiciapress preguntou hoxe á Xunta, sen recibir por agora resposta.

Para os maxistrados, este cambio de criterio carece da necesaria base legal e técnica que require calquera modificación da normativa ambiental. A sentenza subliña que a Consellería de Medio Ambiente non achegou ningunha motivación especial para xustificar que un terreo que inicialmente se consideraba merecedor de protección deixase de selo dun día para outro. O tribunal tacha de "sumamente estraño" que a propia Administración recoñeza primeiro a relevancia ambiental dese espazo e logo retire a súa blindaxe sen explicar que interese xeral superior avala tal retroceso.

Un principio legal innegociable

O fallo xudicial fundaméntase de maneira sólida no denominado principio de non regresión, un alicerce do dereito ambiental moderno que impide reducir os niveis de protección xa alcanzados. Segundo explica o TSXG, as Administracións Públicas non poden aprobar normativas que supoñan unha rebaixa cuantitativa ou cualitativa da conservación da contorna natural sen unha xustificación pública extraordinaria. Neste caso, a Xunta vulneraría este principio ao desmantelar o "escudo" protector que evitaba impactos daniños externos sobre os hábitats prioritarios da zona.

Aínda que o tribunal aclara que non lle compete avaliar o proxecto industrial en si mesmo por ser un plan de futuro, si recoñece a evidente coincidencia xeográfica denunciada polos recorrentes.

ADEGA sostivo durante o proceso que a planificación da infraestrutura verde galega foi "podada" especificamente para que non houbese obstáculos legais que impedisen o desembarco da multinacional portuguesa na comarca da Ulloa. A decisión xudicial obriga agora a manter a protección tal e como figuraba antes de que se realizase a corrección sospeitosa nos mapas oficiais.

As implicacións técnicas desta sentenza son profundas, xa que as zonas de amortiguamiento non son meros debuxos nun mapa, senón espazos que albergan hábitats de interese comunitario e especies en perigo. A propia estratexia da Xunta definía estas áreas como esenciais para mitigar a actividade humana e protexer a biodiversidade nas zonas núcleo da Rede Natura. Ao eliminar esta figura de protección, púñase en risco a supervivencia de flora e fauna ameazada que habita nos terreos que Altri pretendía transformar para a súa actividade industrial.

Un proxecto ferido de morte

Esta derrota xudicial para o Executivo galego súmase a unha serie de obstáculos que parecen sentenciar definitivamente a chegada da macrocelulosa. Apenas uns días antes de coñecer o fallo do TSXG, a propia Xunta anunciou o arquivo do proxecto de Altri, motivado principalmente pola negativa do Goberno central a facilitar a conexión eléctrica necesaria e pola exclusión da empresa das axudas dos fondos PERTE de descarbonización. Este anuncio supuxo un punto de inflexión tras dous anos de intensa mobilización social en Galicia contra a planta.

A contestación cidadá foi un dos motores que mantivo o foco sobre as posibles irregularidades do proceso administrativo. Miles de persoas manifestáronse de forma recorrente para denunciar o potencial impacto ambiental que a macrofactoría tería non só na comarca da Ulloa, senón tamén nos sectores produtivos da ría de Arousa debido ao uso de recursos hídricos. A vitoria xudicial de ADEGA reforza a posición dos colectivos sociais, que sempre sospeitaron dun trato de favor normativo por parte de San Caetano cara á multinacional.

Pola súa banda, a Consellería de Medio Ambiente e Cambio Climático optou polo silencio tras a notificación da sentenza. O departamento que dirixe Anxos Vázquez non realizou valoracións públicas inmediatas, limitar a deixar o asunto en mans dos servizos xurídicos da Xunta. No entanto, o Goberno galego aínda dispón dun prazo de 30 días para decidir si presenta un recurso de casación ante o Tribunal Supremo ou si acepta a restauración da protección ambiental nos mapas da infraestrutura verde.

Incerteza na planificación verde

A xurisprudencia citada polos maxistrados no fallo lembra que a potestade de planificación urbanística e territorial non é un cheque en branco para os gobernantes. A sentenza invoca decisións anteriores do Tribunal Supremo que esixen un "plus de motivación" cando se pretende edificar ou desproteger terreos que anteriormente gozaban de salvagardas ecolóxicas. Esta esixencia garante que o desenvolvemento sostible non sexa unha simple etiqueta buxán, senón unha obrigación legal que debe prevalecer fronte a intereses económicos conxunturais.

A resolución non supón a anulación total da Estratexia de Infraestrutura Verde de Galicia, senón unha estimación parcial centrada na protección da zona en litixio. O efecto práctico é que a Xunta debe reverter a desprotección e asegurar que os terreos da Ulloa manteñan as limitacións de uso e as garantías de conservación orixinais. Este mandato xudicial obriga á Administración a reformular a súa xestión do territorio baixo criterios estritamente ambientais, lonxe das urxencias políticas que rodearon a tramitación do proxecto estrela da lexislatura.