Ecoloxistas denuncian por prevaricación á xuíza que trasladou os preitos das eólicas como desexaba a Xunta

O que chegou á Fiscalía Superior de Galicia non é só unha denuncia contra unha maxistrada do máis alto tribunal de Galicia, algo, á fin e ao cabo, moi inhabitual.  É un paso máis dunha longa pelexa político-xudicial que mantén trabado o sector eólico en Galicia desde fai lustros.

Por unha banda, os ecoloxistas  e colectivos veciñais que denuncian operación para desactivar o único freo institucional que estaba a funcionar contra o modelo de implantación eólica masiva en Galicia. 

Son unha vintena de entes da Coordinadora "Eólica Así Non" os que presentaron un escrito ante o fiscal para que investigue si a presidenta da Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (#TSXG), María Azucena Recio, incorreu nun delito de prevaricación —artigo 446 do Código Penal— ao trasladar os litixios sobre liñas de evacuación eólica da Sección Terceira á Segunda, sen modificar as normas de repartición aprobadas en 2023. 

Entre as entidades asinantes figuran ADEGA, CIG, SLG, FRUGA, Amigas dá Terra e máis dunha ducia de asociacións veciñais. Outras se sumarán nos próximos días, din os promotores da demanda.

En fronte, os empresarios eólicos e a Xunta de Galicia, molestos polas ducias de parques eólicos paralizados preventivamente pola Sala do Contencioso do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, entre cuxos maxistrados está Luís Villares, o ex-líder da oposición en Galicia durante a súa etapa de En Marea. Durante anos cargaron e meteron presión contra Villares e a súa Sección Terceira do TSXG, argumentando que as paralizacións cautelares aplicaban un criterio diferente ao doutros tribunais noutras partes de España e que, no fondo, tiña un matiz ideolóxico produto do paso pola política do ex-xuíz. 

A decisión pola que agora os ecoloxistas denuncian prevaricación é a do auto de abril de 2025 da Sección Segunda, que denegou a paralización cautelar das autorizacións da liña eléctrica Campelo-Mesón. Até ese momento, todos os procedementos de impugnación de infraestruturas de evacuación eólica foran tramitados pola Sección Terceira —competente en materia de industria—, que en varias ocasións previas había rexeitado expresamente inhibir a favor da Segunda, precisamente ante as solicitudes da propia Xunta de Galicia e de empresas do sector codemandadas. 

A presidenta da Sala impuxo o cambio por encima dese criterio consolidado, e sen amparo en modificación normativa algunha, entenden os denunciantes.

Para entender a orixe do preito hai que retroceder a abril de 2024. Entón, o Goberno de Alfonso Rueda reorganizou a súa estrutura orgánica para trasladar as competencias sobre enerxía e a tramitación dos parques eólicos desde a Consellería de Medio Ambiente á Vicepresidencia Primeira e Consellería de Economía, Industria e Innovación. 

O obxectivo de fondo dese cambio na Xunta, cren os críticos, era precisamente lograr que os preitos sobre as eólicas xa non recaesen na Sección Terceira —a de Villares, a que viña ditando as suspensións cautelares— senón na Segunda, cuxa presidenta era entón a propia Azucena Recio, unha maxistrada máis proclive ás empresas segundo os ambientalistas. Esta primeira "manobra fracasou": a Sección Terceira negouse a ceder xurisdición pese ao cambio na burocracia da Xunta. 

Todo cambiou este marzo, cando Recio gañou o concurso para a presidencia da Sala do Contencioso-Administrativa fronte ao propio Luís Villares. Recio tomou posesión o 6 de marzo, e apenas unha semana despois asinou un acordo —datado o 12 de marzo— polo que ordenaba o traslado forzoso de Villares desde a sección terceira á cuarta.  A mesma resolución afectaba á maxistrada María Dores López López, tamén da terceira.

O resultado foi o cambio substancial da Sección Terceira: dous dos seus catro maxistrados foron substituídos por xuíces de recente incorporación, sen experiencia nas materias a xulgar, procedentes da cuarta. 

O ARGUMENTO DA "IMPARCIALIDADE" E As súas SOMBRAS

O argumento esgrimido por Recio para xustificar o apartamiento de Villares foi a defensa da imaxe de imparcialidade da Sala, apoiar en que ante o Tribunal Supremo estaban pendentes recursos nos que se alegaba precisamente que Villares non podía xulgar asuntos sobre os que tomara posición pública durante a súa etapa como líder de En Marea. 

A comezos de 2025, o Supremo xa anulara tres sentenzas sobre o Hospital Álvaro Cunqueiro de Vigo por considerar que existían dúbidas sobre a imparcialidade do maxistrado.  Villares, na súa etapa de político, tamén se pronunciou contra algúns parques eólicos. Con todo, este argumento, xa esgrimido en múltiples ocasións polos promotores eólicos para apartar a Villares dos preitos, sempre foi rexeitado pola Xustiza. 

Así as cousas, a asociación Juíces e Xuízas para a Democracia (XXpD) rexeitou de plano o traslado de Villares e a outra maxistrada. A organización advertiu de que a mensaxe que se podía enviar á cidadanía con esta medida "inusual" era que as presións políticas e empresariais conseguiran cambiar a composición da sección, e que o poder xudicial dobrábase "" aos intereses das partes. 

JJpD presentou ademais un recurso de alzada ante o Pleno do CGPJ, denunciando graves defectos de forma nos catro cambios de sección ditados por Recio. O propio Villares recorreu tamén o seu traslado.  Por agora, o CGPJ non tomou unha decisión, aínda que si rexeitou as medidas cautelares que pedían JJpD. 

A Coordinadora xa presentara queixas previas ante a presidencia do TSXG e ante o CGPJ, sen obter resposta en ningún dos dous casos. A denuncia ante a Fiscalía é, nese sentido, a única saída que quedaba, argumentan.