Case nove de cada dez empresas TIC galegas xa apostan polo software libre, con Ourense e Lugo á cabeza

O uso do software libre nas empresas tecnolóxicas galegas segue a súa escalada imparable. O Observatorio dá Sociedade dá Información e a Modernización de Galicia (OSIMGA), organismo adscrito á Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia (Amtega), acaba de publicar o seu informe Ou software libre nas empresas TIC de Galicia. Edición 2024, que confirma que o 86,9% destas compañías conta con algunha solución de código aberto instalada nos seus equipos. A cifra supón un avance de 2,7 puntos porcentuais respecto ao exercicio anterior, cando ese indicador se situaba no 84,2%.

A tendencia á alza non é nova. En 2022, o uso do software libre xa superaba o 84% nas empresas TIC galegas, segundo edicións anteriores do mesmo estudo, o que debuxa unha traxectoria sostida de adopción que agora alcanza a súa cota máis alta. Desde que en 2010 a Xunta de Galicia puxo en marcha o primeiro plan específico orientado ao fomento do software libre, a comunidade conseguiu avances significativos na súa adopción, pasando de taxas de implantación mínimas á situación actual.

Máis da metade das empresas que xa contan con solucións libres avanzan cara a modelos mixtos, segundo recolle o informe: o 57,4% utiliza tanto ou máis software libre que privativo, un indicador que reflicte un uso efectivo e non meramente testemuñal destas ferramentas. Nos servidores, infraestrutura crítica para calquera organización tecnolóxica, o 50,8% emprega maioritariamente código aberto, e o 27,7% faio de maneira exclusiva.

Ourense e Lugo, territorios punteiros

As provincias do interior galego lideran a implantación do software libre no tecido empresarial TIC da comunidade. Ourense encabeza o ranking cun 96,3% de empresas que dispoñen destas ferramentas, seguida de Lugo cun 95,5%. O informe apunta ademais que as empresas con actividade en Galicia pero con sede fóra da comunidade presentan un maior recurso ao software privativo, o que suxire que o arraigamento territorial favorece a adopción do código aberto.

En canto a sectores, as empresas doutros Servizos TIC e de Actividades Informáticas encabezan a dispoñibilidade de solucións libres, superando en ambos os casos o 89% de implantación. As telecomunicacións destacan polo uso intensivo: máis do 80% das empresas dese subsector que xa dispoñen de software libre utilízano de maneira prioritaria fronte ás opcións privativas.

As aplicacións máis estendidas nas compañías galegas son os navegadores de internet, as ferramentas ofimáticas, os xestores de contidos web e os clientes de correo electrónico, todos eles cunha presenza igual ou superior ao 49% das empresas do sector.

Un mercado que tamén oferta código aberto

As empresas TIC galegas non só consomen software libre, senón que tamén o comercializan. O 46,7% destas compañías ofrece produtos ou servizos de software, e case a metade delas —o 46,2%— inclúe solucións de código aberto no seu catálogo. Esta actividade comercial é especialmente intensa nas provincias de Lugo e Ourense, as mesmas que lideran o uso interno destas ferramentas.

Os clientes que apostan polo software libre fano principalmente por razóns económicas: o menor custo é a vantaxe máis valorada, segundo o 80,4% das empresas enquisadas, seguida da capacidade de personalización e da independencia respecto dun provedor concreto. Este último factor conecta directamente co concepto de soberanía tecnolóxica, cada vez máis presente no debate sobre a dixitalización da economía.

Con todo, o informe tamén identifica barreiras que frean unha adopción máis ampla entre a clientela. O descoñecemento da tecnoloxía é o obstáculo principal, sinalado polo 50,7% das empresas. Séguenlle a falta de formación específica, mencionada polo 37,6%, e os problemas de compatibilidade cos sistemas xa instalados, que afectan ao 36% dos casos. Nin a Xunta nin as patronais do sector pronunciáronse de forma específica sobre as medidas previstas para reducir estas barreiras máis aló das actuacións xenéricas da Oficina de Software Libre da Amtega.

Soberanía tecnolóxica como horizonte

O ecosistema TIC galego consolida a súa orientación cara ao código aberto como panca de innovación e autonomía tecnolóxica, segundo conclúe o propio estudo. Galicia conta con 3.108 empresas TIC, cifra que representa o 4,7% do total nacional e que mantén á comunidade na quinta posición estatal en número de compañías do sector, un tecido empresarial que o informe considera preparado para asumir un papel protagonista na transición cara a modelos dixitais máis abertos e independentes.

O informe completo está dispoñible na web de OSIMGA para a súa consulta pública.