Os gandeiros ourensáns marcharán sobre Madrid da man doutros colectivos estatais

Os gandeiros e agricultores ourensáns anunciaron que dividirán as súas próximas mobilizacións entre a Subdelegación do Goberno en Ourense e a gran tractorada convocada en Madrid o 11 de febreiro. A decisión chega tras cinco días de bloqueo na A-52 á altura de Xinzo de Limia, onde máis dun centenar de tractores permanecen desde o pasado xoves esixindo unha reunión cun alto cargo do Ministerio de Agricultura, Pesca e Alimentación.

“Como non temos resposta de ninguén, as dúas opcións son permanecer en Ourense ou arrincar cos tractores cara a Madrid”, explicou Miguel Gómez, un dos portavoces do colectivo. A protesta, que comezou no polígono industrial de San Cibrao das Viñas, foi gañando apoio entre os profesionais do sector primario, cansos, din, de anos de promesas incumpridas e falta de diálogo institucional.

As principais demandas dos manifestantes pasan pola vacinación “urxente” contra a Dermatosis Nodular Bovina, o cumprimento efectivo da Lei da Cadea Alimentaria e o rexeitamento ao acordo europeo con Mercosur, ademais de expresar o seu malestar polos recortes na Política Agraria Común (#PAC). Reclaman tamén que as políticas agrarias europeas adáptense mellor á realidade rural española e galega, onde moitas explotacións familiares atópanse “ao límite da supervivencia”.

Desde a organización, Gómez insistiu en que “a xente está cansada xa de esperar, porque levamos toda a vida traballando en isto”, reflectindo o esgotamento e a sensación de abandono do sector fronte ao que consideran decisións políticas que benefician ás grandes distribuidoras e prexudican ao pequeno produtor.

En paralelo, a Unión de Unións de Agricultores e Gandeiros (UdU) e a Unión Nacional de Asociacións do Sector Primario Independentes (Unaspi) confirmaron a súa unión para organizar unha mobilización conxunta en Madrid o 11 de febreiro, coa participación de “máis de 1.500 tractores e miles de persoas”. O obxectivo, segundo o comunicado de ambas as entidades, é “expresar o rexeitamento do campo ás actuais orientacións das políticas agrarias” e reclamar un cambio urxente de rumbo.

UdU sinalou ademais que convidou as organizacións agrarias Asaja, COAG e UPA a unir á convocatoria, aínda que só a última respondeu para declinar a proposta. A organización convocante ha lamentado que “UPA perdeu a oportunidade de demostrar que o campo está por encima doutras cuestións”, mentres que Asaja e COAG, din, “xa chegarían tarde se quixesen sumar agora”.

Pola súa banda, desde a Subdelegación do Goberno en Ourense lembraron que o pasado 7 de xaneiro, representantes do colectivo xa mantiveron unha reunión co delegado do Goberno en Galicia, Pedro Blanco, quen está “en permanente contacto” co ministro Luís Planas. A administración engadiu que o subdelegado, Eladio Santos, ofreceu celebrar outro encontro posterior “para trasladar as respostas do Ministerio”, pero que os representantes dos manifestantes rexeitaron mantelo.

Con todo, os gandeiros denuncian que esa reunión nunca chegou a concretar e que ninguén con capacidade de decisión deu resposta directa ás súas peticións, o que alimentou o malestar. Aseguran que seguirán concentrados até obter compromisos reais e temen que as actuais políticas poñan “en risco de desaparición a un modo de vida que sostén o medio rural galego”.

O conflito, que adquiriu unha dimensión nacional, reflicte tamén a crecente tensión entre o campo e as administracións, mentres Galicia volve situar no centro do debate a necesidade dunha política agraria máis xusta, sostible e adaptada ao territorio.

Cambios no poder das organizacións agrarias en España

O mapa do poder agrario en España, historicamente debuxado pola tríada clásica de ASAJA, COAG e UPA, está a sufrir cambios cuxas repercusións se empezan a notar o campo galego, onde Unións Agrarias é parte de UPA, o SLG mantén unha alianza con COAG e Fruga está na órbita do nacionalismo galego de esquerdas.

A hexemonía dos interlocutores tradicionais ante as administracións viuse desafiada por dous actores que, con estratexias e orixes distintas, reclaman a súa cota de protagonismo no taboleiro rural: a Unión de Unións e Unaspi. 

A Unión de Unións (UdU) preséntase como a oposición consolidada, o aspirante lexítimo que golpea as portas do Ministerio. Non estamos ante un fenómeno improvisado, senón ante unha organización sindical estruturada e con soleira que funciona como a gran "cuarta vía". Con Luís Cortés como figura visible, o seu perfil é institucional pero combativo. A súa principal reivindicación é democrática: esixen urnas no campo para demostrar que o seu peso real supera ao das organizacións tradicionais en moitas rexións. Actúan como un sindicato ao uso, con capacidade de negociación técnica e mobilización masiva, como demostraron ao levar os seus tractores até as portas da Porta de Alcalá, pero operan baixo a frustración de ser excluídos da mesa de negociación oficial por falta de recoñecemento gobernamental.

No outro extremo do espectro xorde Unaspi (Unión Nacional de Asociacións do Sector Primario Independentes), a cristalización política do estalido social. Se a UdU busca reformar o sistema desde dentro, Unaspi nace do rexeitamento frontal ao sistema mesmo. É a filla directa das revoltas do 6 de febreiro e dos grupos de WhatsApp que paralizaron as estradas á marxe de calquera sigla coñecida. Esta organización aglutina a decenas de plataformas locais e espontáneas que senten traizoadas por todo o arco sindical, incluída a propia UdU. Unaspi recibiu en numerosas ocasións o apoio de Vox.