Belén Rubio, candidata a reitora da UVigo: "Medicamento? En tres anos poderiamos expor unha titulación compartida"

Xa en campaña, despois de moito tempo esperando e preparando este momento. Como chega a esta recta decisiva para as eleccións ao reitorado da UVigo?

Con moitísima ilusión, estamos moi ben. Agora quédanos até o 4 de maio par a ir con moita enerxía. Estamos a preparar as liñas programáticas, dar a coñecer o equipo e presentarlle á xente o programa. Niso estamos.

Nas últimas semanas houbo un goteo de anuncios por parte da túa candidatura. Vexo que estás a conformar un equipo con moita experiencia e, sobre todo, con moito percorrido dentro da universidade, non?

Estou moi satisfeita co equipo que teño. Efectivamente é un equipo que ten coñecemento da universidade, que ten experiencia. Somos un equipo moi cohesionado e creo que enfocamos as novas vicerrectorías que levamos, dúas vicerrectorías que non existían, xusto para mellorar a universidade, para pensar nunha universidade de futuro e naqueles aspectos nos que cremos que hai que facer máis incidencia. Que son, por unha banda, a transformación dixital para mellorar todos os procedementos, tanto a nivel de xestión dentro da universidade como tamén a nivel de novas tecnoloxías para aplicar á docencia, á investigación e para o futuro en xeral.

A outra parte vai un pouco máis orientada cara ao que se denomina Vicerrectoría de Economía, Estratexia e Emprendimiento. Está un pouco pensada para fomentar a relación tamén coas empresas e, mesmo, buscar novas vías de financiamento para a universidade, a través de mecenados, da relación con empresas ou doutro tipo de procedementos que permitan esa captación de fondos. Esa é un pouco a diferenza en canto ao que se refire a vicerrectorías. Do resto, máis ou menos concuerdan co que viñamos tendo na universidade. 

As eleccións da Universidade de Santiago (#USC) foron a antesala deste proceso no que se atopa hoxe Vigo. Saíu elixida Rosa Crujeiras. É a primeira muller reitora nunha universidade galega e poida que pronto non sexa a única. Cres que nos atopamos nun momento decisivo para romper certos teitos de cristal e de transformación dentro das universidades galegas?

Houbo un cambio. Iso non só a nivel das universidades galegas, senón que houbo un cambio nos últimos anos e pasamos de non haber ningunha, porque practicamente non había ningunha, agora si podemos dicir que a nivel nacional debe de haber 10 ou 12 reitoras. Creo que é unha boa ocasión, pero non por ser muller. Creo que neste caso o que hai que ter é unha igualdade real e efectiva, e pensar si a persoa, as mulleres neste caso que nos presentamos á candidatura, temos a experiencia e o coñecemento para dirixir ou gobernar unha universidade. Iso é o que hai que pensar, non si somos muller ou si somos home. Creo que esa é a cuestión principal.

"HAI COUSAS QUE SE PODEN MELLORAR"

Vés do actual equipo de goberno e xa dixo nalgunha ocasión que Reigosa “deixou o listón moi alto”. Será preciso romper co modelo anterior ou a túa candidatura é unha continuidade do traballo feito nos últimos anos e da folla de ruta marcada polo H2040 hai xa unha década?

Hai un aspecto no que nós imos seguir traballando nesa dirección e é un proxecto orientado ás persoas. O modelo de universidade que nós queremos sitúa como núcleo principal ás persoas; esa é a idea da que naceu o H2040 e ese era o obxectivo. Nós pensamos un pouco en reorientar máis a universidade cara a unha universidade máis aberta, máis innovadora, máis sostible e centrada nas persoas.

Hai aspectos que creo que se fixeron moi ben neste período e non ímolos a cambiar: na promoción do profesorado, na igualdade, na diversidade... en moitos deses aspectos fixéronse cousas ben. Pero tamén somos capaces de recoñecer que hai cousas que se poden mellorar e organizamos todo o programa pensando nese futuro e nesas cousas que podemos mellorar, en que estamos nunha etapa diferente. Dalgunha maneira, a etapa anterior xa se pechou.   persoas e enfocaremos o goberno de modo diferente.

Xa levas moitas semanas confirmada como "futurible" para ser a próxima reitora. Neste tempo imaxino que se che achegou moita xente a conversar sobre a realidade da universidade. Nese proceso de escoita, descubriches algunha problemática que non tiñas no programa e que incorporaches ao sentila recorrente por parte da comunidade universitaria?

Moitísimas! A verdade é que fixemos o programa por mor de escóitaa coas persoas. Non sei con cantos colectivos reuninme, hai pouco tivemos un debate co colectivo do Persoal Técnico, de Xestión e de Administración e Servizos e comentáballes que me reuniu con todos os colectivos, practicamente. E o mesmo fixemos con todos os equipos de decanatos e equipos directivos de todos os centros e escolas da universidade, reunímonos con algunhas delegacións de estudantes, con grupos de investigación... En case todos atopamos algunha cousa que había que incorporar ao programa, algunha queixa que detectabamos en procedementos ou en infraestruturas. Construímos o programa baseado nesa escoita activa. Ese foi o modelo co que conformamos o programa e creo que esa é unha boa maneira. Queremos gobernar fundamentalmente con diálogo e con escóitaa das persoas. Reunímonos con colectivos de axudantes, de persoal laboral (PPL), con titulares, con catedráticos, con asociados... con todos.

E estudantes, imaxino.

Si, si, con varias delegacións, con estudantes do programa de maiores tamén nos reunimos, tanto en Ourense como en Pontevedra como en Vigo. Creo que fixemos máis de 60 ou 70 reunións con todos eles. Foi un traballo intenso, pero moi bonito. Teño a sensación de que coñecín moito mellor á universidade nestes días de percorrer e de falar directamente coa xente preguntando: "Que falta? Que botas en falta? Que cres que non está ben? Que cousas mellorarías?". Nese proceso aprendemos moito.

"ATÉ DENTRO DE TRES ANOS NON HABERÁ NINGÚN MOVEMENTO"

Cando falamos o pasado mes de outubro, o acordo por Medicamento non se pechou aínda. Por aquel entón dicíame que a facultade de Medicamento chegaría a Vigo “de forma natural”. Co acordo na man, a facultade pode chegar, pero polo menos non de forma inmediata. Que valoración fas do acordo?

De forma inmediata desde logo non, porque, entre outras cousas, estes procesos adoitan ir máis amodo do que un espera. En principio, a idea é que o ano que vén empezo aquí 5º de Medicamento e, si todo vai ben, até dentro de tres anos non haberá ningún movemento. Si houbese algún problema, e nós comentámolo tamén no seu día, temos preparado o plan de estudos, polo si ou polo non. Non creo que iso ocorra, porque creo que Rosa Crujeiras ten moi claras as ideas e, aínda que ela considera que o acordo podía ser mellorable ou hai algún aspecto que non lle gusta, polo menos o que conversei con ela nalgunhas reunións di que ten pensado respectar o acordo. 

Dentro de tres anos veremos como evoluciona a universidade e como vai a titulación con ese modo compartido. Mesmo poderiamos expor unha titulación compartida ou ben expornos unha facultade nova e un grao novo aquí na Universidade de Vigo. Pero iso ocorrerá máis ou menos dentro de tres anos. De momento temos outras cousas nas que enfocarnos.

Máis aló de Medicamento vemos como o mundo onde se está empezando a tecnificar cun alto nivel de especialización en campos novos, penso en robótica, penso en intelixencia artificial… Hai sobre a mesa propostas para a apertura de novos graos e másteres na Universidade de Vigo?

Nós xa temos a titulación do grao en Intelixencia Artificial, que ademais xa está na Universidade de Vigo. Ademais, é un grao que é compartido entre as tres universidades. Si que o futuro vai un pouco por aí. Mesmo se cadra en posgraos, seguramente haberá que pensar niso. 

A pasada semana o estudiantado mobilizouse contra o proceso privatizador do sistema educativo en Galicia, que se agudizou coa apertura da Universidade Abanca. Para o futuro está encima da mesa o plan de CESUGA para abrir a Universidade Emilia Pardo Bazán, que sería a segunda privada en Galicia. Que futuro espéralle ao públicas si comezan a florecer esta clase de iniciativas?

Agora hai un novo decreto que esixe unhas condicións para que se poida abrir unha universidade.

E, de feito, a de CESUGA non tivo un respaldo positivo por parte do Ministerio no seu informe.

Aí está. O Ministerio hai uns meses lanzou un decreto no que esixe unha serie de condicións para que se cree unha universidade. Entre outras o número de alumnos, que haxa un determinado nivel de investigación e outras condicións. Non se pode crear de calquera xeito, vai ser moito máis difícil. Creo que aí as universidades públicas temos que seguir insistindo en facer as cousas ben para que poidamos seguir apostando por esa universidade pública, unha universidade plural, inclusiva, igualitaria… Iso temos que tentar, gañar a batalla ás privadas. Porque nalgúns deses aspectos, sobre todo no ámbito da investigación, non van ser capaces de cumprilos. Teñen que pasar todos os procesos tamén de acreditación. Desde logo, favorecer non nos favorece, evidentemente.

Nese ámbito, como vicerreitora de investigación, imaxino que terá moito que dicir. Cara a onde debería camiñar a Universidade de Vigo neste ámbito? Que os centros de investigación alcancen a valoración María de Maeztu é o obxectivo prioritario?

Ese sería un obxectivo moi importante, non? En calquera caso, que os centros crezan e que permanezan sendo centros CIGUS, seguir potenciando non só porque alcancen a María de Maeztu, senón seguir potenciando a investigación nos centros de investigación porque son as liñas nas que somos fortes e somos o ámbito no que somos fortes. E iso vainos a permitir que a Universidade de Vigo sexa recoñecida pois por robótica, por cuántica, por fotónica, por biotecnoloxía, por oceanografía... por aspectos nos que a Universidade de Vigo ten potencia, ten potencial, ten investigación e ten transferencia. E nese sentido, que sexamos unha universidade atractiva para que poida vir talento á nosa universidade porque temos esas fortalezas.

VIVENDA E NECESIDADES

Tiveches oportunidade xa de falar cos gobernos de Vigo, Pontevedra e Ourense e ver cales poden ser as liñas de actuación ou a colaboración coas administracións públicas nese sentido?

Co alcalde de Vigo si que estiven, falei con el e teño moi boa relación con Cabaleiro. Falamos dalgúns aspectos nos que temos algunhas necesidades, tanto no ámbito de residencias, como no ámbito do transporte, seguimos aí con esa idea de acabar montando esa Cidade do Mar na ETEA...temos moitos temas pendentes. 

Tamén estiven co alcalde de Ourense, falamos un pouco do tema do ‘topo’, do soterramento que queremos facer de Otero Pedrayo, e mesmo de revitalizar un pouco a vida interior da cidade con máis residencias ou buscar algún tipo de facilidade para alugueres para os estudantes no centro. Non só no campus, que alí xa temos unha residencia, senón pois tentando fomentar máis a vida no centro da cidade. A Lores tamén o coñezo ben. A verdade é que sempre nos apoiaron os concellos e creo que imos seguir mantendo esa relación cordial e ese apoio con cada un deles.

Menciona un aspecto fundamental como é o dos alugueres, un dos asuntos nos que seguro será dos principais na campaña. A vivenda é hoxe un elemento que marca a diferenza en moitas familias para que os mozos e chicas poidan estudar ou non unha carreira universitaria. Pode a Universidade de Vigo participar nesa crise habitacional que tamén afecto ás cidades onde ten campus?

No programa contemplamos esa posibilidade de construír residencias. En realidade, pensamos en Vigo cidade e tamén no campus de Pontevedra e no campus de Ourense. Iso témolo bastante claro, esa idea das residencias nos tres campus. Ademais diso, o que pensamos é que, ademais de construír esas residencias, que despois poidamos facer algún tipo de bolsa para aquelas persoas que teñen problemas económicos e que, dalgunha maneira, ninguén quede sen estudar si quere vir á Universidade de Vigo. Que ninguén quede sen facelo por motivos económicos. Vinculada á creación de residencias na universidade, que teñamos un número de prazas destinadas a esas bolsas para persoas con necesidades económicas. 

Con tres campus hai que dirixir as miradas a moitísimos aspectos e necesidades. Máis aló da cidade de Vigo, cales serían as principais urxencias para Ourense e Pontevedra?

Evidentemente todos os campus son importantes, porque a universidade está constituída polos tres campus. O certo é que temos certos problemas das infraestruturas, dos edificios, que moitas veces son xa envellecidos e precisamos, dalgunha forma, melloralos, mellorar as infraestruturas nos tres campus. No caso de Ourense temos a idea de facer algún anfiteatro para que poidan tamén estar os alumnos, ademais do soterramento que mencionei de Otero Pedrayo. En Pontevedra cremos que a prioridade, sobre todo, son as residencias. 

No campus de Vigo, queremos pór algúns espazos de lecer con zonas para que poidan estar os estudantes, con mesas e cadeiras, e que poidan facer un pouco máis vida e máis actividades no campus.