Maite Flores: "Nin me financia nin me avala o PP, e que iso dígao precisamente a outra candidatura..."

Entramos xa na recta final tras moitas semanas de campaña. Que sacou en claro deste tempo e como chega a esta recta final?

Fixemos unha avaliación que non pode ser máis que positiva da primeira rolda. O noso obxectivo era estar aquí, nesta segunda rolda. Sabiamos que, con xente de base da universidade, sen estar apoiados por ningún exrector, como creo que se supón, nin polo reitorado actual tampouco, nin sequera levando detrás a ningún partido político, como sucede na outra candidatura…partiamos con moitas cousas desfavorables, pero si fomos sentindo que creciamos e iamos de menos a máis, e que cada vez había máis xente que confiaba no noso proxecto, nas nosas traxectorias, no noso equipo tamén. Non podemos facer máis que agradecerlles realmente que confiasen en nós e que nos desen a oportunidade de estar aquí. Queríase un cambio nesta universidade e agora tócalle á comunidade universitaria elixir quen quere que lidere ese cambio.

E en relación a ese cambio, cal ou cales son as diferenzas entre a súa candidatura e a de Rosa Crujeiras?

Temos moitas diferenzas. Cando queres confrontar ou comparar unhas cousas con outras, podes comparar candidato. As nosas traxectorias están aí e, sen ánimo de ser presuntuoso, a xente pode mirar de onde vimos cada unha. Somos dúas candidatas con moitos méritos, con idades parecidas, que tamén dá máis posibilidade de comparar polo tempo acumulado na institución e ver que traxectoria fixemos cada unha. Aí déixoo. Cada un pode mirar como chegamos até aquí cada unha.

Despois, están por comparar os grupos que integran realmente a candidatura. Temos unha candidatura de xente moi cohesionada, xente de base, cun compromiso claro instituciona. 

Traballamos un grupo de xente amplo, de máis de 30 persoas, para saber que queriamos como universidade. No momento en que iamos presentar candidatura funlle pedindo a algúns deles que se incorporasen ao proxecto, e agradézolles tamén que dean ese paso á fronte. Ninguén se subiu á candidatura porque fose levar un posto, e iso quere dicir que nos representa a todos por igual. Non nos subimos á candidatura porque queriamos pornos unha medalla, senón porque queremos traballar por un modelo de mellora na universidade.

No caso da candidatura do meu rival, é unha suma de persoas que, a min paréceme, xa tivo os seus problemas na primeira volta e outros que, seguramente, aínda lle acaben por saír. É un pouco un Tetris ou unha compensación na balanza para sumar de moitas forzas. Está a verse que hai moitas diferenzas entre un grupo de traballo e outro. 

E, por suposto, está o programa. Hai tres partes nas que se debe confrontar, con accións moi diferenciadas. Temos moi claro que universidade queremos ter: unha universidade que sexa un avance, que achegue, que vaia por diante da sociedade. Queremos unha universidade que sexa un espazo libre de violencias, onde se respecte a decisión de todos. Por iso non nos gustaba estes días precisamente o caso do noso compañeiro, o profesor Míguez, aínda que non compartamos a súa visión do que é a sociedade ou como deberiamos de actuar, que o ataquemos pola súa liberdade de expresión é algo que penso que deberiamos evitar. Temos que ser unha universidade na que nos respectemos uns a outros. No noso programa lq internacionalización é algo fundamental que ten que ser un eixo da nosa da nosa sociedade. Con todo, por exemplo, no programa de Crujeiras, vese máis como un intercambio de alumnado. Temos que facer titulacións conxuntas, temos que apostar por atraer talento, porque nosos egresados volvan dar valor á nosa universidade, polo que acuñamos como unha marca de USC Global.

Outra das cousas que ten que cambiar na nosa universidade, se queremos deixar de ser ese elefante pesado que traballa na administración, é actualizarnos. E non só é dixitalizar certas cousas, como está esbozado no programa da miña compañeira, senón que temos un plan total. Para iso, temos que investir nesa parte, temos que facer boa definición de variables, protocolos, bases de datos… Non vai ser cousa dun día, pero está claro que non podemos traballar tanto de forma manual como estamos a facer agora mesmo. E, se non nos actualizamos, imos estar mortos, porque aínda que somos unha universidade con máis de 500 anos, ao final o éxito non se herda, senón que pode ir apagando. Corremos ese risco. O talento, se non o coidamos. corremos o risco tamén de perdelo e de que fuxa. Iso temos que evitalo. Temos moitas diferenzas realmente respecto ao programa.

Este proceso de actualización sería posible nunha única lexislatura?

Imos facer un programa de como quereriamos a nosa universidade a dez anos vista. Neste ano xa temos orzamentos prorrogados, temos que ver si, cando se chegue realmente a rectoría, dá tempo a cambialos e a modificalos. Hai que constituír o Claustro e demais, pero, se dá tempo, poderiamos comezar máis rapidito. Pero si non, en calquera caso, temos que comezar a traballar para facer unha planificación. Se non nos fixamos obxectivos de onde queremos chegar e non facemos unha planificación gradual para chegar aí, pode verse como algo moi complexo, que é o que se veu facendo até agora nos últimos 12 ano. Se o deixamos pasar, imos ter un problema a futuro e vainos a pasar factura esta decisión.

Teño moi claro que temos que actualizarnos e que temos que dixitalizar. Por unha banda, temos a IA, que xa está máis que implantada na sociedade e nós tamén temos que facelo. Non podemos estar de costas á IA, pois chegou para quedar. Temos que facer formación do persoal para axudalo a actualizar e que vexa o valor de empregala. Pero tamén temos que facelo na administración: administración electrónica, facer definición de bases de datos… Moita carga burocrática que temos agora vén dada pola pola ausencia de actualización nos sistemas, Fanse moitísimas cousas manuais e é un erro. Non podemos consentir que a nosa universidade siga indo a manivela no canto de nun tren de alta velocidade.

"NON TERIAMOS QUE VIVIR ESO NUNCA"

A súa campaña non foi sinxela e non estivo exenta de polémicas. Primeiro polo comentado peche de campaña e os bulos que circularon sobre o evento; despois, polas declaracións sobre si a súa campaña estaba financiada polo PP e a Xunta. Como viviu esa crise?

Se tivese que porlle un calificativo sería ‘decepción’. Na comunidade universitaria non teriamos que vivir iso nunca. Temos que ser un exemplo e un referente. Sei que as redes van soas, pero, dalgunha forma, cando as cousas non son aleatorias, non xorden espontaneamente, senón que ves que van dirixidas nun momento por xente que rodea a contorna dunha candidatura… O mínimo que se pode pedir é que a persoa que lidera esa candidatura pare ou mande unha mensaxe para parar todo iso. Houbo moitos bulos, como o das residencias universitarias, que se as ía a privatizar. Eu traballo na universidade pública, formeime na universidade pública e traballo pola universidade pública, por garantir a equidad entre a xente que ten diferentes procedencias e temos que darlle igualdade de oportunidades a todo o mundo. Creo firmemente nisto. Nunca dixen nada noutra dirección. 

Calquera pode ver a quen non critican precisamente nunca eses catro perfís de redes que están máis activos. Se cadra, se non o paras, é porque pensas que che beneficia, pero, en realidade, o que estás a facer é darlle aire. Nunca tería que pasar e chegar ao terreo persoal como se chegou nos últimos momentos, tanto no momento de campaña de reflexión como o propio día das votacións é algo que nunca pensei que puidese seuceder.

Un día, cando cheguei á miña casa e díxenlle por primeira vez ao meu marido, hai case tres anos, que me ía a presentar a reitora, el díxome: “Maite, é política”. Eu convencino e díxenlle: “Non. Non é política. No mundo académico somos moi diferentes, é outra cousa. Trátase de pór en valor e facer avanzar unha universidade”. Estes días pasados, precisamente cando lle afectaban tamén a el os comentarios e demais, dicíame: “Agora podes constatar que isto é política”. 

Critico que se me puxo intencionadamente que vou financiada polo PP, porque non é certo. Eles non motivaron a miña candidatura e por suposto que non me financian a campaña, nin a moveron, nin a avalan, nin nada semellante. E, precisamente, que isto dígamo unha candidatura que vai avalada por unha conxunción entre outras forzas políticas e que o poñan así tan dirigidamente, tamén o critico. Porque a universidade non pode ser política ao uso. Outra cousa é que cada un de nós teñamos a nosa ideoloxía. Pero eu non lle preguntei a ninguén dos que conforman o meu equipo a quen vota, e non me interesa. O que sei é que teño un compromiso pola universidade, igual que o deles, que é traballar, non para favorecer eles, senón ao servizo da universidade e conseguir que a universidade avance e fágao a bo ritmo. Nós garantimos que non imos facer unha universidade acomodada, senón que avance a un bo ritmo. Somos a candidatura que vai apostar por iso.

Hai pouco dixo que nalgúns casos cruzáronse liñas do "plano persoal e familiar", falando mesmo dunha presunta manipulación de notas para favorecer á súa filla, e que estes feitos poderían ser constitutivos de delitos. Exponse acudir á vía xudicial? 

Se observastes un pouco a miña traxectoria na primeira campaña, ata que pasaron as votacións e vimos que a comunidade universitaria dábanos ese soporte para estar aí, nós decidimos centrar o foco no que queriamos, que era estar nesta segunda volta. Xente que me rodeaba dicía que tiña que denuncialo, pero eu insistía en non perder o foco. Temos que traballar. Sabiamos que non o tiñamos fácil porque había moita xente na nosa contra: non estabamos apoiados polo equipo de goberno actual, non estabamos apoiados polo equipo de Viaño para volver coller forza e volver ao poder... Sabiamos que tiñamos moito que traballar e non quería abrir o foco.

Con isto quero dicir que, se o viron, non fixen ningunha declaración en contra, excepto o día que lles pedín ao comezo dun debate que parásemos xa polo tema da Sala Capitol. Quen podía estar a vender de forma masiva en redes que eu ía ser unha reitora que ía a emborrachar ao estudiantado? Recoñecer o que fai o noso estudiantado, que salgue e divírtese en ambientes totalmente sans... Alí non se ían a pagar copas, sobre todo porque as consumicións as iamos a ter que pagar a escote entre todos os que estabamos no equipo. Quixen parar iso. Pero, máis aló, nós non entramos aí, porque queremos facer ver á comunidade universitaria a diferenza entre quen mete o lodo e quen se ten que defender del. Eses eramos nós. Nós non metemos lodo contra ninguén e non nos facemos ningún favor metendo lodo nunha comunidade universitaria que debe ser referente.

Confrontemos programas, confrontemos ideas, confrontemos equipos, pero sempre cun punto de vista crítico, construtivo e desde a educación, e non isto que sufrimos. Despois, si que foi certo que, ao final, dei esa rolda de prensa, xusto antes de empezar esta campaña, precisamente para dicir: "Houbo isto, paremos isto, imos comezar unha segunda fase na que será moi importante que a comunidade vexa que queremos facer". Porque é certo que houbo moita xente que votou á candidatura de Rosa Crujeiras porque quería un cambio. Eles eran os que viñan do equipo que gobernaba antes con Viaño e que tiñan máis músculo; querían apostar facendo voto útil. Pero nestes momentos xa sabemos que estamos dúas candidatas, que somos as dúas de ciencias, con moitas diferenzas entre nós e a comunidade universitaria está nun punto de partida novo, onde realmente temos un novo partido por xogar e as remontadas si que pensamos que son posibles.

A campaña de Rosa Crujeiras tampouco está a ser fácil debido á polémica ao redor das publicacións do catedrático Luís Míguez, que ía ter un papel importante na súa candidatura. Vostede afirmou que ela estaba "a xogar ao agocho" con Míguez. Cre que aínda quedan explicacións por dar?

Pedinlle que aclarase cal era a posición que tiña o profesor Luís Míguez nestes momentos. Nós non tivemos nada que ver con estas publicacións que se fixeron sobre un blog que era de fai máis de 20 ano. Nin sequera lin o que alí puña. Todos sabemos quen é Luís Míguez: é unha persoa que traballa moi ben, que traballa de forma moi rigorosa no seu ámbito, pero tamén sabemos que as ideas que ten van un pouco nesa liña. Rosa traballaba con Luís Míguez desde facía moito tempo, estiveron a traballar para presentar na reelección de Antonio López, pero non conseguiron chegar a bo porto para presentar unha candidatura. Non o coñeceu onte. Toda a comunidade universitaria coñecémonos un pouco e sabemos quen é cada un de nós.

Entón, cando ti decides que che achega ao equipo e despois descártalo desa forma, cesándoo cando el en realidade di que se está apartando, e sinalándoo así tan marcadamente, sabendo que, en realidade, amárgaslle un pouco a vida futura, tamén lle critico que o descartase deses modos. Porque, volvo dicir: eu non comparto as ideas de Luís Míguez, por suposto, pero iso non quere dicir que o teña que censurar. A liberdade de expresión na universidade é unha das cousas polas que temos que avogar.

En calquera caso, esas declaracións tan contundentes, contrarias ao colectivo LGTBI, deberían ter cabida na universidade amparadas pola liberdade de expresión?

Non, non teñen que ter cabida amparadas pola liberdade de expresión. Non estou a dicir iso. O que quero dicir é que a censura por censura non ten moito sentido. Agora mesmo ao colectivo LGTBI temos que darlle normalidade. Se me preguntas cantos estudantes aos que lles dei clase nos últimos anos pertencen a este colectivo, diríache que unha ampla maioría. Precisamente por iso temos que darlles normalidade, non temos que tratalo como algo estraño ou algo especial que está a suceder.

O que lle recriminaba eu a Rosa é que non temos claro si na súa candidatura vai estar ou non vai estar. Porque non podes vender unha cousa cando vas levar outra. Entón, que aclarase antes das eleccións, porque prefería que non que unha vez saíse votada volvese subirse realmente á candidatura. Non podemos estar a vender que imos a blindar o feminismo, a defensa dos colectivos LGTBI e demais, e despois meter na miña candidatura a unha persoa que está en contra disto. Se eu deixo que, na liberdade de expresión de cada un, esta persoa maniféstese, despois o que teño que decidir é si quero que me acompañe no que quero que sexa un modelo de universidade ou non. Esta é a decisión e a explicación que lle pedía a Rosa que fixese. Non podemos estar a vender unha cousa e en realidade estar a pensar outra. Nunca fun de dicir que si a todo, nin sequera en campaña electoral. Entón, eu, cunha idea que non comulgo, aínda que a respecte, non a sumaría nunca a unha candidatura. 

VIVENDA E PARTICIPACIÓN ESTUDANTIL

A pesar das polémicas, chega a esta segunda volta con moitos apoios. Unha das lecturas posibles é que ambas as candidaturas son de mulleres dunha mesma xeración, máis novas, que quizá viven máis de cerca certas realidades da academia. Cre que inflúe tamén esa substitución xeneracional que vostede mencionou nalgunha ocasión?

Temos idades moi parecidas, as dúas de ciencias, pero temos traxectorias moi diferenciadas. Eu pertenzo xa a un grupo de xente que apostou pola universidade nun inicio, xente cun carácter investigador con perfís non soamente en ciencias experimentais ou da saúde, senón que tamén en humanidades e ciencias sociais, xente que apostamos por un liderado claro, estivemos no estranxeiro, volvemos como captación de talento novamente, e fomos aos poucos dando pasos e tomando o liderado en diferentes estadios.

Sempre digo que a universidade non ten que estar soamente dentro das nosas murallas, precisamente porque liderei cousas moi importantes. Estiven na presidencia da Sociedade Europea de Óptica, tamén na Sociedade Americana de Óptica, agora mesmo son vicepresidenta da Sociedade Española de Óptica, fun a primeira muller que liderou o Comité de Optoelectrónica en España, que integra a todos os enxeñeiros e ademais aos físicos que traballamos no mesmo campo... Somos mulleres que lideramos certas cousas. No meu caso capitaneei moitos barcos, sei da miña capacidade de liderar e a xente que me impulsou a que me presentase a reitora coñece como traballo, saben que son unha persoa empática, que me gusta traballar conxuntamente, gústame dialogar moito, escoitar, pór en valor e dar valor á xente que está a traballar. Hai moito compromiso institucional, por sorte, en todas as integrantes e os integrantes da universidade, tanto no persoal técnico, administrativo e de servizos como no profesorado.

E suma a isto tamén que sempre estiven convencida de que o núcleo da universidade é o estudiantado, porque nós traballamos para o estudiantado, precisamente para forxar xente de futuro nunha sociedade que nos permita avanzar. Estiven á fronte de moitas situacións, non soamente na comunidade universitaria, senón fóra das nosas portas. Por iso vexo que é tan importante a internacionalización e pór á nosa universidade fóra. 

Son referente como muller fóra. Por sorte cada vez temos máis mulleres que son referentes en ciencia. A min coñéceme máis xente en Europa, Estados Unidos, en diferentes sectores no meu campo. Levamos moitísimos anos traballando, eu en particular cun grupo de xente para facer divulgación e para facer esa concienciación de que o papel da muller é cada vez máis relevante, indo dar charlas aos colexios, simplemente por darlle naturalidade e mostrar que nós somos mulleres referentes, que traballamos en ciencia e que para as nenas, que son as que teñen que ir aos poucos vendo iso como normal, que poden ser como ou moito mellor que eu no futuro. O orgullo de calquera mestre é que os teus pupilos che superen. Cando me chegan os que foron os meus estudantes de doutoramento e agora están a ocupar altos cargos en postos de dirección por toda Europa, sinto moi orgullosa. Iso paga máis que o diñeiro, aínda que todos teñamos que comer.

Neste tempo de escoita, que lle trasladaron profesores e estudantes? Descubríronlle algunha proposta ou aspecto que quizais non consideraba e que agora ve como algo central? O propio Consello de Estudantes denunciou durante a primeira volta que sentían "nun segundo plano".

Descubrín algunhas cousas. Teño moito contacto co estudiantado porque me preocupa moito. Ás veces que fago máis tutoría psicolóxica que de física, porque eles ven en min a alguén en quen apoiar, que podo dar consellos un pouco máis aló da parte humana, non soamente no plano académico. Chegaron moitos estudantes a min, moitísimos, facéndome diferentes tipos de propostas. Comulgo no que din: agora mesmo a súa participación é baixa, non lles estamos facilitando espazos de convivencia que antes si se facilitaban. Niso temos moito por mellorar.

Eles facían solicitudes por participar, por exemplo, nas residencias. Temos moito por mellorar e temos que garantir que noso estudiantado poida acceder ás titulacións e aos estudos, que non sexa unha barreira o non ter onde aloxar. Algunhas das súas propostas témolas máis que recollidas. Unha das solicitudes máis recorrentes foi ter unha semana de descanso entre o primeiro cuadrimestre e o segundo cuadrimestre, cando moitos deles tómanse a súa semana de descanso pola súa conta. Non é difícil. Tratemos de escoitalos, de encaixar un pouco as súas necesidades. Haberá cousas nas que non teñan razón, haberá foros de debate, por suposto, pero hai que darlles un pouco máis de representación e de escoita, habilitando canles directas, mesmo dentro dos vicerreitorados habilitar algún posto de asesoría no que sexa un estudante, que eles poidan elixir, para que participe connosco. Facemos para o estudiantado un proxecto global onde a participación, a convivencia, os deportes, a cultura, non os podemos vender como un "extra", porque non ten que ser un extra, senón algo que vaia de base e que se garanta no noso proxecto.

Vexo que a vivenda segue sendo unha preocupación de todos. Cando falamos hai un mes, comentoume que unha das súas propostas en materia de vivenda era a creación dun servizo que canalizase e inventariase a oferta de pisos, unha suxestión interesante e que parece sinxela de aplicar. Tras as conversacións coas administracións, ve máis claras as posibles solucións ou ferramentas para paliar esta crise?

Nas reunións que tivemos cos Concellos e coas Deputaciones atopei moita base para o diálogo. Todas as administracións somos máis que realistas, sabemos que non podemos afrontar o problema da vivenda de forma illada e independente, pero o que si que podemos facer é traballar conxuntamente. Debería de ser un foro de futuro, no que poidamos sentarnos. Insisto na autonomía universitaria da política e das administracións para poder sentarnos á mesa en igualdade e pór sobre a mesa as necesidades duns e doutros, ver que podemos ofertar uns, que podemos facer os outros, e como conxuntamente podemos traballar para mellorar a vivenda do estudiantado.

Hai medidas a curto, medio e longo prazo, pero si non pos un obxectivo a longo prazo con cousas que cres que deberían de estar feitas, aínda que sexas consciente de que non se poden facer en dous anos, nunca vas chegar a eles. Hai que pór obxectivos. Cando no seu día cando vendemos o hospital antigo, que poderiamos decidir transformar en vivenda, desas decisións temos que recoller a situación que temos agora. Ás veces son decisións que marcan puntos de inflexión e que despois outros temos que recoller. Teríanse que dar explicacións de por que se tomaron unhas decisións e non outras, sobre todo sabendo que nós xa tiñamos nese momento o problema da vivenda, aínda que non como o de hoxe, onde hai que considerar o papel dos pisos turísticos e demais.

Hai uns días a universidade tamén foi noticia, aínda que de forma colateral, despois de que estudantes dunha residencia universitaria de Lugo denunciasen a presenza de vermes na súa comida, sinalando que non era un feito illado. Trátase dunha residencia privada, pero, pode a USC intervir dalgunha forma neste tipo de casos?

Si, podemos. De aí a proposta para canalizar eses ofrecementos. Os nosos estudantes son moitos e a sociedade ofrécenos pisos. E fan falta pisos de vivenda digna. Hai que garantir ao noso estudiantado que os sitios que se van a ofertar son sitios cunha certa calidade, aplicable tanto á vivenda privada como a residencias privadas. Non calquera cousa pode ser cualificada como vivenda digna, porque vemos ás veces sitios que realmente sería dubidoso que se puidesen cualificar como habitables. O mesmo para residencias: unhas medidas básicas, garantistas de hixiene, de bo servizo, e que, por suposto, inclúen que non haxa vermes na comida.

O FUTURO PASA POR LUGO

Esta semana deuse a coñecer a "luz verde" da Xunta ao novo convenio da USC para o desenvolvemento da especialización do Campus Terra. Como recibe esta noticia?

Recibímola ben. O financiamento que vén da Xunta para o Campus Terra é algo importante. O Campus de Lugo ten que desenvolver, é un valor para a nosa universidade e aínda ten moito por avanzar. Levamos no programa unha parte moi ampla desenvolvida directamente para o campus de Lugo, porque cremos que temos que prover moitas instalacións, moitos servizos que agora mesmo están infradotados e temos que melloralos. Un estudante da USC debería de ter os mesmos servizos nunha cidade e outra. 

O que nos gustou é negociar ese financiamento unha vez que chegásemos ao Reitorado, pero entendo que os tempos son os tempos e hai cousas que non se poden parar e esta é moi positiva, que se aposte por Lugo para mellorar o Campus Terra. En Lugo non levan 500 anos as instalacións universitarias como en Santiago e aínda senten a diferenza entre o que era ter universidade e non tela. Se cadra en Santiago precisamente isto é algo que é un pouco máis difícil de ver porque sempre vivimos nunha cidade que tivo a universidade incorporada e non sentimos esa diferenza. Pensemos agora que retiramos a todos os universitarios da cidade de Santiago e non o imaxinamos porque sempre foi cidade universitaria. É un valor e esa aposta que fan as administracións pola universidade temos que traballala para dicir que ofertamos como universidade, que nos estamos abrindo e tamén para trasladar as nosas necesidades.

Outro tema que suscitou polémica foi o futuro do Hospital Veterinario Universitario Rof Codina. Cal é a súa folla de ruta con respecto a este centro?

Tiven unha reunión recentemente no Rof Codina, precisamente porque algúns dos bulos dicían que eu ía pechar o hospital veterinario. A nosa Facultade de Veterinaria é un dos nosos buques insignia. Hai poucas universidades que teñan facultades de veterinaria pública, nove en total, e a nosa é unha das mellor situadas, cun selo de excelencia que garante calidade a nosos egresados. E forma parte disto o Rof Codina, que conta con xente moi comprometida, que dá servizo todos os días do ano. Estiven reunida con eles para ver que reforzos hai que facer no Hospital Rof Codina, porque alí é onde fan as prácticas os nosos estudantes de veterinaria, pero non só iso, é tamén o referente veterinario para os veterinarios privados que hai ao redor. É un centro de calidade, público. que é referente para centros pequenos privados. Temos que seguir facendo esa garantía e apostar polo público, facer que a pública sexa o referente e atraia aos demais.

Dixo que aspiraba a ter “unha universidade da que, dentro de 10 anos, estivésemos orgullosos de levar ás nosas fillas e fillos”. Como imaxina esa universidade con Maite Flores como primeira reitora?

Imaxino unha universidade moito máis áxil, unha universidade na que a xente de talento senta ben acollida e ben acompañada, que iso repercuta directamente nas nosas aulas, nos nosos estudantes, na formación dos nosos doutoramentos, dos nosos postdocs, que sexa unha universidade punteira. Punteira tanto en docencia de calidade como tamén en investigación. Para iso temos que facer un gran esforzo por parte de toda a comunidade universitaria. Pero o esforzo moitas veces vén de seu cando garantimos as condicións da contorna, e unha contorna no que se poida falar, no que un senta cómodo, no que un realmente vexa que a súa achega se valora. Porque temos xente, por sorte, moi comprometida, cun carácter de traballo moi institucional, que traballa pola súa institución porque está orgullosa da súa institución. Ten que ser unha universidade que aposte polo futuro, que aposte por pór á nosa universidade como referente mundial, e que cando unha persoa saia da Universidade de Santiago vaia orgullosa, fale ben da Universidade de Santiago e todo o mundo que estea fose saiba que a Universidade de Santiago é unha universidade que está en Galicia e que é un referente en moitos ámbitos.