Aviso do que se nos vén encima, os incendios de Ponteareas e Carballo forzan desaloxos na primavera

Dous grandes incendios forestais simultáneos seguen ardendo, aínda que xa controlados, este luns o sur e o norte de Galicia, deixando un reguero de destrución que asusta, dado que estamos a empezar a primavera e non é habitual lumes de tal calibre a estas alturas.

Apenas mes e medio despois do carrusel de borrascas que empapou Galicia este inverno, bastaron unhas temperaturas rozando os 30 graos e vento a máis de 30 quilómetros por hora para que Galicia vivise este luns un dos peores episodios de incendios forestais nunha primavera. Dúas frontes simultáneas, un en Ponteareas e outro nos municipios coruñeses de Carballo e A Laracha, arrasaron en poucas horas máis de 750 hectáreas de monte, puxeron en xaque a varios núcleos de poboación e obrigaron a mobilizar un dispositivo de extinción de grandes dimensións. 

A medianoite, a Consellería do Medio Rural deu os dous incendios por estabilizados, que non apagados, aínda que os equipos continuaron traballando sobre o terreo para evitar que o lume se reactivase.

O incendio da Serra do Galleiro, en Ponteareas, é o máis devastador. Declarouse ás 14.47 horas na parroquia ponteareá de Padróns, cando -apuntan as primeiras investigacións- un tractor comezou a arder e as chamas propagáronse con rapidez impulsadas polas altas temperaturas e os fortes refachos de vento. En menos de dúas horas, o lume alcanzara a cima da Serra do Galleiro, e a columna de fume era visible desde Vigo e varios municipios da área metropolitana. O incendio tamén era moi visible desde a zona do aeroporto de Peinador. 

O que comezou como un foco local converteuse en cuestión de horas nun incendio que superou os límites do termo municipal de Ponteareas e estendeuse por territorio de Mos e Pazos de Borbén, con máis de 600 hectáreas calcinadas.

A rapidez coa que o lume avanzou cara a zonas habitadas obrigou a declarar a Situación 2 de emerxencia ao redor do sete da tarde, ante a proximidade das chamas ao núcleo poboado de Galleiro, en Pazos de Borbén. A Garda Civil procedeu ademais a evacuar de maneira preventiva a unha persoa de avanzada idade no barrio de Mouro, na parroquia de Padróns. A alerta de nivel 2 non se desactivou até as 23.30 horas, cando o comportamento do lume comezou a estabilizar dentro das liñas de control establecidas polos equipos de extinción. A choiva que está a caer intermitente por Galicia axudou moito a controlar as chamas.  

Para facer fronte ao incendio de Ponteareas, a Consellería do Medio Rural mobilizou un operativo de gran envergadura: catro técnicos, 17 axentes, 25 brigadas, 16 motobombas, dúas pas, unha unidade técnica de apoio, cinco helicópteros e seis avións. 

A estes medios autonómicos sumouse o propio Concello de Ponteareas, que activou dous reténs do seu servizo de emerxencias municipal baixo a coordinación do concelleiro de Seguridade, Juan Carlos González Carrera. Desde o consistorio lembrouse que leste mesmo monte xa sufrira episodios graves en Semanas Santas de anos anteriores, incluíndo esta mesma tempada un incendio en Arbo que arrasou 33 hectáreas.

A Consellería do Medio Rural apuntou desde o primeiro momento á intencionalidade como hipótese principal da orixe do sinistro. Aínda que o tractor en chamas en Padróns foi o desencadenamento inicial, as autoridades sinalaron a existencia dun segundo foco como indicio dunha actuación deliberada. Fontes consultadas por Europa Press precisaron que será a investigación posterior a que confirme ou descarte esta posibilidade, polo que de momento se trata dunha liña de traballo aberta.

Un incendio estabilizado, tal e como o definiu a Consellería, significa que o lume evoluciona favorablemente dentro dos perímetros de control e non presenta frontes activas que o fagan avanzar libremente. No entanto, non equivale a controlado: o risco de reactivación segue presente, e os equipos de extinción deben manter a vixilancia intensiva en toda a zona afectada. As condicións meteorolóxicas xogan un papel decisivo nesta fase, xa que un cambio de vento ou un repunte de temperaturas pode alterar o escenario por completo. 

A fronte norte: Carballo e A Laracha

Mentres os medios se concentraban no sur da provincia de Pontevedra, na provincia da Coruña ardía outro incendio de grandes proporcións. O lume, declarado ás 13.13 horas na parroquia de Noicela, en Carballo, uniuse ao que se desenvolveu simultaneamente en Caión, no municipio da Laracha, sumando en conxunto máis de 150 hectáreas queimadas. 

As primeiras hipóteses dos investigadores apuntan a que a orixe do incendio de Noicela puido estar nunha queima agrícola, unha causa que as autoridades sinalan como especialmente perigosa dadas as condicións meteorolóxicas actuais. Hai semanas que están prohibidas quéimalas de restos forestais até novo aviso.

O avance do lume en Caión obrigou a desaloxar de maneira preventiva aos veciños de polo menos dez vivendas, aínda que finalmente non foi necesario decretar a Situación 2. O incendio presentou unha fronte activa de dous quilómetros que afectou tanto a monte arboledo como a monte raso, e obrigou a cortar a estrada DP-1909 entre os quilómetros 12 e 15, o tramo que comunica Caión coa Laracha, debido á densa columna de fume que impedía a visibilidade. Axentes da Garda Civil de Tráfico desprazáronse ao lugar para regular a circulación.

Neste incendio traballaron dous técnicos, trece axentes, 16 brigadas, 14 motobombas, unha pa, tres unidades técnicas de apoio, tres helicópteros e catro avións. O Ministerio de Defensa activou ademais dúas aeronaves do 43 Grupo do Exército do Aire para reforzar os traballos de extinción, sumando así capacidade adicional a un dispositivo que, como en Ponteareas, demostrou a dimensión destes incendios primaverais.

Un sinal de alarma antes do verán

O que fai especialmente inquietante esta xornada é o contexto no que se produciu. Non é verán, non hai onda de calor, non hai seca prolongada, só hai algo de vento, pero os refachos son modestas. Onte en Galicia predominaron os ventos moderados, destacando os 43 km/h alcanzados na estación de Campolongo en Pontevedra e os 39 km/h rexistrados no aeroporto da Coruña. Mentres que en Vigo os refachos non superaron os 35 km/h, no resto da comunidade o vento foi moito máis débil.

Un luns de abril con temperaturas algo por encima do habitual e vento moderado foi suficiente para desatar dous grandes incendios simultáneos en puntos distantes de Galicia. Os expertos levan anos advertindo de que a combinación de abandono do rural, acumulación de masa forestal combustible e episodios meteorolóxicos cada vez máis extremos está a crear as condicións para que a tempada de incendios esténdase máis aló do verán tradicional.

Con máis de 750 hectáreas arrasadas e dous grandes dispositivos de emerxencia despregados nunha soa tarde de primavera, Galicia recibe unha advertencia temperá do que podería deparar o resto do ano. Os incendios de Ponteareas e Carballo quedaron estabilizados antes do amencer en gran medida grazas á choiva. O índice de risco de incendio hoxe esborrallouse grazas a estas precipitacións, salvo na Mariña.

A ameaza inmediata non desapareceu: segue ardendo, pero xa non avanza o lume. A ameaza a medio prazo, visto o visto, é extraordinariamente preocupante.