Homenaxe a tres veciños das Nogais deportados a campos nazis coa colocación de 'storpelsteine'

O municipio lucense das Nogais rendeu homenaxe este sábado a tres das súas veciños vítimas do nazismo —Balbino Santín Aira, Octavio López Raimón e Liberio Balín García— coa colocación de tres stolpersteine ou “pedras da memoria”. Estes bloques de cemento lembrarán, a pé de rúa, a quen foron arrincados da súa terra e morreron nos campos de concentración.

Os pequenos cubos, recubertos por unha lámina de latón co nome e destino de cada vítima, forman parte dunha iniciativa impulsada pola Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica (#ARMH), que leva semanas promovendo actos similares en distintos municipios de Lugo, entre eles O Corgo, Outeiro de Rei e O Incio. Este movemento memorialista busca “lembrar ás persoas anónimas que sufriron a represión franquista e nazi”, segundo explicou noutras ocasións o colectivo.

Memoria e xustiza simbólica

O acto comezou no salón de plenos do Concello, onde o alcalde, Jesús Manuel Núñez, subliñou a importancia de manter viva a memoria democrática. Logo, o investigador e membro da ARMH, Miguel Freire, lembrou o itinerario do tres deportados: o exilio a Francia tras a guerra civil, a súa enrolamiento en compañías de traballo forzoso e a posterior deportación aos campos de Mauthausen e Gusen.

No caso de Liberio Balín, sobreviviu catro anos en distintos campos até a súa morte en 1944, “un exemplo de resistencia fronte a unha maquinaria de exterminio que converteu a deshumanización en política”, destacaba Freire na súa intervención. Os familiares participaron directamente na homenaxe, entregando as pedras aos operarios que as foron instalando ante a casa consistorial.

Unha rede de memoria pola provincia

Para pechar o acto, netos, bisnietos e tataranietos de Octavio López interpretaron pezas musicais en recordo do tres galegos. O silencio do público, roto só pola música, marcou un dos momentos máis emotivos da xornada.

A ARMH adiantou que continuará estendendo estas instalacións por toda a provincia, con próximas paradas en Lugo cidade, Becerreá e Ourol. O colectivo tamén traballa para lograr permisos en Cervantes e Viveiro, onde aínda agarda a autorización municipal. Desde a asociación insisten na necesidade de que os concellos colaboren en “sementar a memoria nas rúas” como unha forma de reparación e compromiso democrático.

As stolpersteine, ideadas polo artista alemán Gunter Demnig e distribuídas xa por máis de trinta países europeos, convertéronse no maior monumento descentralizado do mundo. Galicia conta cun número crecente destas pezas: só en Lugo, xa son máis dunha trintena as pedras dedicadas a galegos deportados nos campos nazis.