24 anos para Pandolo por dous intentos de homicidio, aínda pesan sobre el outros dous consumados

A Sección Primeira da Audiencia Provincial da Coruña impuxo unha pena de 24 anos e catro meses de prisión a José Manuel Martínez, alias ‘Pandolo’, por irromper armado nunha casa de Ordes na madrugada do 31 de maio de 2023. O fallo considera que o acusado disparou de forma consciente e con intención de acabar coa vida de dúas das persoas que se atopaban no interior do domicilio.

Segundo comunicou o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (#TSXG), o tribunal declárao culpable de dous delitos de homicidio en grao de tentativa, co agravante de reincidencia, ademais doutros por roubo con violencia, tenencia ilícita de armas co número de serie borrado, coaccións e furto leve. A sentenza non é firme e pode ser recorrida ante o TSXG.

“Fixen disparos ao aire”, di o acusado

Durante o xuízo, o acusado insistiu en que “non quixo matar a ninguén” e explicou que os disparos foron “ao aire” para asustar aos residentes. Alegou, ademais, que padece esquizofrenia e que o seu estado mental afectou á súa capacidade de actuación aquela noite. O seu defensa pediu a absolución ou, na súa falta, unha rebaixa substancial da pena por alteración psíquica non tratada.

Os maxistrados, con todo, conclúen que non existen probas médicas que acrediten unha enfermidade que anule a comprensión da ilicitud dos seus actos. Os peritos forenses confirmaron que, no momento do ataque, o procesado mantiña intactas as súas facultades mentais e que actuou con pleno coñecemento das consecuencias.

Os feitos ocorreron cando seis persoas durmían na vivenda asaltada. Segundo o testemuño das vítimas, ‘Pandolo’ disparou “a menos de dous metros” ferindo no abdome a un dos moradores. A continuación, tentou disparar contra a esposa deste, pero o proxectil non impactou. A nai do ferido tratou de reducir ao asaltante e recibiu un golpe antes de que a arma se encasquillara. “Se non falla a pistola, mátanos a todos”, declarou un dos fillos ante o tribunal.

José Manuel Martínez, natural da comarca coruñesa, acumula un longo historial delituoso vinculado a roubos violentos e tentativas de homicidio. Xa en 2018 fora investigado por varios asaltos na provincia e en 2021 cumpriu condena por outro intento de roubo con arma de fogo. Fontes xudiciais destacan que a súa reincidencia e perigo influíron na decisión de impor unha das penas máis elevadas rexistradas en casos similares en Galicia.

José Manuel Martínez Quintáns, alias ‘Pandolo’, está considerado polos investigadores como un dos delincuentes máis perigosos que tivo Galicia nas últimas décadas. Diversos medios lembran que pasou “media vida” entre reixas por atracos e enfrontamentos armados coas forzas de seguridade, incluíndo condenas por tentar matar a gardas civís cando se negou a deter nun control en 2007. No momento do asalto de Ordes gozaba do terceiro grao tras cumprir 16 dos 20 anos de cárcere que lle impuxeron por eses feitos e outros roubos violentos.

A radiografía criminal que se foi trazando nos últimos anos apunta a un perfil de reincidencia continuada e profundo desprezo pola vida, en palabras do Ministerio Fiscal no xuízo polos feitos de Ordes. Segundo esa acusación, só unha longa estancia en prisión pode evitar novos episodios violentos mentres estea en liberdade. 

Varios medios lembran que, ademais do asalto armado en Ordes, ‘Pandolo’ está investigado por dous homicidios: os de Antonio Tuñas en Mazaricos e Javier Iglesias en Culleredo, ambos os desaparecidos e dados por mortos. A Garda Civil sitúao no centro desas investigacións e apunta a posibles vinganzas persoais, aínda que polo momento non hai condena firme nin xuízo concluído nesas causas. No procedemento por Ordes, o propio acusado chegou a sinalar a unha desas vítimas, Javier Iglesias, como a persoa que lle entregou a pistola utilizada no asalto.

No xuízo polo asalto de Ordes, a defensa insistiu en que ‘Pandolo’ padece esquizofrenia desde hai unha década e que levaba meses sen tratamento cando irrompeu armado na vivenda, o que, ao seu xuízo, debería levar a inimputabilidad ou unha atenuante moi cualificada. O propio acusado sostivo que “disparou ao aire” para que visen que portaba unha arma e evitar que se lle achegasen, e que nunca tivo intención de matar a ninguén.

A Audiencia Provincial, con todo, recolle os informes médicos e forenses para concluír que non se aprecian signos de brote psicótico nin alteracións que afectasen as súas capacidades intelectivas ou volitivas no momento dos feitos. Os peritos lembraron que, de existir un cadro agudo, o facultativo que o atendeu o mesmo día deixase constancia no parte de lesións, algo que non ocorreu. Por iso o tribunal rexeita tanto a eximente completa como unha atenuante cualificada por enfermidade mental.

Condena, medidas de afastamento e indemnizacións

A sentenza detalla que o tribunal só absolve a ‘Pandolo’ dun terceiro intento de homicidio por aplicación do principio in dubio pro reo, ao non poder acreditar a intención de matar nun dos disparos. No resto, aprecia dolo directo, unha vontade clara de matar, o que se reflicte nos máis de 24 anos de cárcere e nas ordes de afastamento e prohibición de comunicación coas vítimas durante 12 anos que se activarán tras o cumprimento da pena. 

Ademais, fíxanse indemnizacións que, en conxunto, superan os 13.000 euros para os membros da familia atacada, así como cantidades a abonar ao Sergas polos gastos sanitarios derivados das lesións. Os maxistrados subliñan a violencia despregada dentro da casa, desde os disparos a curta distancia até a coacción a unha muller para que movese un vehículo a punta de pistola. A defensa xa anunciou a súa intención de recorrer ante o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, polo que o fallo aínda non é firme.