A incapacidade para recoñecer a nosa propia enfermidade, o dano cerebral e a súa dor silenciosa

A anosognosia é un dos trastornos neuropsicolóxicos máis complexos que pode presentar tras un dano cerebral adquirido. Quen a padecen son incapaces de recoñecer as secuelas derivadas da súa lesión, o que nos casos máis graves resulta profundamente incapacitante. O termo foi introducido en 1914 polo neurólogo Joseph Babinski para describir a falta de consciencia da hemiplejia en pacientes con lesións no hemisferio cerebral dereito. 

A Unidade de Neurorrehabilitación do Hospital Quirónsalud Miguel Domínguez, en Pontevedra, leva dúas décadas abordando esta patoloxía desde unha perspectiva integral. O seu neuropsicóloga Marta Teijeiro explica que o maior obstáculo terapéutico aparece cando o paciente non identifica as súas propias dificultades cognitivas, motoras e emocionais, nin o modo en que estas condicionan a súa autonomía no día a día, o que acaba dificultando a súa implicación no proceso de recuperación.

A situación agrávase cando a anosognosia convive con outra alteración frecuente: a heminegligencia esquerda. Este trastorno impide que o paciente atenda aos estímulos situados no campo visual ao lado contrario á lesión. As consecuencias prácticas van desde deixar a metade do prato sen tocar até ignorar un semáforo ou un paso de peóns no lado esquerdo da rúa.

ABORDAXE MULTIDISCIPLINAR EN GALICIA

O tratamento desta condición esixe combinar varias ferramentas: psicoeducación, retroalimentación controlada, tarefas estruturadas e intervención psicoterapéutica. A confrontación debe ser progresiva e axeitada ás necesidades de cada paciente, xa que unha aproximación brusca pode agravar o seu estado emocional. Teijeiro subliña que adaptar a intervención á individualidade de cada persoa é fundamental para evitar efectos contraproducentes. 

O equipo do Quirónsalud Miguel Domínguez integra neuropsicología, fisioterapia, terapia ocupacional e logopedia nun modelo que leva vinte anos refinar. Segundo a especialista, o éxito reside na sinerxía entre todas as áreas, co obxectivo de que cada paciente alcance a maior independencia posible nas súas actividades cotiás.

A CONTORNA FAMILIAR, PARTE DO TRATAMENTO

O impacto sobre as familias e coidadores é outro eixo central do problema. A incomprensión que xera un paciente que nega o seu propio estado provoca esgotamento e frustración en quen o rodean. Por iso, o equipo rehabilitador do centro pontevedrés estende o seu acompañamento tamén á contorna máis próxima do enfermo, proporcionando apoio e ferramentas para afrontar unha situación que pode resultar especialmente estresante para quen está a cargo dunha persoa que non ten capacidade de recoñecer a súa condición. 

Unha revisión sistemática publicada en marzo de 2025 en PubMed analizou case 1.600 estudos sobre o tratamento da anosognosia tras ictus, o que reflicte o crecente interese científico por mellorar os protocolos de intervención. O Hospital Quirónsalud Miguel Domínguez non se pronunciou sobre si participa en proxectos de investigación neste ámbito.