O cariñés no barco do hantavirus non estaba infectado cando partiu de Galicia

Ricardo Hevia partiu o pasado 1 de abril desde o porto de Ushuaia, na Patagonia arxentina, para participar nunha expedición ornitolóxica de 34 noites a través do Atlántico Sur.  É dicir, hai cinco semanas. 

Que Hevia leve máis dun mes a bordo sen presentar ningún síntoma é un dato clínico relevante. O período de incubación do hantavirus oscila entre unha e tres semanas, aínda que segundo a OMS pode estender seis semanas. O ornitólogo galego embarcou o 1 de abril, o que significa que no momento de redactar esta información leva máis de 35 días a bordo do buque. 

Si a ese período —superior mesmo ao limiar máximo de incubación estimado pola maioría dos expertos— sumámoslle que non desenvolveu ningún síntoma, todo apunta a que Hevia non contraeu o virus antes de subir ao navío. A Consellería de Sanidade confirmou que, polo momento, non presenta ningún síntoma da enfermidade, o que descartaría en principio calquera risco para a saúde pública en Cariño e Galicia . 

A súa misión era documentar aves peláxicas nalgúns dos enclaves máis inaccesibles do planeta: as illas de Xeorxia do Sur, Gough, Santa Elena —prisión de Napoleón—, Ascensión e Tristán dá Cunha, considerado o asentamento humano máis illado do mundo, a 2.500 quilómetros da costa surafricana. 

Para iso viaxaba a bordo do MV Hondius, un rompehielos de 110 metros de eslora operado pola compañía holandesa Oceanwide Expeditions e preparado para a navegación polar.

O ornitólogo, que traballa nunha consultora ambiental e é tres veces gañador dos chamados 'Premios Raro' —galardón co que a comunidade ornitolóxica recoñece as mellores observacións anuais de aves en Galicia— buscaba durante a travesía avistar petreles, pardelas e distintas especies de albatros e pingüíns. Esta expedición súmase a un amplo historial de saídas científicas do naturalista coruñés.

O seu perfil é similar ao doutros cruceristas, adultos con aficción á ornotología e ás experiencias na natureza. A OMS estima que o contaxio que embarcou o hantavirus puido producir no contacto con algunha especie salvaxe. 

A hipótese que manexa a propia OMS reforza esta conclusión. A directora de Preparación e Prevención de Epidemias e Pandemias do organismo, Maria Van Kerkhove, explicou que, tendo en conta o período de incubación do hantavirus, a hipótese é que os primeiros afectados infectáronse fóra do barco, posiblemente en Arxentina antes de embarcar. Tamén existe a posiblidad de que o contaxio producísese nalgunha das illas do Atlántico onde recalou.   

O cruceiro da traxedia

A alarma saltou o 2 de maio, cando a OMS recibiu a notificación dun brote de enfermidade respiratoria grave a bordo do MV Hondius, un buque con 147 persoas de 23 nacionalidades —88 pasaxeiros e 59 tripulantes— con destino final ás Illas Canarias. Entre os viaxeiros hai 14 españois: cinco cataláns, tres madrileños, unha valenciana e un galego. Até o momento, tres persoas faleceron —unha parella de nacionalidade neerlandesa e un cidadán alemán— e identificáronse polo menos sete casos sospeitosos ou confirmados.

O médico británico do buque, un dos contaxiados, foi evacuado en estado moi grave a Tenerife tras un traslado urxente en avión, mentres que dous pasaxeiros serán repatriados a Países Baixos e un terceiro caso sospeitoso, a Alemaña. O resto dos pasaxeiros permanecen a bordo baixo confinamento e rumbo a Canarias, onde se espera que o barco chegue nos próximos días. 

Que di a OMS e que risco hai

A OMS non descarta que se produciu certa transmisión de persoa a persoa a bordo, xa que algúns dos casos mantiveron un contacto moi estreito entre si, aínda que o organismo subliñou que o risco para a poboación xeral é baixo, posto que calquera posible contaxio interhumano ocorrería entre contactos moi próximos, como parellas. É dicir, a capacidade de transmisión do virus entre persoas existe, pero é rara, non é un virus moi contaxioso como moito respiratorios tipo covid, gripe, etc.

O hantavirus é unha enfermidade pouco frecuente causada principalmente pola exposición aos ouriños, as feces ou a saliva de roedores infectados. Ao principio pode manifestar como unha gripe, con síntomas como fatiga, febre, calafríos e dores musculares, aínda que pode derivar en dificultade respiratoria, insuficiencia orgánica e mesmo a morte. Entre o 5% e o 15% dos casos son mortais.

En canto á prevención, os expertos insisten en evitar o contacto con roedores e os seus excrementos, especialmente en contornas rurais ou naturais, e en non manipular animais silvestres sen protección. Non existe vacina dispoñible para uso humano xeneralizado, e o tratamento é fundamentalmente de soporte. En Arxentina, desde onde partiu o cruceiro, rexistrouse en 2025 un aumento significativo de casos, con 86 confirmados e 28 falecidos, alcanzando unha letalidad superior á de anos anteriores. 

Tras un período de confusión, España aceptou a petición formal da OMS de acoller ao buque, e o Ministerio de Sanidade designou a Tenerife como referencia para a atención médica. Canarias era o destino final da embarcación antes da crise.