Miguel Anxo Bastos defende que Galicia podería ser independente "pero tería que asumir sacrificios"

O debate sobre o tamaño ideal dos estados ten agora unha voz galega de referencia no panorama intelectual español. Miguel Anxo Bastos, profesor de Ciencia Política na Universidade de Santiago de Compostela (#USC) e natural da Bouciña, en Lavadores (Vigo), acaba de publicar O pequeno é posible a través de Edicións Deusto. O libro, traducido do gallegoportugués orixinal Ou pequeno é possível —publicado en 2025 por Através Editora— chega ao mercado castellanohablante cun subtítulo que resume a súa tese central: Como o tamaño define o futuro dunha nación.

A obra naceu, segundo o propio autor, por mor dun artigo publicado en Nós Diario, a partir do cal Bastos se mergullou na literatura académica dispoñible, desde os clásicos até os contemporáneos, para concluír que un estado pequeno non só é viable senón, ao seu xuízo, desexable. O ensaio desafía o consenso dominante segundo o cal a integración política e o tamaño son sinónimos de prosperidade e estabilidade. Unha premisa que Bastos rexeita con rotundidade: nunca lle demostraron que sexa certa.

Especialista en políticas públicas e movementos sociais, Bastos é un dos intelectuais máis singulares e polarizadores do pensamento liberal en España. Discípulo do economista Jesús Huerta de Soto, ambos son considerados expoñentes destacados do anarcocapitalismo no ámbito académico español. A súa traxectoria é cando menos paradoxal: foi militante do Bloque Nacionalista Galego (#BNG) na súa mocidade, declarar abertamente socialista, antes de entrar en contacto coa "escola austriaca" de economía.

A cuestión galega

O libro aborda de forma explícita a posibilidade de secesión de Galicia, sinalando o envellecemento demográfico e o problema das pensións como os principais escollos dun hipotético proceso independentista. Con todo, o autor considera que Galicia podería ser perfectamente independente, aínda que advirte de que iso esixiría asumir sacrificios e que a viabilidade dependería en boa medida do modelo económico que se adoptase posteriormente, en particular de si o novo estado optase polo libre comercio.

No plano teórico, Bastos recupera o modelo da cidade-Estado como exemplo histórico de como a competencia entre unidades políticas pequenas favoreceu a liberdade e a creatividade. Para ilustralo recorre a Leonardo dá Vinci: se un gobernante se portaba mal con el, simplemente camiñaba uns quilómetros até a seguinte cidade e quedaba fóra da súa xurisdición. A través dunha análise que combina historia, economía e ciencia política, o autor sostén que a fragmentación política favoreceu historicamente a liberdade, a innovación e o benestar, mentres que os grandes estados tenden á burocratización e o conflito.

Bastos non elude a cuestión da guerra. Recoñece que os conflitos bélicos non desaparecen con estados máis pequenos, pero defende que se producen a outra escala: en lugar de guerras que mobilizan a millóns de persoas, os enfrontamentos entre unidades menores resultan máis acoutados e máis fáciles de resolver mediante acordos. Unha perspectiva que el mesmo cualifica de teórica, afastada de calquera utopía.

Europa e Mercosur

Respecto da Unión Europea, Bastos declárase escéptico desde hai anos. Na súa análise histórica, sostén que Europa nunca estivo unida politicamente e que ese pluralismo foi precisamente a fonte do seu dinamismo cultural e innovador. Desde o Tratado de Maastricht, considera que os logros concretos da integración son escasos, e propón o contraste con China: historicamente unificada, pero sen que iso traduciuse en resultados superiores aos europeos.

En canto ao acordo entre a Unión Europea e o Mercosur, Bastos veo con reservas. Descríbeo como un libre comercio altamente regulado, marcado pola influencia de grupos de presión e por intereses económicos cruzados. Sen pronunciar en contra de forma categórica, sinala que haberá que observar como funciona na práctica.

Sobre Arxentina e Javier Milei, Bastos recoñece afinidades ideolóxicas co presidente libertario —ambos se reivindican dentro do liberalismo radical ou anarcocapitalismo— e confirma falar con el nun par de ocasións. Con todo, matiza que quen asesora directamente a Milei en cuestións teóricas Jesús Huerta de Soto. En todo caso, Bastos considera que, se os cambios impulsados por Milei xeran algún logro positivo, sería máis prudente consolidalos mediante a descentralización, aínda que recoñece que ese escenario lle parece pouco probable.